Baxtiyor mengliyev



Download 1.62 Mb.
Pdf ko'rish
bet105/227
Sana31.10.2020
Hajmi1.62 Mb.
1   ...   101   102   103   104   105   106   107   108   ...   227
1) 
fonologik 
ziddiyatning 
ziddiyat 
sistemasiga 
munosabatiga ko‘ra tasnifi. Bunda ziddiyat bir o‘lchovli va ko‘p 
o‘lchovli, muntazam va ajralgan ziddiyatga bo‘linadi. Bir o‘lchovli 
ziddiyatda  fonemalar  bir  belgi  asosida  zidlanadi.  Masalan,  [i]  va 
[u] fonemalaridan biri lablanmagan va ikkinchisi lablangan, bunda 
ular  bir  belgi  –  «lablangan»lik  xossasiga  ko‘ra  qarama-qarshi 
turadi. 
Кo‘p  o‘lchovli  ziddiyatda  ziddiyat  a’zolari  birdan  ortiq  belgi 
asosida  qarama-qarshi  qo‘yiladi:  [i]~  [o]  ziddiyatida  [i]  yopiq  va 
lablanmagan bo‘lsa, [o] yarim yopiq, lablangan. 
Muntazam  ziddiyatda  zidlanuvchi  a’zolar  o‘zaro  o‘ziga  xos 
belgilar  asosida  qarama-qarshi  qo‘yiladi:  «[i]–  tor,  [o]–  keng» 
zidlanishi  muntazam  zidlanish.  Bunda  “i”  fonemasi  «tor»lik,  [o
fonemasi  «keng»lik  belgisiga  ega.  «[i]  (tor)  –  [o]  (tor  emas)» 
zidlanishi  esa  muntazam  emas.  Chunki  birinchi  a’zoda  ziddiyat 
belgisi  aniq,  ikkinchi  a’zoda  aniq  emas.  Agar  ikkinchi  a’zoning 
ziddiyatdagi  belgisi  «keng»  bo‘lganda  edi,  ziddiyatni  muntazam 
ziddiyat deyish mumkin bo‘lar edi. 
Bir belgining bo‘linishlari asosida zidlanish ajralgan zidlanish 
deyiladi. Quyidagi ikki zidlanishga diqqat qiling:  
Lablanganlikka ko‘ra 
Keng va torlikka ko‘ra 
[u
[i
[o
[u
 
lablangan 
lablanmagan 
keng 
tor 
 
Birinchi  zidlanishda  ziddiyat  belgisi  bo‘lingan,  ajralgan, 
ikkinchida esa bunday hol mavjud emas. 

Download 1.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   101   102   103   104   105   106   107   108   ...   227




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
guruh talabasi
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
toshkent axborot
nomidagi samarqand
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
xorazmiy nomidagi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
tashkil etish
Toshkent davlat
rivojlantirish vazirligi
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
sinflar uchun
pedagogika universiteti
bilan ishlash
таълим вазирлиги
Nizomiy nomidagi
maxsus ta'lim
o’rta ta’lim
tibbiyot akademiyasi
ta'lim vazirligi
fanlar fakulteti
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
fanining predmeti
махсус таълим
umumiy o’rta
Referat mavzu
haqida umumiy
fizika matematika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat
universiteti fizika
Buxoro davlat
Fuqarolik jamiyati
pedagogika fakulteti