Mavzu: Sotish, reaizatsiya jarayoni hisobi



Download 19,48 Kb.
Sana14.01.2022
Hajmi19,48 Kb.
#363692
Bog'liq
Realizatsiya (sotish) jarayoni hisobi

Mavzu: Sotish, reaizatsiya jarayoni hisobi


Mulkchilikning turli shakllarida faoliyat ko‘rsatayotgan korxona va tashkilotlarning xo‘jalik faoliyatida realizatsiya (sotish) jarayoni asosiy jarayon hisoblanadi, chunki har qaysi mulkdor ishlab chiqarilgan mahsulotini sotishdangina daromad manbayini shakllantiradi.

Realizatsiya jarayonini to‘g‘ri tashkil qilish, birinchidan, bozor muvozanatiga o‘z ta’sirini o‘tkazsa, ikkinchidan, boshqa jarayonlar faoliyatining bir me’yorda olib borilishini ta’minlash uchun asos yaratadi. Bu jarayonda tejamkorlik, mahsulot sifati, talab va taklif, baho asosiy omillardan hisoblanib, har bir omil jarayon faoliyatiga o‘z ta’sirini o‘tkazib boradi.

Realizatsiya jarayonining yana bir o‘ziga xos xususiyati shundaki, bu jarayonda mahsulotni sotish va sotib olish baholari namoyon bo‘ladi.

Realizatsiya jarayoni quyidagi schotlarda o‘z ifodasini topadi:


  • „mahsulot (ish, xizmat)larni sotish“ schoti;

  • „davr xarajatlari“ schoti;

  • „olinadigan hisobvaraqlar“ schoti;

  • „foyda va zararlar“ schoti;

  • „budjetga to‘lovlar bo‘yicha qarzdorlik“ schoti.

Mahsulot (ish, xizmat)larni sotish“ schoti. Mahsulot (ish, xizmat)larni sotish bevosita ishlab chiqarish korxonasi bilan xaridor tashkilot o‘rtasida tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi. Shartnomada har ikkala tomonning majburiyatlari, shu jumladan, mahsulotni jo‘natish tartibi, jo‘natayotgan mahsulotning miqdori, sifati, summasi, jo‘natish (kunlari) muddatlari va hisob-kitob shakli tomonlar o‘rtasida kelishiladi. Buxgalteriya hisobida sotilgan tovar mahsulotlar summasi passiv „M ahsulot (ish, xizmat)larni sotish“ schotida yuritiladi. Bu schotning kredit 7-Buxgalteriya hisobi nazariyasi tomonida sotilgan tovar va mahsulotlarning sotish bahosi, debet tomonida esa sotilgan mahsulotning sotib olish bahosi ko‘rsatiladi. Schotning debet tomonida esa sotilgan mahsulotni sotib olish bahosi ko‘rsatiladi. Schotning debet va kredit tomonlaridagi sotilgan tovar mahsulot summasi taqqoslanganda kredit tomonida qoldiq qoladi. Bu qoldiq tovar, mahsulotni sotishdan olingan, ya’ni daromad summasini bildiradi (ko‘rsatadi).

Тuzilgan shartnomaga asosan, xaridorlarga jo‘natilgan tovarlar summasiga debet, „Olinadigan hisobvaraqlar“ schoti, kredit „Тayyor mahsulot“ yoki „Тovarlar“ schoti deb buxgalteriya yozuvi beriladi. Xaridorlarga jo‘natilgan tovarlar uchun pul to‘langanda debet „Hisob-kitob“ schoti, kredit „Sotilgan mahsulotlar tannarxi“ schoti deb buxgalteriya yozuvi beriladi.

Xaridorlar tomonidan tovar (mahsulot) omborga qabul qilinganda debet „Тovarlar“ schoti, kredit „Mol yetkazib beruvchi va pudratchilar bilan hisob-kitoblar“ schoti deb buxgalteriya yozuvi beriladi.

Davr xarajatlari“ schoti. Mahsulotni sotish, iste’molchiga yetkazib berish bilan bog‘liq xarajatlar davr xarajatlari (savdoda muomala xarajatlari) deb yuritiladi.

Davr xarajatlari buxgalteriya hisobida „Davr xarajatlari“ yig‘ib-taqsimlovchi schotida yuritiladi. H isobot davrining oxirida davr xarajatlari olingan yalpi daromaddan qoplanadi. Davr xarajatlariga tovarni iste’molchiga yetkazib berish bilan bog‘liq xarajatlar, ya’ni transport, reklama, asosiy vositalarning eskirishi, ish haqi xarajatlari kiradi.

Тarmoq xususiyatidan kelib chiqqan davr xarajatlari savdo tashkilotlarida muomala xarajatlari deb yuritiladi. Savdodagi xarajatlarni hisobot davrida qoplashda ularning bevosita sotilgan tovarlarga taalluqli va qolgan tovarlarga taalluqli summalarini aniqlash talab qilinadi. Shuning uchun, har oyning oxirida sotilgan va qolgan tovarlarga tegishli xarajatlarni aniqlash maxsus hisob-kitobni talab qiladi.

Buxgalteriya hisobida „D avr xarajatlari“ schoti yuritiladi. Bu schotning debet tomonida tovarni sotish va sotishga tayyorlash bilan bog‘liq xarajatlar ko‘rsatiladi.

Misol.


  1. Xodimlarga may oyi uchun 70000 so‘m ish haqihisoblandi.

  2. Xodimlarga hisoblangan ish haqidan 24000 so‘mijtimoiy sug‘urtaga ajratilgan.

  3. Xodimlar ish haqidan 18000 so‘m soliq summalariushlab qolindi.

Misolimizga quyidagicha buxgalteriya yozuvlari beriladi:

  1. Debet „Davr xarajatlari“ schotining „Mehnatga haqto‘lash bo‘yicha xarajatlari“ subschoti — 70000 so‘m, kredit „Mehnat haqi bo‘yicha xodimlar bilan hisobkitoblar“ schoti — 70000 so‘m.

  2. Debet „Davr xarajatlari“ schoti — 24000 so‘m,kredit „Ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha to‘lovlar“ schoti — 24000 so‘m.

Debet „Mehnat haqi bo‘yicha xodimlar bilan hisobkitoblar“ schoti — 18000 so‘m, kredit „Budjetga to‘lovlar bo‘yicha qarzdorlik“ schoti — 18000 so‘m.

Olinadigan hisobvaraqlar“ schoti. Bu schotda xaridor va buyurtmachilar bilan tovarlar, tayyor mahsulot, bajarilgan ishlar, ko‘rsatilgan xizmatlar bo‘yicha qarzdorlari ko‘rsatiladi.

Foyda va zararlar“ schoti. Bu schot bevosita korxona moliyaviy holatini ko‘rsatuvchi asoslar qatoriga kiradi. Yillik faoliyat bo‘yicha korxonaning foyda yoki zararini ko‘rsatadi. Korxona xo‘jalik faoliyati bo‘yicha foyda yoki zarar ishlab chiqarilgan mahsulotni sotish, bajarilgan ish xizmatlarini sifatli topshirish hisobiga olingan daromadlar yig‘indisidan iboratdir.

Korxona bo‘yicha foyda va zararlar holatiga shartnoma shartlarini bajarmaslik oqibatida olinadigan yoki to‘langan jarima, ustamalar ham o‘z ta’sirini o‘tkazadi.



„Foyda va zararlar“ schotining kredit tomonida hisobot oxiriga bo‘lgan qoldiq, foydaning debet tomonidagi qoldiq esa zararni ko‘rsatadi.

Korxona foydasi hisobot davrining oxiriga kelib amaldagi tartibga asosan tegishli to‘lovlar bo‘yicha belgilangan tartibda taqsimlanadi.
Download 19,48 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish