19- variant Asosiy va yordamchi jarayonlar qanday amalga oshiriladi


Quymakorlikning mashinasozlikdagi roli



Download 47 Kb.
bet3/3
Sana07.04.2021
Hajmi47 Kb.
1   2   3
Quymakorlikning mashinasozlikdagi roli. Quyish usuli bilan boshqa ishlov berish usullari(bolg’alash, shtamplash, payvandlash) yodamida olib bo’lmaydigan yoki tayyorlash qiyin bo’lgan juda murakkab konfiguratsiyali buyumlar tayyorlash mumkin. Ko’pincha quyma detal narxi boshqa usul bilan olingan xuddi shu detal narxidan arzonroq bo’ladi. Quyma massasi judayam har xil bo’lishi mumkin – bir necha grammdan(asbob detallari) yuzlab tonnagacha(dastgoh staninalari).

Quyish usuli orqali ichki yonuv dvigatellari detallari(silindrlar bloki, porshenlar), nasoslarning ishchi g’ildiragi, gaz turbinalari lopostlari, dastgohlar staninalari kabi muhim detallar tayyorlanadi. Ko’pincha quymakorlik qoliplarini qolip aralashmasidan tayyorlashadi. Bunday qoliplar bir martalik bo’lib, quyma olingandan so’ng qolip buzib tashlanadi.Tayyorlangan quymalarning 75 % i qum qoliplarda, 20 % i metall qoliplarda va qolgan 5 % i quyishning boshqa usullari yordamida olinadi. Quyma detallar cho’yan, po’lat, mis, alyuminiy, magniy va boshqa qotishmalardan tayyorlanadi. Quymakorlikda texnika yutuqlariga erishishgani sari olinayotgan quymalar sifati ham to’xtovsiz o’sib bormoqda, quymalar mustahkamligi, aniqligi va yuzalar g’adir-budurligi bularga misol bo’la oladi. Bundan bir necha yil avval eng yaxshi(uglerodli) po’lat quymalar uchun mustahkamlik chegarasi 343-490 N/m2 , kulrang cho’yanniki esa 98-117 N/m2 dan oshmas edi, bunda cho’zilish 0,1 % ga teng. Hozirgi kunda esa quyma detallar uchun hozirda maxsus sifatli po’latlar ishlab chiqilgan, ular kerakli termik ishlov berilgandan so’ng cho’zilishdagi mustahkamlik chegarasi 1960 N/m2 dan oshadi. Yuqori mustahkamlikka ega bo’lgan cho’yanlar 11 % cho’zilishdagi mustahkamlik chegarasi 680 N/m2 dan oshadi. Qimmatbaho po’latlarni o’rnini bosadigan yangi arzon va sodda tarkibga ega bo’lgan po’lat sortlari ishlab chiqilmoqda.



3. Har qanday jamiyatda ishlab chiqarishning amalga oshishi, eng avvalo, uning ro’y berishi uchun bu jarayonda qatnashadigan omillar mavjud bo’lmog’i lozim. Iqtisodiyotning tizimi va shaklidan qat’i nazar ishlab chiqarish yoki xizmat ko’rsatishning hamma sohalari uchun umumiy bo’lgan uchta omili ishchi kuchi, mehnat qurollari va mehnat predmetlari bo’lishi shart. Ishlab chiqarish jarayonida biz yuqorida sanab o’tgan omillarning hammasi qatnashadi, ular bir-birini to’ldiradi, bir-biriga ta’sir qiladi. Ulardan biri bo’lmasa ishlab chiqarish bo’lmaydi, yoki samarasiz bo’ladi, ko’zlangan maqsadga erishilmaydi. Ikki, yoki bir nechta ishlab chiqarish omillarining bir-biriga o’zaro ta’siri natijasida vujudga kelgan mahsulot yoki xizmat hajmining o’zgarishi ishlab chiqarish funksiyasi deyiladi. Ishlab chiqarish jarayoni - bu kishilarning iste’moli uchun zarur bo’lgan moddiy va ma’naviy ne’matlarni yaratishga qaratilgan maqsadga muvofiq faoliyatidir. Moddiy va ma’naviy ne’matlar yaratish, turli xizmatlar ko’rsatish jarayoni kishilar faoliyatining asosiy tomoni, chunki bu jarayonda kishilar o’rtasida bo’ladigan munosabatlar boshqa hamma sohalarda – ayirboshlash, taqsimot va iste’mol sohalarida ro’y beradigan munosabatlarning xususiyatlarini va yo’nalishini belgilab beradi. Ma’lumki, har qanday ishlab chiqarish, birinchi navbatda, mehnat jarayonidir yoki boshqacha qilib aytganda, tabiatdagi bor narsalarning ko’rinishini o’zining iste’moli uchun muvofiq holga keltirish uchun qilingan faoliyatdan iboratdir. Ana shu mehnat jarayonida kishilar, eng avvalo, tabiat bilan, uning kuchlari va ashyolari bilan hamda bir-birlari bilan o’zaro ma’lum munosabatda bo’ladilar. Ishlab chiqarish jarayonida bo’ladigan bu munosabatlarning xarakterini, shakllarini va xususiyatlarini o’rganish va ularni bilgan holda ishlab chiqarishni ongli tashkil etish oliy maqsadga, ya’ni cheklangan Iqtisodiy resurslardan unumli foydalanilgan holda kishilarning o’sib boruvchi ehtiyojlarini qondirish maqsadiga erishishning birdan-bir yo’lidir. Moddiy ne’matlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko’rsatishning ichki qonuniyatlari va uning rivojlanish xususiyatlari ko’pgina Iqtisodchi olimlar tomonidan ko’rsatib berilgan. Ular mehnat kishilar yashashining umumiy asosidir deb ta’riflaydilar. Demak, mehnat iste’mol qiymatlarini yaratuvchi sifatida, foydali mehnat sifatida kishilarning yashashi uchun hech qanday ijtimoiy shakllarga bog’liq bo’lmagan holda abadiy tabiiy zaruriyatdir, mehnat bo’lmaganda kishi bilan tabiat o’rtasida modda almashinuvi ham mumkin bo’lmas edi. Kishilar o’zlarining ongli maqsadga muvofiq unumli mehnati bilan tabiat moddalarining shakllarini o’zgartiradilar va iste’moli uchun zarur bo’lgan mahsulotni vujudga keltiradilar. Mehnat jarayonida kishilar bilan tabiat o’rtasida moddalar almashinuvi bilan birga insonning o’zi ham har tomonlama kamol topib boradi, ya’ni kishilar o’zining mehnatga bo’lgan qobiliyatini, bilimini oshiradi va ularni amalda qo’llashni kengaytirib boradi. SHunday qilib, mehnat jarayoni iste’mol qiymatlarni vujudga keltirish uchun maqsadga muvofiq qilinadigan harakatdir, tabiat yaratgan narsalarni kishi iste’moli uchun o’zlashtirib olishdir, kishi bilan tabiat o’rtasidagi modda almashuvining umumiy shartidir, kishi hayotining abadiy tabiiy sharoitidir.

2-IchB-19 guruh talabasi

Akbarova Niginabonu
Download 47 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
samarqand davlat
navoiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
haqida tushuncha
toshkent davlat
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
vazirligi toshkent
Darsning maqsadi
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
matematika fakulteti
bilan ishlash
pedagogika universiteti
Nizomiy nomidagi
sinflar uchun
fanining predmeti
таълим вазирлиги
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
tibbiyot akademiyasi
vazirligi muhammad
махсус таълим
Toshkent axborot
umumiy o’rta
haqida umumiy
Referat mavzu
ishlab chiqarish
pedagogika fakulteti
fizika matematika
universiteti fizika
Navoiy davlat