1-topshiriq savollarga javob yozing



Download 28.4 Kb.
Sana17.05.2021
Hajmi28.4 Kb.

1-topshiriq savollarga javob yozing

  1. Geometriyaning vujudga kelishi haqida qisqacha tarixiy ma'lumot.

  2. Geometrik masalalar yechish metodlari haqida. Geometrik masalalarning turlari.


Geometriyaga oid dastlabki maʼlumotlar Qadimgi Bobil va Misrda kuzatuv yoʻli (empirik usul) bilan toʻplangan. Masalan bir juft parallel toʻgʻri chiziqni uchinchi toʻgʻri chiziq kesib oʻtsa, hosil boʻlgan 8 ta burchakdan toʻrttasi oʻzaro teng; tomonlari 3, 4 va 5 birlik boʻlgan uchburchakning bir burchagi toʻgʻri. Geometrik xossalarni toʻplash yunonlar tomonidan davom ettirilgan. Bu muammo ustida mushohada ayrim dalillarni boshqalaridan sof mantiqiy yoʻl bilan chiqarishga olib kelgan. Tayin geometrik xossani mantiqiy mushohada bilan keltirib chiqarish isbot deyiladi, isbotlangan xossa esa teorema deb atala boshlagan. Dastlabki shunday dalillardan biri Fales (mil. av. 625-548 y.lar) teoremasidir. Yunon faylasufi Pifagor akademiyasida mantiq va matematika muhim oʻrin tutib, muntazam teoremalar isbotini izlash bilan shugʻullanishgan. Tabiiyki, bunda imkoni boricha oz dalildan boshqa barcha dalillarni keltirib chiqarishga urinilgan. Bu urinishlar yakuni sifatida Yevklid oʻzining mashhur "Negizlar" asarini yaratadi. Bu asar nafaqat matematika tarixida, balki umuman tafakkur taraqqiyotida beqiyos oʻrin tutib, 2000 yil davomida mantiqiy mushohada namunasi boʻlib xizmat qildi. "Negizlar" da Yevklid nuqta, toʻgʻri chiziq, tekislik, tenglik, toʻgʻri chiziq yoki tekislikning nuqtadan oʻtishi (insidentlik) kabi tushunchalarni asos qilib olib, kesma, burchak, koʻpburchak, parallellik, perpendikulyarlik kabi tushunchalarga taʼrif beradi. Xuddi shu singari 10 ta geometrik dalilni isbotsiz qabul qiladi (ular aksiomalar va postulatlar deb atalgan) va birin-ketin teoremalarni keltirib chiqaradi.

Qadimgi Misr va Bobilda geometriya amaliy ehtiyojlar: maydonlar yuzini oʻlchash, navigatsiya, astronomiya, meʼmorlik masalalarini hal qilish uchun vujudga kelgan boʻlsa, Yunonistonda geometriya sanʼat sifatida ham rivojlanib, yuksak natijalarga erishdi. Xususan, sirkul va chizgʻich yordamida shakllar yasash rivoj topdi. Yunonlarning bu sohada erishgan darajasi shundan ham koʻrinadiki, ular qoʻygan muntazam koʻpburchaklar yasash masalasi 1796 y. (K. F. Gauss), doira kvadraturasi masalasi esa 1882 y.dagina (F.Lindemann) hal qilindi. Yunonlar doira va boshqa ayrim egri chiziqli shakllar yuzlari, piramida, konus va shar hajmlarini hisoblashda integral hisob elementlari qoʻllaganlar (Arximed va b.). Pergalik Apolloniyga mansub konus kesimlari nazariyasini esa shubhasiz yunon geometriyasining gultojisi deyish mumkin.

Milodning 3-asridan keyin yunon geometriyasi umuman madaniyat bilan birga inqiroz tomon yuz tutdi, lekin geometriya arab sharq mamlakatlari, Oʻrta Osiyo va Hindistonda taraqqiy qila bordi.

2-Testlarni yeching


  1. Barcha tomonlari teng bo‘lgan parallelogramm ... deyiladi.

  1. Romb

  2. Kvadrat

  3. To‘g‘ri to‘rtburchak

  4. Teng tomonli uchburchak

  1. Kvadratning yuzini 25 marta kamaytirish uchun, uning asosini necha marta kamaytirish kerak?

  1. 9

  2. 5

  3. 8

  4. 7

  1. Agar to‘g‘ri burchakli to‘rtburchakning perimetri 74 dm, yuzi 3m2 bo‘lsa, uning tomonlarini toping

  1. 26;10

  2. 28;15

  3. 25;12

  4. 24;16

  1. To‘g‘ri burchakli uchburchakning katetlari 40 sm va 42 sm, unga ichki chizilgan aylana radiusini toping

  1. 15

  2. 12

  3. 14

  4. 13

  1. Trapesiyaning o‘rta chizig‘i 7 sm, asoslarining biri ikkinchisidan 4 sm- ga uzun. Trapesiyaning asoalarini toping

  1. 8;6

  2. 10;4

  3. 5;9

  4. 11;3

3-topshiriq. Yasashga oid. 30 0 li burchak yasang.





4-topshiriq. Masalalarniyeching.

Uchburchakning tomonlari 8 sm, 10 sm, 12 sm –ga teng.Uchlari shu uchburchakning tomonlarining o‘rtalarida bo‘lgan uchburchakning tomonlarining uzunligini toping



Javob: O’rta chiziq Asosning yarmiga tengligidan foydalansak.

Ichki chizilgan uchburchak tomonlari 4 sm, 5 sm, 6 sm ga teng bo’ladi

Download 28.4 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari
o’rta maxsus
davlat pedagogika
nomidagi toshkent
guruh talabasi
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
samarqand davlat
haqida tushuncha
navoiy nomidagi
toshkent davlat
nomidagi samarqand
ta’limi vazirligi
Darsning maqsadi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
Ўзбекистон республикаси
Alisher navoiy
matematika fakulteti
bilan ishlash
Nizomiy nomidagi
vazirligi muhammad
pedagogika universiteti
fanining predmeti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
o’rta ta’lim
maxsus ta'lim
fanlar fakulteti
ta'lim vazirligi
Toshkent axborot
махсус таълим
tibbiyot akademiyasi
umumiy o’rta
pedagogika fakulteti
haqida umumiy
Referat mavzu
fizika matematika
universiteti fizika
ishlab chiqarish
Navoiy davlat