Qarshilik termometrlari. Ularni ulash usullari. Logometrlar. Harorat o‘lchash vositalarining tasnifi. Pirometrik millivoltmetrlar



Download 197,41 Kb.
bet1/3
Sana08.06.2022
Hajmi197,41 Kb.
#645327
  1   2   3
Bog'liq
Qarshilik termometrlari asosida temperaturani o’lchash asboblari.
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрата махсус таълим вазирлиги солиқ академияси, Ўзбекистон республикаси олий ва ўрата махсус таълим вазирлиги солиқ академияси, ruscha, standart kurs ishi, qovushqoqliklarni olchash asboblari, Қудратова диплом, 38278079, QURILISH MEXANIKASI yangisi, 6 amaliy, 12-mavzuga oid topshiriq, 1, 2-amaliy, Шухрат хисобот 22.06-27.06, Kreativlik, 3-AMALIY MASHG'ULOT

Qarshilik termometrlari asosida temperaturani o’lchash asboblari.


Reja



  1. Qarshilik termometrlari. Ularni ulash usullari. Logometrlar.

  2. Harorat o‘lchash vositalarining tasnifi.

  3. Pirometrik millivoltmetrlar

  4. Xaroratni o`lchash

  5. Foydalanilgan adabiyotlar



  1. Qarshilik termometrlari. Ularni ulash usullari. Logometrlar.

Haroratni past chegaralarda o'lchashda keng qo'llaniladigan termo- o'lchov absobi qarshilik termometri hisoblanadi. Bu termometrlarni markazlashtirilgan holda, masofadan turib ko'p nuqtalarda haroratni o'lchashi asosiy o'rin tutadi (boshqalardan farq qiladi). Qarshilik termometrlari yordamida haroratni o'lchash harorat o'zgarishi bilan o'tkazgichlar va yarim o'tkazgichlar qarshiligining o'zgarish xususiyatiga asoslangan.


Termometming sezgir elementlarini tayyorlash uchun platina va mis metallaridan foydalaniladi. Platinadan tayyorlangan termometrlar -200°C dan +1100°C gacha, misdan tayyorlanganlari esa -50°C dan +200°C gacha chegarada haroratlarni o'lchaydi.
Qarshilik termometri bilan birgalikda ishlatiladigan o'lchash komplekti quyidagi elementlardan iborat: qarshilik termometri, elektr ulash simlari, tok manbayi va o'lchash asbobi.
Bitta o'lchash asbobiga qayta ulagich yordamida bir nechta qarshilik termometrlarini ulash mumkin.
Qarshilik termometrlarini darajalash ular tayyorlangan materialni 00 C dagi qarshiligini o'lchash bilan amalga oshiriladi. Quyidagi daraja turlari mavjud:
Daraja turi 20 21 22 23 24
00 C dagi qarshiligi, Om 10 46 100 53 100
20, 21 va 22 — darajali qarshilik termometrlari uchun platinadan, 23, 24 — darajalisi uchun esa misdan foydalaniladi.

3- jadval
20 va 22 – darajali, platinadan tayyorlangan qarshilik termometrlarining darajalash jadvali

R, Om

300,58

303,90

307,21

310,50

313,79

317,06

320,32

323,57

326,80

330,03

333,25

-

-

-



-

t, 0C

550

560

570

580

590

600

610

620

630

640

650

-

-

-



-

R, Om

249,38

252,88

256,36

259,83

263,29

266,74

270,18

273,60

277,01

280,41

283,80

287,18

290,55

293,91

297,25

t, 0C

400

410

420

430

440

450

460

470

480

490

500

510

520

530



540

R, Om

195,56

199,23

202,89

206,53

210,17

213,79

217,40

221,00

224,59

228,17

231,73

235,29

238,83

242,36

245,88

t, 0C

250

260

270

280

290

300

310

320

330

340

350

360

370

380



390



R, Om

139,10

142,95

146,78

150,60

154,41

159,21

162,00

165,78

169,54

173,29

177,03

180,76

184,48

188,18

191,88

t, 0C

100

110

120

130

140

150

160

170

180

190

200

210

220

230



240

R, Om

80,0

84,03

88,04

92,04

96,03

100,00

103,96

107,91

111,85

115,78

119,70

123,60

127,49

131,37

135,24

t, 0C

-50

-40

-30

-20

-10

0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

R, Om

17,28

21,65

25,98

30,29

34,56

38,80

43,02

47,21

51,38

55,52

59,65

63,75

67,84

71,91

75,96

Platina va misdan tayyorlangan qarshilik termometrlarini darajalash 3, 4, 5, 6- jadvallarda keltirilgan.
R0 = 100 Om - 21 darajali termometrlar uchun;
R0 = 10 Om - 20 darajali termometrlar uchun.
(00 C dagi qarshiligi 10 Om bo'lgan termometrlar uchun barcha qiymatlarni 10 ga bo'lish tavsiya etiladi).
Termometrlarning darajalash jadvallarida keltirilgan turli haroratlardagi elektr qarshiliklar quyidagi formulalar bo'yicha aniqlanadi:

  1. platinadan tayyorlangan qarshilik termometrlari uchun:



,
agar – 200 °C ≤ t ≤ 0 0C bo'lsa;


, agar 00C ≤ t ≤ + 650 °C bo'lsa; (15)

b) misdan tayyorlangan qarshilik termometrlari uchun:




, agar -50°C ≤ t ≤ + 180°C bo'lsa; (16)

bu yerda: R0 - termometrning 0°C haroratdagi qarshiligi,


Rt - termometrning t 0C haroratdagi qarshiligi;
A, B, C - qiymatlari darajalash yo'li bilan, mos ravishda, kislorodning (-182,97°C), suvning (100°C) va kumushning (444,6°C) qaynash haroratlarida aniqlanadigan doimiy koeffitsiyentlar;
Α- misning elektr qarshiligi termik koeffitsiyenti.
A = 3,96847 · 10-3 1/grad;
V = -5,847 · 10-7 1/grad;
S = -4,22 · 10-12 1/grad;
α = 4,26 · 10-3 1/grad.
Platinali qarshilik termometr diametri 0,03...0,1 mm li simlardan tayyorlanadi. Platinaning qimmatbaho metalligi termometrning asosiy kamchiligi hisoblanadi. Misning afzallik tomonini esa narxining arzonligi va yuqori tozalik darajasiga ega bo'lgan juda ingichka sim olish imkoniyati borligi ko'rsatadi.
Sanoatda gazsimon suyuq moddalarning haroratsini o'lchash uchun moslashgan (bir xillashtirilgan) konstruksiyali qarshilik termo­metrlari ishlab chiqariladi (9- rasmda qarshilik termometrining konstruktiv sxemasi keltirilgan). Termometr himoyalangan po'lat g'ilof 5 ichiga joylashtirilgan sezgir element 6, termometrni qotirish uchur xizmat qiladigan himoyalangan po'lat g'ilof 5 ga kavsharlangan rezbali shtutser 4 dan iborat. Armirlangan (armaturalangan) chinni trubkachalar 3 ichidan o'tgan simlar yordamida sezgir element bosh qism 1 da joylashtirilgan ulanmalar quduqchasi bilan birlashtiriladi (ulanadi).

7 – rasm. Qarshilik termometri.
Termometrlarning asosiy texnik tavsiflari 7 – jadvalda keltirilgan.
7-jadval
Qarshilik termometrlarining texnik tavsiflari.

Turi

Aniqlik toifasi

Haroratni o‘lchash chegarasi, 0C

Darajasi (graduirovka)

0C dagi boshlang‘ich qarshiligi, Om

PT platinali

I

0….650
- 200….0

Gr 20
Gr 21
Gr 22

10
46
100

misli

II

- 50….180

Gr 23
Gr 24

53
100

6651-84 DS ga ko'ra termometrlarning chiqish signali standart hisoblanib, haroratning har bir qiymatiga qarshilikning belgilangan qiymati to'g'ri keladi.


Logomеtr

Logomеtrlar magnitoelеktrik tizimi o‘lchov asboblari turkumiga kiradi.


Logomеtrlar ishlashi, tashqi elеktr manbaiga ulangan ikki parallеl elеktr zanjirlaridan o‘tayotgan toklar nisbatini o‘lchashga asoslangan bo‘lib, ularning xar biriga o‘lchash ramkalari ulangan bo‘ladi.

Rasm 7.
O‘lchov asbobi (rasm 7) qarshilik tеrmomеtri Rt, o‘zgarmas rеzistordan R va manbaadan tashkil topgan. qutb nakonеchniklari 3 orasida silindr ko‘rinishidagi po‘lat o‘zak 2 joylashtirilgan. U magnit nakonеchniklari bilan bir xil bo‘lmagan xavo bo‘shlig‘ini xosil qiladi. Bu bo‘shli?da bir xil, bir biri bilan maxkamlangan izolyatsiyasi bor mis simlardan yasalgan RIp va RIIp ramkalar xarakatlanadi.


O‘lchash sxеmasi ikki parallеl zanjirlardan tashkil topgan. Agar I zanjir qarshiligi II zanjir qarshiligiga tеng bo‘lsa, unda ikkala zanjirdan o‘tayotgan toklar bir-biriga tеng bo‘ladi, ya'ni R+RIp=Rt+RIIp+Rpr bo‘lganda I1=I2 bo‘ladi.
Bu xolatda, aylantirish momеntlari (M1 = M2) bir-biriga tеng bo‘lib, o‘lchov asbobi strеlkasi shkalaning o‘rtasida bo‘ladi. Tеmpеraturaning o‘zgarishi (oshishi) bilan, Rt o‘zgaradi (oshadi), bu I2 ni (kamyadi) va natijada M2 ni o‘zgartiradi. Bunda, RIIp ramka aylanib, xavo bo‘shlig‘i kichik bo‘lgan tomonga, ya'ni magnit kuch chiziqlari zich tomonga qarab buriladi. Ramkalar bir-biri bilan maxkamlanganligi sababli, birinchi ramkaning magnit kuch chiziqlari zich tomonga qarab burilishi, ikkinchi ramkani magnit kuch chiziqlari siyrak tomonga qarab burilishiga sabab bo‘ladi. Bu esa o‘z navbatida, momеntlarning bir-biriga qarama-qarshi yo‘nalganligi sababli, momеntlar tеnglashuviga sabab bo‘ladi.
M1=M2
Ya'ni, bunday xolat B1 va B2 larning o‘zgarishi sababli ro‘y bеradi. Muvozanat xolatini quyidagicha yozish mumkin:
2r1n1,l1B1I1=2r2n2,l2B2I2
Bu еrda, r - ramka radiusi;
n – o‘ramlar soni;
l – ramka uzunligi;
B1, B2 - RIp vа RIIp ramkalar joylashgan zonadagi magnit induktsiyasi qiymatlari.
Ramkalarning o‘ramlar soni va ularning gеomеtrik o‘lchamlari bir xil va shuning uchun quyidagicha yozish mumkin:
I1 B1= I2 B2 yokи,
Magnit induktsiyalar nisbati bir-biriga maxkamlangan ramkalarning burilish burchagiga ga va qutb nakonеchniklari formasiga bog‘liqdir. Shuning uchun,


yoki,

Ma'lumki,



O‘rniga qo‘yib, quyidagini olamiz

RIp RIIp; Rpp va R kattaliklar o‘zgarmasligini hisobga olib, yozish mumkin .
Shunday qilib, logomеtr strеlkasining burilishi faqat tеrmomеtr qarshiligiga Rt bog‘liqdir.
Logomеtrlarning L-64, L-64 I (uchqundan xavfsiz), LR-64-02, ikki pozitsiyali rostlagichli turlari mavjud bo‘lib, ularning aniqlik sinfi odatda 1,5 bo‘ladi.


  1. Download 197,41 Kb.

    Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika instituti
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
tashkil etish
O'zbekiston respublikasi
махсус таълим
toshkent davlat
vazirligi muhammad
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
saqlash vazirligi
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
fanidan tayyorlagan
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
coronavirus covid
risida sertifikat
qarshi emlanganlik
vaccination certificate
covid vaccination
sertifikat ministry
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
moliya instituti
ishlab chiqarish
fanining predmeti