Mavzu: Aktinoidlar geksaftoridlarini olinishi va xossalari mundarija



Download 0,54 Mb.
bet1/23
Sana26.02.2022
Hajmi0,54 Mb.
#472527
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23
Bog'liq
Aktinoidlar geksafto
osobennosti-protsessov-strukturirovaniya-v-geterotsepnyh-oligomerah, makromolekulalar elastikligi, Presentation-WPS Office, 3342106856 (2), Nochiziqli elektr, elektron va magnit zanjirlari. Reja: Nochiziq, октябр иш режа (1), buxoro hasrati tarixi, NZ7 AVR Chint, 2-mavzu , Fizika-1 lab.sirtqi, tajriba ishi 1, 7-sinf O\'zbekiston tarixi-KROSSVORDLAR, Tajriba ishi 3, So\'rovnoma

Mavzu: Aktinoidlar geksaftoridlarini olinishi va xossalari


MUNDARIJA




KIRISH

3

I bob.

AKTINOIDLAR GEKSAFTORIDLARINI OLINISH METODLARI………………………………………………….

6





1.1.Aktinoidlar geksaftoridlarini sintez metodlari......................

6




1.2. Ftor bilan ftorlash………………………………………….

7




1.3. Gаlоgenftоridlаr bilаn ftоrlаsh…………………………….

10




1.4. Kislоrоd vа nоdir gаzlаr ftоridlаri bilаn ftоrlаsh………….

13




1.5 Aktinoidlar geksaftoridlarini olinishining qo`shimcha usullari…………………………………………………………

16


II bob.

AKTINОIDLАR GEKSАFTОRIDLАRINING FIZIK-KIMYOVIY VА TERMОDINАMIK ХОSSАLАRI………….

19





2.1 Аktinоidlаrning elektrоn kоnfigurаsiyalаri vа оksidlоvchilik хоssаlаri………………………………………...

19





2.2. Аktinоidlаr geksаftоridlаri mоlekulаlаrining tuzilishi vа ulаrning turli fаzаviy hоlаtlаridаgi хоssаlаri…………………..

21





2.3. Urаn, neptuniy, plutоniy geksаftоridlаri vа tetrаftоridlаrining аyrim termоdinаmik хоssаlаri……………...

23





2.4. Аktinоidlаr geksаftоridlаrining reаksiоn qоbiliyati……….

23

III bob.

АKTINОIDLАR GEKSАFTОRIDLАRINING NООRGАNIK BIRIKMАLАR BILАN TА’SIRLАSHUVI…………………..

27





3.1. Аktinоidlаr geksаftоridlаrini dаvriy sistemаning turli guruhlаri elementlаri bilаn tа’sirlаshuvi……………………….

27





3.1.1 I guruh elementlаri (H, Li, Na, K, Rb, Cs, Cu, Ag, Au)…

27




3.1.2 II guruh elementlаri (Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Zn, Hg)………

30




3.1.3 III guruh elementlаri (B, Al)……………………………..

31




3.1.4 IV guruh elementlаri……………………………………..

32




3.1.5 V guruh elementlаri (N, P, As, Sb, Bi, V, Nb, Ta)………

33




3.1.6. VI guruh elementlаri (O, S, Se, Te, Cr, Mo, W)………..

35




3.1.7 VII guruh elementlаri (Cl, Br, I)…………………………

37




3.1.8 VIII guruh elementlаri (Kr, Xe, Fe, Co, Ni, Ru)…………

39




3.2. Аktinоidlаr geksаftоridlаri gidrоlizi………………………

40




3.3 Аktinоidlаr geksаftоridlаrini оrgаnik birikmаlаr bilаn tа’sirlаshuvi…………………………………………………….

44





3.4. Оrgаnik σ-dоnоrlаr………………………………………...

45




3.4.1 Аlkаnlаr vа siklоаlkаnlаr………………………………...

45




3.4.2 Gаlоgenlаngаn аlkаnlаr vа siklоаlkаnlаr………………...

46




3.4.3 Kremniy оrgаnik birikmаlаr……………………………...

48




3.5. Оrgаnik π-dоnоrlаr………………………………………...

49




3.5.1 Аlkenlаr vа ulаrning gаlоgen hоsilаlаri………………….

49




3.5.2 Pоliаsetilenlаr…………………………………………….

50




3.5.3 Аrоmаtik birikmаlаr……………………………………...

51




3.6. Оrgаnik n-dоnоrlаr………………………………………...

52




3.6.1 Аzоt tutuvchi birikmаlаr…………………………………

52




3.6.2 Fоsfоr tutuvchi birikmаlаr………………………………..

55




XULOSALAR………………………………………………….

57




FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI…………

58

KIRISH

Aktinoidlarning geksaftoridlardan birinchi — uran geksaftoridini mashxur olimlar Ruffom va Xayntselmanlar tomonidan 1990 yili metalsimon uranga ftor ta’siri bilan yoki uning karbidiga ta’sir qildirib olingan.


U + 3F2 → UF6
UC2 + 7F2 → UF6 + 2CF4
Uran geksaftoridini hosil bo’lishini yana uran pentaxloridini past temperaturada ftorlash reaksiyasida olinadi, ammo uning reaksiya mexanizmi aniqlanmagan. O’tgan yillar davomida 1939-yilgacha, ya`ni uran yadrosining bo’linishini ochilishigacha UF6 ni tayyorlashini preparativ maqsadlarda amalga oshirilgan, uning xossalari kam o’rganilgan va bu izlanishlar boshqa mamlakatlarda olib borilgan. AQSH ning Manxetten loyihasiga asosida atomdan tayyorlangan qurollarni kashf qilinishi va shu kabi ishlar tadqiqotlarni rivojlanishiga kuchli turtki bo’lgan. Uranning geksaftoridining o’ziga xos xossalari o’sha payti yagona oson uchuvchan, 235U ni izotopiga boyitilgan, gazsimon birikmasi holida olish maqsadida gazodiffuzion protsesslar yordamida uran izotopini bo’lish muvaffaqiyatli qo’llanilgan.
Prinsipial yangi protseslarni qayta ishlanishi, uran geksaftoridi xossasi va sintez metodi bo’yicha katta fundamental va amaliy tadqiqotlar majmuasini o’tkazishni talab qildi, bularning natijalari mashhur olimlar Katsa va Rabinovichlar o`zlarining uran kimyosi monografiyasida qisman aks ettirganlar. Ancha keyin De Vitta obzorida uran geksaftoridining fizik va kimyoviy xossalari ancha batafsil berilgan. 1941-yil Abelson UF6 ni olish uchun uran tetraftoridini 547 K da suyultirilgan natriy xlorni katalizator sifatida qo’shilgan holda ftorlashni taklif qiladi. Mukammallashtirilgandan keyin bu metod yordamida UF6 ni ishlab chiqarish chet el sanoati uchun asos bo’lib qoldi.
Hozirgi kunda UF6 yadro yoqilg’i siklining asosiy maxsulotlaridan biri hisoblanadi.
So`nggi yillarida sanoat oldida uran konsentratlarini geksaftoridga qayta ishlash bilan regenerirovanlangan urandan uran geksaftoridini olish texnologiyasini ishlab chiqish masalasi qo’yilgan. Energetik reaktorlarda 235U izotopi bilan qo’shimcha boyitilgandan keyin 0,9 dan 1% gacha va undan ham ziyod 235U mavjud bo’lgan. Yaqin 10 yillikda uranilnitrat miqdori uran geksaftoridini ishlab chiqarishga mo’ljallangan. 1986 yil 400 t dan 2500 t gacha oshirilgan. O’tkazilayotgan bo’lish bosqichlariga va ekstraksion metod bilan tozalashga qaramay bu maxsulot trans uran elementlar bo’linish maxsulotlari va to’kilish borligi hisobiga yuqori α-, β-, γ – faollikga ega bo’ladi. Shuning uchun regenerirovanlangan mahsulotdan UF6 ni ishlab chiqarish texnologiyasi faollikdan qo’shimcha tozalashni ko’rib chiqishi kerak. Hozirda bunday texnologiyada tozalash Fransiya va Buyuk Britaniyada amalga oshirilyapti.
