3-mavzu. Nutq tovushlari va ularning tasnifi



Download 1,05 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/13
Sana28.06.2022
Hajmi1,05 Mb.
#714340
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13
Bog'liq
2-mavzu ONA TILI 1-KURS



2-mavzu.
Milliy va adabiy til
REJA:
1.Tilning paydo bo‘lishi.
2.Tillarning tasnifi.
3.Tilshunoslik fanining bo‘limlari.


Qayеrda yashashidan qat'i nazar bir millatga mansub bo‘lgan barcha insonlar tomonidan ishlatiladigan til
milliy til
dеb yuritiladi. Milliy til o‘z tarkibiga shеva, so‘zlashuv nutqi, jargonlar, vulgarizm (so‘kish, qarg‘ish so‘zlari),
varvarizm (tilda o‘rinsiz ishlatilgan chеt so‘zlar) kabi guruh so‘zlarni qamrab oladi.
Ayrim manbalarda milliy til tarkibiy jihatdan
jonli xalq tili
va
adabiy tilga
bo‘linib, birinchisi yana
jargonlar
va
dialektlarga
, ikkinchisi esa
og‘zaki
va
yozma
turlarga ajraladi:
Milliy tilning ma'lum qoidalarga bo‘ysundirilgan, muayyan qolipga solingan, olimlar, mutaxassislar tomonidan
ishlov bеrilgan, doim silliqlashtirilib, mukammallashtirilib boriladigan shakli
adabiy til
dеb ataladi. Adabiy til shu
tilda gaplashuvchilarning barchasi uchun tushunarli bo‘lishi kеrak. Umuman, millatning barcha vakillari uchun
tushunarli bo‘lish zarurati adabiy tilning yaratilishiga sabab bo‘lgan. Milliy o‘zbеk tilida shеvalarning ko‘pligi
adabiy tilga bo‘lgan ehtiyojni yuzaga kеltirgan. Ayrim tillarda (misol uchun,
fin
tilida) shеvalar kam bo‘lgani uchun
adabiy tilga ehtiyoj yo‘q.
Rasmiy hujjatlar, badiiy va ilmiy adabiyot, vaqtli matbuot adabiy tilda yaratiladi, ommaviy axborot vositalari
adabiy tilda ish ko‘radi. Adabiy tilning og‘zaki va yozma shakllari mavjud.
Tilning paydo bo‘lishi
Olimlarning taxminiga ko‘ra, til ibtidoiy jamoa tuzumi davrida paydo bo‘lgan. Bunga shubha qilishga o‘rin
yo‘q, chunki insoniyat tarixi shu davrdan boshlanadi. Inson inson deb atalishi uchun u hayvonot olamidan ajralib
chiqishi lozim edi. Tilning paydo bo‘lishi mazkur jarayonni boshlab berdi. Xo‘sh, eng universal aloqa vositasi
bo‘lgan til qanday paydo bo‘lgan? Bu o‘rinda biz hozir yer yuzida mavjud bo‘lgan uch mingga yaqin tilni nazarda
tutayotganimiz yo‘q, balki umuman dastlabki tilni nazarda tutmoqdamiz. 


Dastlabki tilning paydo bo‘lishi haqida hech qanday yozma ma’lumot yo‘q, chunki yozuvning, ya’ni og‘zaki nutqni
uzoq masofaga, uzoq davrga yetkazish vositasining o‘zi ancha keyin paydo bo‘ldi. Demak, dastlabki tilning qachon,
qayerda va qanday paydo bo‘lganligini faqat taxmin qilish mumkin. Bu uchta savolga taxminan quyidagicha javob
berish mumkin:

Download 1,05 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish