Mavzu: psixikaning nerv-fiziologik asoslari



Download 259,5 Kb.
Sana24.08.2021
Hajmi259,5 Kb.
#155283
Bog'liq
MAVZU1
2 5242245581790775027, 2 Ta'limda axborot texnologiyalari test (350), Notes 201206 162158, Notes 201206 162158, PARAMETRLI TENGLAMALAR, MAVZU1, KAMRON 2, Klon qonuni, Maktabgacha pedagogika MUSTAQIL ISH, ustoz shogirt, O'zbekiston davlatchiligi, 711 19 Ataxanov Abrorbek mustaqil ish, 711 19 Ataxanov Abrorbek mustaqil ish, tarbiya

MAVZU: PSIXIKANING NERV-FIZIOLOGIK ASOSLARI

Nerf sistemasining tuzulishi

  • Nerv sistemasining tuzilishi. Nerv hujayrasi, uning o’simtalari va ularni qoplovchi pardalar. Neyron. Qo’zg’aluvchanlik va o’tkazuvchanlik. Diffuz nerv sistemasi.
  • Markaziy nerv sistemasi. Bosh miya. Orqa miya. Ketingi miya. O’rta miya. Oraliq miya. Oldingi miya. Uzunchoq miya, Varoliy ko’prigi va miyacha. To’rt tepalik, qizil yadro va miyaning boshqa ba’zi bir uchastkalari. Vegetativ markazlar. Miya dastasi. Oldingi miyaning o’ng va chap yarim sharlari. Bosh miya yarim sharlari po’stining yuza qismlari. Bosh miya po’stining qismlari.

Markaziy nerf sistemasi

  • Markaziy nerv sistemasi bosh miya bilan orqa miyadan tarkib topgan. Orqa miya umurtqa pog’onasining kanalida joylashgan bo’lib, nerv to’qimasidan tuzilgan va shaklan go’yo yo’g’on chilvirga o’xshaydi. Orqa miya uzunasiga ketgan ikkita egat bilan ikki qismga: o’ng va chap qismlarga bo’linadi. Orqa miyaning atrof-chekkasida oq modda (nerv tolalarining to’plami), o’rtasida esa kul rang modda (nerv hujayralarining to’plami) joylashganligini orqa miyaning ko’ndalang kesigidan ko’rish mumkin. Kul rang modda kesigi shaklan kapalakka o’xshaydi. Orqa miya oldingi qismlari oldingi ildizchalar, orqadagi qismlari orqadagi ildizchalar, deb ataladi.

Bosh miyya va psixik funksiyalari

  • Psixik funksiyalar miyaning yuksak taraqqiy qilgan qismlariga o’tishi bilan miyaning pastdagi qismlari muayyan refleks va instinktiv harakatlarnigina idora etadigan bo’lib qoldi.
  • Buning haqiqatan ham shunday ekanligini quyidagi hollar ko’rsatib turibdi. Biologik taraqqiyotning ancha past bosqichlarida turgan hayvonlarning miya po’sti va oldingi miyasi olib tashlanganda, bu qismlarning funksiyasini pastroqdagi qismlar o’tay boshlaydi. Masalan, oldingi miyasi olib tashlangan baqa tamomila normal baqaga o’xshaydi. Bunday baqa odatdagicha o’tiradi; baqa turgan taxta ag’darila boshlasa, u ag’anab tushmaslikka harakat qiladi; agar baqa chalqancha ag’nab tushsa, o’nglanib oladi. Shunday qilib, baqa miya yarim sharlaridan mahrum bo’lsa ham harakat qilish va o’z harakatlarini muvofiqlashtirish qobiliyatini saqlab qoladi.

Asosiy tushuncha va atamalar

  • Nerv sistemasi, nerv hujayrasi, o’simtalar, qoplovchi pardalar, neyron, qo’zg’aluvchanlik, o’tkazuvchanlik, Diffuz nerv sistemasi, markaziy nerv sistemasi, bosh miya, orqa miya, ketingi miya, o’rta miya, oraliq miya, oldingi miya, uzunchoq miya, Varoliy ko’prigi, miyacha, qizil yadro, vegetativ markazlar, miya dastasi, o’ng va chap yarim sharlar, yuksak psixik funksiyalar.
  • 3.5. Rezyume
  • Xulosa qilib aytganda, psixikaning moddiy asosini nerv sistemasi hamda bosh miya tashkil etadi. Shu sababli, ya’ni psixik hayot hodisalarini tushunish uchun nerv sistemasining qanday tuzilganligini va ishlashini bilish maqsadga muvofiq hisoblanadi. Markaziy nerv sistemasi o’z navbatida bosh miya bilan orqa miyadan tarkib topgan. Orqa miya ongli psixik jarayonlarning bevosita markazi bo’lmay, balki ongsiz reflektor harakatlarni idora etadigan markaz ham hisoblanadi. Bosh miya kalla qutisida joylashgan bo’lib, go’yo orqa miya tepasidagi ustki qavat sanaladi.

NERV HUJAYRASI

Nazorat savollari

  • Psixikaning moddiy asosi nimadan iborat?
  • Qo’zg’aluvchanlik va o’tkazuvchanlik deganda nimani tushunasiz?
  • Nerv hujayrasi, uning o’simtalari va ularni qoplovchi pardalar birgalikda nimani tashkil etadi?
  • Diffuz tipda tuzilgan nerv sistemasining tarkibiy qanday?
  • Bosh miya bilan orqa miya birgalikda qanday nerv sistemasi deb yuritiladi?
  • Bosh miya qanday qismlardan tashkil topgan?
  • Miya dastasi yoki miya stvoli deganda nimani bilasiz?
  • Bosh miya po’sti nima va u necha qismdan iborat?
  • Bosh miya va psixik funksiyalar bir-biri bilan qanday o’zaro muvofiqlikni tashkil etadi?
  • I.P.Pavlov yuksak nerv faoliyatiga doir qanday ilmiy tekshirishlarni o’tkazgan?

Download 259,5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
tashkil etish
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
bilan ishlash
O'zbekiston respublikasi
matematika fakulteti
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
saqlash vazirligi
moliya instituti
haqida umumiy
pedagogika universiteti
fanlar fakulteti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
samarqand davlat
ishlab chiqarish
fanidan mustaqil
Toshkent axborot
universiteti fizika
fizika matematika
uzbekistan coronavirus
Darsning maqsadi
sinflar uchun
Buxoro davlat
coronavirus covid
Samarqand davlat
koronavirus covid
sog'liqni saqlash