Mehnatni muhofaza qilish va sanoat xavfsizligini boshqarishni xududiy, ishlab



Download 106,5 Kb.
bet1/7
Sana05.12.2022
Hajmi106,5 Kb.
#879629
  1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
Mehnatni muhofaza qilish va sanoat xavfsizligini boshqarishni xu


7 - AMALIY MASHG‘ULOT
Mehnatni muhofaza qilish va sanoat xavfsizligini boshqarishni xududiy, ishlab
chiqarishdagi darajasi.
.
(2 soat)
Mashg‘ulotning maqsadi. Mehnatni muhofaza qilish va sanoat xavfsizligini boshqarishni
xududiy, ishlab chiqarishdagi darajasi bo‘yicha amaliy ko‘nikma hosil qilish.
Mashg‘ulot rejasi:
1. Mehnatni muhofaza qilish.
2. sanoat xavfsizligini boshqarishdagi xavfli obyektlar.
3. Mehnatni muhofaza qilish va sanoat xavfsizligini boshqarishni xududiy, ishlab chiqarishdagi darajasi .
Nazorat savollari
1. Mehnatni muhofaza qilish hodisalarga qanday holatlar kiradi?
2. sanoat xavfsizligini boshqarishdagi xavfli obyektlar kim tomonidan tekshiriladi?
3. Mehnatni muhofaza qilish va sanoat xavfsizligini boshqarishni xududiy, ishlab chiqarishdagi darajasi
qanday?
1. Mehnat muhofazasi

Mehnat muhofazasi - huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy texnologik va sanitariya me’yorlari sistemasi bo’lib, mehnatkashlarni ishlash sharoiti va hayot xavfsizligini ta’minlaydi. Mehnat muhofazasi hayot faoliyat xavfsizligi fanining mutaxassislikka tegishli asosiy qismini o’rganadi. Aniq muammolar, transport vositalari, texnologik jarayonlar, ish turlari, bino va inshootlar uchun xavfsizlikni taminlash har bir fanning mutaxassislik kursida beriladi.


Mehnat muhofazasining rivojlanishida ulug’ bobokolonlarimiz – Abu Rayhon Byeruniy, Abu Ali ibn Sino, Zahriddin Muhammad Bobur va rus olimlaridan M.V.Lomonosov, zamondoshlarimizdan N.D.Zolotnisskiy, N.V.Solovyov, D.A.Kelbyert, V.L.Gintillo, M.I.Grimitlin, M.N.Nabiev, T.I.Iskandarov va boshqalarning hissalari kattadir.
1992 yilning 8-dekabrida O’zbekiston Respublikasi Konstitusiyasining qabul qilinishi mamlakatimiz hayotida ulkan siyosiy voqea bo’ldi. Hech bir davlat o’zining Asosiy qonunida davlat va jamiyat qurilishining tamoyillarini, fuqaroning huquq va yerkinliklarini, jamiyat taraqqiyotining iqtisodiy asoslari hamda strategik yo’nalishlarini mustahkamlamasdan turib, demokratik, huquqiy suvyeren davlat bo’la olmaydi. Respublikamiz konstitusiyasi demokratik, xalqaro miqyosda e’tibor berilgan me’yor va talablarga javob beradi deyishga uchun to’la asosimiz bor.
Ish joylaridagi sharoit mehnat muhofazasiga taalluqli xalqaro standartlar talablariga javob byyergan holda mehnat xavfsiz va samarali bo’lishi mumkin.
Bozor iqtisodiyotiga o’tish va ijtimoiy barqarorlikni etarli emasligi ishchilarni ishlash bo’yicha huquqlariga, ularning mehnatini muhofazalash, talab darajasidagi ish sharoitlarini yaratishga oid muammolarni ko’payishiga sabab bo’ldi. Barcha hamdo’stlik mamlakatlaridagi kabi O’zbekistonda ham so’ngi yillarda deyarli ko’pchilik xalq xo’jaligi sohalarida mehnat sharoiti yomonlashuvi tendensiyasi kuzatildi. Ishlab chiqarishda yangi tashkil etilayotgan xususiy sektorlarning unumini ortishi bu sohadagi ko’rsatkichlarni yanada pasayishiga sabab bo’ldi. Bunday ishlab chiqarishda band bo’lgan ishchilar mehnatini muhofazalash, ularga talab darajasida mehnat sharoitini yaratish haqida ushbu soha mas’ullari turli sabablarga ko’ra etarlicha e’tibor qarata olmayapti deb bo’lmaydi.
Ularning ayrimlari bu sohada yetarli bilim va tajribaga ega bo’lmasa, ayrimlari bu haqda umuman tushunchaga ega emas desak mubolag’a bo’lmaydi. CHunki, bunday ishlab chiqarish sub’ektlarini chiqarish rahbarlar, ish yurituvchilar, ish boshilarining ichida o’rta ma’lumotli, o’rta maxsus ma’lumotli rahbarlar ham etarli. Ba’zan mutaxassisliklari ishlab chiqarish yo’nalishiga to’g’ri kelmaydigan xodimlar ham ular ichida uchrab turadi. YUqorida aytilgan kamchiliklardan tashqari mutasaddi tashkilotlar tomonidan bunday ishlab chiqarish korxonalarining faoliyatlari etarlicha, samarali nazorat qilinayapti deyish kiyin. Ishchilarni ishlab chiqarishda hayot faoliyati xavfsizligini taminlash bo’yicha asosiy me’yoriy qonunchilik aktlarining qabul qilinishi bilan hozirgi vaqtda bu muammolar holat birmuncha ijobiy tomonga o’zgarmoqda.
Xavfsiz mehnat qilish huquqi O’zbekiston Respublikasining Konstitusiyasining 37-moddasida mustahkamlab qo’yilgan.
Mehnat muhofazasi bo’yicha korxonalardagi, muassasalardagi asosiy qonunchilik aktlari O’zbekiston Respublikasining mehnat kodeksi, fuqarolik kodeksi va mehnatni muhofaza qilish to’g’risidagi qonunlari hisoblanadi.
O’zbekiston Ruspublikasining 1993-yil 6-maydan kuchga kiritilgan Mehnatni muhofaza qilish to’g’risidagi Qonuni ishchilar va ish beruvchilar o’rtasidagi mehnatni muhofaza qilishga oid munosabatlarni tartibga solishni huquqiy asoslarini belgilaydi.
O’zbekistonda birinchi marta ish beruvchilar bilan mehnat munosabatlariga kirishayotgan jismoniy shaxslarni mehnatini muhofazasi muammolarini aniq echimiga bog’liq har xil savollar qonunchilik darajasida ko’rilmoqda. Bu qonunlar ish bajaruvchilarga ham ular bilan mehnat munosabatlarida bo’ladigan ishlovchilarga ham, hamda ta’lim muassasalarini, ishlab chiqarish amaliyotlarini o’tayotgan o’quvchi va talabalarga ham bir xilda ta’sirga egadir. Qonunchilik mehnat munosabatlarida bo’lgan barcha ishtirokchilarni, ular hoh jismoniy, hoh huquqiy shaxs bo’lishidan va qanday shaklda faoliyat yuritayotganidan qat’iy nazar mehnat muhofazasi talablarini so’zsiz bajarilishi shart ekanligiga urg’u beradi.
Ushbu qonun ish beruvchilar va ishlovchilar munosabatidagi mehnat muhofazasi sistemalari rolini aniqlaydi. Agar korxona va tashkilotda mehnat muhofazasi bo’yicha xizmat yoki mutaxassis bo’lmasa, ish beruvchi mehnat muhofazasi bo’yicha xizmat ko’rsatadigan mutaxassis yoki tashkilot bilan tegishli shartnomani tuzishi shart. Ish beruvchi ishlovchilarni mehnat muhofazasi talablari bilan tanishtirishi va har bir ish joyida mehnat muhofazasi talablariga mos keladigan sharoitni yaratishi, ish joylarini mehnat sharoiti bo’yicha attestasiyadan o’tkazishga burchlidir.
Ish beruvchi ishlovchi bilan mehnat shartnomasini tuzishda ishchini o’z hisobidan tibbiy ko’rikdan o’tkazishi lozimligi qonunda belgilangan. Ish beruvchi ishchilarni faoliyati davomida ham quyidagi hollarda tibbiy ko’rikdan o’tkazish ishlarini tashkil etishi shart:
1. 18 yoshga to’lmaganlar;
2. 60 yoshga to’lgan yerkaklar, 55 yoshga to’lgan ayollar;
3. nogironlar;
4. mehnat sharoiti noqulay ishlarda, tungi ishlarda, shuningdek transport harakati bilan bog’liq ishlarda band bo’lganlar;
5. oziq-ovqat sanoatida, savdo va bevosita aholiga xizmat ko’rsatish bilan bog’liq bo’lgan boshqa tarmoqlardagi ishlarda band bo’lganlar;
6. umumta’lim maktablari, maktabgacha tarbiya va boshqa muassasalarning bolalarga ta’lim yoki tarbiya berish bilan mashg’ul bo’lgan pedagog va boshqa xodimlari.
Tibbiy ko’riklardan o’tishdan bo’yin tovlashga xodim hakli emas. Tibbiy komissiyalarning tekshiruvlar natijasida byyergan tavsiyalarini bajarishdan bo’yin tovlagan xodimlarni ish beruvchi ishga qo’ymaslikka haqlidir.
Agar ishchining sog’ligi ish sharoitining salbiy ta’sirida yomonlashgan bo’lsa u navbatdan tashqari tibbiy ko’rikdan o’tkazishni talab qilishga haqli.
Tibbiy ko’riklardan o’tkazish qayd etilgan hollarda korxona (ish beruvchi) mablag’i hisobiga amalga oshiriladi.
Ish joylarida to’liq va zararsiz va xavfsiz ish sharoitini yaratish amalda mumkin emas. SHu sababli mehnat muhofazasining vazifasi zararli va xavfli ishlab chiqarish omillarinining ishlovchilarga zararli ta’sirini eng kam darajaga keltirishga imkon beradigan chora-tadbirlarni amalga oshirishdan, ishlovchilarni shikastlanishlarini oldini olishdan, yuqori mehnat unumdorligiga yerishishga yordam beradigan qulay sharoitlarni yaratishdan iborat.

Download 106,5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish