Yuqori molekulyar birikmalar kimyosi haqida umumiy tushunchalar



Download 186,17 Kb.
bet1/3
Sana27.06.2022
Hajmi186,17 Kb.
#708553
  1   2   3
Bog'liq
sardor kimyo 2


YUQORI MOLEKULYAR BIRIKMALAR KIMYOSI HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHALAR.
Reja;
1.YUQORI MOLEKULYAR BIRIKMALAR
2.Monomerlar va polimerlar.
3.Eng muxim sintetik polimerlar
Monomer, polimer, elementar zveno, polimerlanish darajasi. Polietilen, diyen uglevodorodlar haqida tushuncha. Tabiiy kauchuk, uning tuzilishi va xossalari. Sintetik kauchuk. Sun’iy tolalar haqida tushuncha. Yuqori molekulyar birikmalar haqida tushuncha.
Yuqori molekulyar birikmalar kimyosi minglab va bir necha yuz minglab atomlardan tuzilgan makromolekulalarni kimyoviy xossalarini, tuzilishi sintezi va analizini, ularda kuzatiladigan qonuniyatlarni yuqori molekulalar haqidagi eng muhim tushunchalarni o’rganadi.
Yuqori molekulyar birikmalar molekulyar massasi juda katta bir necha mingdan bir necha milliongacha bo’ladigan tabiiy va sintetik moddalar.
Organik yuqori molekulyar birikmalar jonli tabiatning asosini tashkil qiladi. Tabiiy yuqori molekulyar birikmalar kraxmal va selluloza, lignin, pektin, oqsillar, garmonlar, fermentlar, o’simliklar va hayvon organizmlarining asosiy tarkibiy qismidir. O’simlik va hayvon organizmlarining hayoti yuqori molekulyar birikmalarining hosil bo’lish, bir turdan boshqa turga o’tish va parchalanish jarayonlari bilan uzluksiz bog’liq.
Kimyo fanining nazariy va amaliy yutuqlarini chuqur o’rganish yuqori molekulyar birikmalarning muhim xususiyatlarini o’rganishga imkon beradi. Yuqori molekulyar birikmalar kimyosini yanada rivojlantirishda chet el olimlari qatorida o’zbek olimlaridan O. D. Sodiqov, X. U. Usmonov, M. A. Asqarov, A. Yu. Yo’lchiboyev, U. M. Musayev, A. Aloviddinov, I. I. Ismoilov va boshqalarning xizmatlari juda kattadir.
Tabiatda polimerlarning hosil bo’lishi hamda parchalanish oddiy sharoitda uzluksiz ravishda maxsus tartib bilan sodir bo’lib turadi. Bunday o’zgarishlar maxsus regulyatorlar, murakkab organik katazilatorlar, fermentlar, vitaminlar ishtirokida amalga oshadi. Ammo ularinng ta’sir etish mexanizmi xozirga qadar yaxshi o’rganilmagan. Shunga qaramasdan kimyoning bu sohasi jadal rivojlanmoqda. Hozir yangi – yangi yuqori molekulyar materiallar: plastmassalar, sun’iy tolalar va kauchuklar, loklar, bo’yoqlar, sun’iy charm va plyonkalar ishlab chiqarish yildan – yilga ko’payib bormoqda va ularning ishlatilish sohasi ham ko’payib bormoqda. Sintetik tolalarning ba’zilari juda barqaror, mustahkam, qatiqligi olmosga yaqinlashadi. Ulardan konstruksion materiallar, ion almashtiruvchi sorbentlar, yengil va chiroyli qurilish materiallari, mashinalarning detallari, kimyoviy apparatlar tayyorlashda keng foydalanilmoqda .
Barcha yuqori molekulyar birikmalar asosiy zanjirning tuzilishiga qarab, ikki sinfga bo’linadi:



  • Karbozanjirli polimerlar;



  • Geterozanjirli polimerlar;




  1. Korbozanjirli polimerlarning asosiy zanjiri faqat uglerod (C) atomidan tuzilgan bo’ladi :

... – C – C – C – C – C – C – C – C - …
Uglerod atomining qolgan bog’lari vodorod, alkil, aril va h.k gruppalar bilan bog’langan bo’lishi mumkin. Bunday tabiiy polimerlarga kauchuk, anorganik polimerlardan grafit va olmoslar misol bo’ladi.
Sintetik karbozanjirli polimerlarga polietilen va butadiyenlar kiradi.

  1. Geterozanjirli polimer molekulasining asosiy zanjirida ugleroddan tashqari kislorod, azot, oltingugurt, fosfor, kremniy va boshqa elementlarning atomlari ham bo’ladi.

Oqsil, selluloza, ligninlar tabiiy geterozanjirli polimerlar, sintetik geterozanjirli yuqori molekulyar birikmalarga oddiy va murakkab poliefirlar, poliamidlar va poliuretanlarni kiritish mumkin.



Download 186,17 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish