Atrof-muhit muhofazasi


Korxonadan atmosferaga chiqayotgan chiqindilar ta’sirida atrof-muhit ifloslanishini iqtisodiy zarar hisobi



Download 280.09 Kb.
bet5/5
Sana22.01.2017
Hajmi280.09 Kb.
1   2   3   4   5

4.2 Korxonadan atmosferaga chiqayotgan chiqindilar ta’sirida atrof-muhit ifloslanishini iqtisodiy zarar hisobi.

Atrof muhitning ifloslanishi natijasida yuzaga keladigan zarar miqdori formula yordamida hisoblanadi:



Ζ = Kx Ox fx G

Bu yerda:

Z – zarar miqdori, so’m

K – o’zgarmas koeffitsienti, t/so’m (3000-5000)

O – muhitning chiqindilar bilan nisbiy ifloslanish xavfi ko’rsatgichi.

f – ifloslantiruvchi moddalarning muhitga tarqalib ketishini hisobga oluvchi koeffitsient.

G – manbadan chiqayotgan ifloslantiruvchi moddalarning yillik hajmi.


    1. – jadval.

Har xil turdagi hududlarda atmosfera havosi ifloslanishi nisbiy xavfliligi O ning ko’rsargich miqdorlari.



Ifloslantiruvchi hududlar turi

O

1

Kurort, sanatoriya, qo’riqxona buyurtmalar hududi.

10.0

2

Shahar atrofidagi dam olish bog’lar, dala hovli hududlari.

8.0

3

Aholi punktlari hududi ( aholi zichligiga ko’ra kishi 1 ga)

0.1

4

Sanoat korxonalari hududi himoya zonasi bilan birga

4.0

5

O’rmon

  1. Guruh

  2. Guruh

  3. Guruh

10.20


0.10

0.25


6

Shudgorlar

Janubiy hududlar ( 30 sh.k. janubroq va boshqa hududlar)






7

Bo’glar, uzumzorla




8

Yaylovlar pichanzorlar.







Aholi soni 300 ming kishidan ko’p bo’lgan shahar markazlari uchun O=3 sug’oriladigan maydonlar uchun O ning qiymati 2 ga ko’paytiriladi.




Yuqoridagi formulalar qayd etilgan O – koeffitsienti qiymati adabiyotlarda keltirilganmaxsus ko’rsatmalardan tahlil qilinayotgan joining tabiiy geografik sharoiti va iqlimiy ko’rsatgichlaridan kelib chiqib jadval tanlanadi. Hisob ishlarini quyidagi jadval ko’rinishida bajarish m.n :




Asosi chiqindilar

Hozirgi davrdagi chiqayotgan chiqindilarning yillik, hajmi tonna

Tavsiya qilinayotgan tadbirlardan chiqadigan chiqindilarning yillik hajmi tonna

Koeffitsientlar



Umumiy zarar Ζ=K O f G

K

O

f


Hozirgi holat 1

Tadbirlarning keyingi holati 2

1

Uglevodorod

8.86

2.26

5800

8.0

1.0







2

Qurum

0.0125

0.0125

5800

8.0

1.0







3

SO2

0.0129

0.029

5800

8.0

1.0







4

Uglerod oksidi

0.069

0.069

5800

8.0

1.0







5

Azot oksidi

0.015

0.015

5800

8.0

1.0










jami























4.3 Atrof-muhitni iflpslantiruvchi moddalar tashlanganligi uchun to’lanadigan so’mma hisobi.
Tibbiy muhitga ifloslantiruvchi moddalar tashlaganligi uchun to’lanadigan so’mmaning umumiy miqdori quyidagi formula yordamida hisoblanadi :

П = ( MN X V) + ( Mch X R X Kf)

Bu yerda :

П - Atrof-muhitni iflpslantiruvchi moddalar tashlanganligi uchun to’lanadigan so’mmasi, so’m

MN – me’yor darajasida atrof muhitga ifloslantiruvchi moddalar tashlaganligi uchun to’lov so’mmasi.

R – tonna ifloslantiruvchi modda uchun to’lanadigan to’lov.



Kfifloslantiruvchi moddalarni atrof tabiiy muhitga chiqarib tashlaganligi, oqizilishiga va chiqindilar joylashtirilishiga tasdiqlangan normativlar ( limitlar) ko’paytirilganligi uchun baravarlik koeffitsienti,.

Ifloslantiruvchi chiqarib tashlangantigi, oqizilganligi va chiqindilar joylashtirilishining amaldagi massasi qisqartirish hisobiga ifloslantiruvchi moddalarni atrof muhitga chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilar joylashtirishga tasdiqlangan normativedan kam bo’lgan holda kompensatsiya to’lovi so’mmasi quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi:



П = ( MN X R): Kkp

Bunda Kkp quyidagi bog’liqlikda aniqlanadi:





Ifloslantiruvchi moddalarni atreof muhitga chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilar joylashtirishga tasdiqlangan normativlardan ortiq bo’lga (qisqartiruvchi) hajmi barobar

ifloslantiruvchi moddalarni atrof muhitga chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilar joylashtirishga tasdiqlangan normativlar ko’paytirilganligi uchun barobarlik koeffitsienti ko’rsatgichlari (Kkp)

1

1.05 dan1.059 gacha

2.2

2

1.06 dan1.1 gacha

2.5

3

1.11 dan1.2 gacha

3.4

4

1.21 dan1.3 gacha

4.4

5

1.31 dan1.5 gacha

6.0

6

1.51 dan 2.0 gacha

8.0

7

2.1 dan yuqori

10.0

Muhitga bir birlik chiqarilgan ifloslantiruvchi moddalar uchun to’lov miqdorlari Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 6-fevraldagi 15-sonli qarori bo’yicha tasdiqlangan me’yorlardan olinadi. Hisob ishlari jadval ko’rinishida bajariladi.



    1. – jadval.

Atrof muhitni ifloslantiruvchi moddalar chiqarganligi uchun to’lov qiymatlari hisobi.





Ifloslantiruvchi moddalar nomi

Chiqindilar hajmi, tonna

1 tonna chiqindilar uchun to’lovlar so’mmasi

Ortiqcha chiqindilar uchun suzlatish koeffitsienti

Ifloslantiruvchi moddalar uchun soliq to’lovlarining umumiy yig’indisi

Me’yorida rejasida

Me’yoridan ortiqcha

1

Uglevodorod

8.16

2.26

300

1.2

729.36

2

Qurum

0.0126




350

1.2

949.2

3

SO2

0.029




300

1.2

729.36

4

Uglerod oksidi

0.069




250

1.2

678

5

Azot oksidi

0.015




303

1.2

821.73




Jami


















Xulosa.

Biz bitiruv malakaviy ishda Ayritom neft bazasini ish faoliyatini to’liq o’rganib chiqib manbalardan atmosfera havosiga chiqayotgan zararli moddalari tahlil qildaim.

Tahlil davomida atmosfera va havoga tashlanadigan quyidagi zararli moddalarni aniqladik


  1. Uglevodorodlar – 8.26 tonna /yil

  2. Qurum – 0.0125 tonna /yil

  3. Oltingugurt angidriti – 0.029 tonna /yil

  4. Uglerod oksidi – 0.69 tonna /yil

  5. Azot oksidi – 0.15 tonna /yil

Jami: - 9.74 tonna /yil

Zararli moddalar aniqlangandan so’ng ularning miqdori hisoblandi va ruxsat etilgan me’yorlar bilan taqqoslandi. Hisoblab chiqib me’yordan ortiqcha chiqayotgan zararli moddalarni kamaytirish chora tadbirlarini ishlab chiqdim.

Kamaytirish chora tadbirlarini ishlab chiqish uchun mavjud manbalarga DU tipidan filtrlar va rezervuarlarga uglevodorodlarni chiqib ketishinikamaytiruvchi Ponton qurilmasini o’rnatishni tavsiya qildim

Samaradorligi yuqori bo’lgan tozalash inshootlarini, qurilmani, ixotazorlar tashkil etishni tavsiya qildim va shu bois korxonadan chiqadigan 9.740 tonna zararli moddalarni atrof muhitga ta’sirini ruxsat etilgan me’yorga yetkazildi, tabiiy resurslarga salbiy ta’siri kamaytirildi.




Foydalanilgan adabiyotlar


  1. I. A. Karimov “ o’zbikiston XXI asr bo’sag’asida xavfsizlikka taxdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari.” Toshkent 1997-yil.

  2. Akimova T. A. ; Xaskin B.B. “ ekologiya” M 1998-yil c 70-250.

  3. Alibekov A.A. ; Nishonov S.A “ Tabiatni muhofaza qilish va tabiiy resurslarda ratsional foydalanish.” Toshkent “ O’qituvchi ” 1982.

  4. Baratov R. “ Tabiatni muhofaza qilish ” Toshkent O’qituvchi 1991.

  5. Baratov E. ; Mamatqulov M. ; Rofiqov A.A. “ O’rta Osiyo tabiiy geografiyasi” O’qituvchi 1992.

  6. Baratov R. “ Ozbekiston tabiiy geografiyasi” O’qituvchi

  7. Biologik hilma xillikni saqlash milliy strategiyasi va harakati rejasi. T. 1998

  8. Biologic, ekologik va agrotuproqshunoslik ta’limi muammolari va istiqboli ( xalqaro ilmiy amaliy konferensiya) 25-26 aprel 2001-yil. 218-342 b

  9. Добровольский Г.Б : Тришина А.А Охрана порб M: 1985.


Download 280.09 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent davlat
toshkent axborot
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
davlat sharqshunoslik