Keyinchalik Np (1940-yil) va Pu (1941-yil) ochilganidan keyin uchuvchan ftoridlarni UF6 analoglari bo’yicha sintezlanishga urinib ko’rishdi. Omad Florinya Los – Alamosskoy laboratoriyasiga (AQSH) nasib qildi, u 1946-yil NpF6 ni quyidagi reaksiya bo’yicha 773 K da tayyorladi.
2NpF3 + 3F2 → 2NpF6
Keyinchalik 1950 yilda u hamkorlari bilan PuF4 ni 973 K temperaturada ftorlash reaksiyasi bilan olishga erishdilar va uning xossalari ustida tadqiqotlar o’tkazdilar. Tadqiqotlarni o’tkazish natijasida, PuF6 ni sintezlashda asosiy qiyinchilik bo’lib bu uning termik beqaror ekanligi aniqlangan.
PuF4 + F2 ↔ PuF6
Shuning uchun PuF6 sintezi reaksiyasida yuqori unum bilan chiqishini amalga oshirish uchun reaksion aralashmadagi gazlarni tezda juda past temperaturada sovutish kerak.
Sintez metodlarini o’rganish, Np va Pu geksaftoridlarini kimyoviy va fizik xossalarini o’rganishga qiziqish 50-yillarning oxiriga kelib osha boshladi. Tezda qayta ishlab bo’lingan yadro yoqilg’ili reaktorlarni regeneratsiyalash neytronlarni ftoridlash metodlari bilan amalga oshirildi. Ma’lumki bu metodlar asosida U, Np, Pu larni geksaftoridlarga o`tkazish uchun ftor yoki boshqa ftorlovchi reagentlar bilan yuqori temperaturada ishlab bo’lingan yoqilg’ini ftorlash protsessi yotibdi, bu ularni uchuvchan bo`lmagan ftoridlarining bo’linuvchan maxsulotlarini asosan ularning bo’linishiga imkoniyat beradi va kelajakda uchuvchan bo`lmagan ftoridlarining bo’linuvchan maxsulotlarini bo’linishiga va tozalanishga imkoniyat yaratadi. Bu yo’nalishning istiqbolini e’tiborga olib SSSR da, AQSH, Yaponiya, Fransiya va boshqa davlatlarda aktinoidlar geksaftoridi olinishi, bo’linishi va tozalanishining turli metodlari tahlil qilindi. So`nggi yillarda yoqilg’i ishlab chiqarilning ftorid metodi regeneratsiyasi soxasida izlanishlarning rivoji susaygan bo’lsa ham, aktinoidlar geksaftoridlarining sintezi va kimyoviy metodlarini o’rganishga bo`lgan qiziqish saqlanib qolmoqda. O`tgan yillar mobaynida aktinoidlar geksaftoridlarining kuchli ftoroksidlovchi turlari atomar ftor, kripton diftoridi, dikislorod diftoridi yordamida past temperaturalarda sintezlash imkoniyatlari namoyish qilingan. Bu shu sohada izlanish va tahlillarning rivoji uchun yangi imkoniyatlar ochib beradi.

Download 0,54 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
guruh talabasi
nomidagi toshkent
O’zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
toshkent davlat
respublikasi axborot
O'zbekiston respublikasi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
махсус таълим
vazirligi toshkent
fanidan tayyorlagan
saqlash vazirligi
bilan ishlash
Toshkent davlat
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
haqida umumiy
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti