Xviii – XIX asrlarda Germaniya. Germaniya



Download 19.89 Kb.
Sana19.01.2017
Hajmi19.89 Kb.
XVIII – XIX asrlarda Germaniya.


Germaniya davlatining iqtisodiy taraqqiyoti. Shaharlar.

Absolyutizm. German davlatlarining halqaro munosabatlari.

XVIII asrdagi Fransuz inqilobi va nemis davlatlari.

Germaniya ittifoqi.

1848 - 1849 - yillardagi inqilob.

XVII - XIX asrdagi German davlatlarining ahvoli Angliya va Fransiyadan keskin farq qilib, og’ir va murakkab edi. 1648-yil 24 oktyabrda Myunster va Osnibyurk shaharlarida imperator va imperiyadagi tabaqalar vakillari o’rtasida sulh shartnomalari tuzildi va Vestfaliya sulhi nomini oldi. Natijada Muqaddas Rim imperiyasi hayoti 150-yilga uzaytirildi. Ammo ayrim davlatlar imperiya tarkibidan chiqib, mustaqil davlatlarga aylandi. Katolik, protestantizm, kalvinchildik tan olinib, diniy muammolar birgalikda xal qilinadigan bo’ldi.

Imperiyada 300 ta diniy va dunyoviy knyazliklar, 51 ta imperiya shahri, 1475 ta imperiya ritsarlari mavjud bo’lib, "mustaqil" davlatlar deb hisoblangan. Knyaz’ va davlatlar birligining ramzi-imperator edi. Imperator Maynts arxispiskopi rahbarligida diniy va dunyoviy kufyuristlar kollegiyasida, Gabeburglar sulolasi vakilidan saylangan. Kufyuristlar kollegiyasi birinchi kuriya, knyazlar kengashi (100 ovoz)-ikkinchi kuriya, shaharlar kengash (51 shahar) - uchinchi kuiya hisoblangan va bu kuriyalarning yig’ini Reyxstag deb atalib, 1663 yildan Regenberg shahrida majlislar o’tkazilgan.



Germaniya davlatlarinig iqtisodiy taraqqiyoti, Shaharlar.

30 yillik urush German davlatining iqtisodiy hayotiga salbiy ta`sir etgan bo’lsada, sekinlik bilan iqtisodiy o’sish boshlandi. German davlatlaridagi  tarqoqlik  iqtisodiy hayotiga to’sqinlik qilgan.  German davlatlari agrar munosabatlarida keskin tafovutlar mavjul edn, elbadan Sharqda joylashgan German davlatlarida (Brandsnburg. Meklenburg, Prussiya) yirik dvoryan xo’jaliklari vujudga kelib, tovar xo’jaliklaridan mahrum bo’lib, barshina o’tar edilar. Imperiyaning janubi g’arbida (Baden, Vyurtemberg) yirik dvoryan xo’jaliklari yo’q edi, senor tarkibi mavjud bo’lib dexqonlar feodal rentasi to’lar edilar.

Jabr zulmniig kuchayishi natijasida dexqonlarning qo’zg’olonlari keng tus ola boshladi. Dexqonlar barshinani bajarishdan, bosh tortar (yurish tortar, feodallarini o’ldirar, mulklarini vayron kilar, ommaviy ko’chib ketar. Qaroqchilik bilan shugullanar edilar. 1761-1771 yillarda Janubiy Germaniyada M. Klostsrma yer raxbarligida 1705 - 1706 yillarda Bavariyada dehqonlar qo’zgolonlari, XVIII asrning 30-40 yillarida selitra urushlari bo’lib o’tdi. XVIII asrda nemis dehqonlari Anlantika okeni va Rossiya xududlariga ko’chib  o’tdilar.

30 - yillik urushdan so’ng Imperiya shaxarlarining 2/3 kiumi knyazliklarga aylandi. Xududiy davlatlar ta`siri- tufayli shaxar-rmideniiyalarga soni o’sdi. Urush natijasida shaharlarda hunarmandchilik inqirozga uchradi. XVIII asr boshidan boshlab iqtisodiy

axamiyatini yo’qota boshladi. XVIII asr oxiridan Berlin tekstil va metallurgiya markaziga aylandi. 1782 yilda to’qimachilik manufakturalari soni 65 taga etdi. 1784 yilda 1-tuquv fabrikasi, 1785 yilda bug mashinasi ishga tushdi. Shaharlardagi norozilik chiqishlari qo’zgolonlar Myul’xauchenda yirik quzgolonlar b^lib o’tdi. XVIII asrda pau masterlar birodarlik ittifoklariga birlashib. "Havorang Dushan6a"ii saklab kolish uchun kurash olib bordilar. 1731 yilda birodarlikni ta`qiklovchi imperator qonuni e`lon kilindi.

Lbsoltotiem. German davlatlarining xalqaro munosabatlari.

XVIII asrla German davlatlarida Gabsburglar, Gogentsollerilar sulolasiiiig absol’yut tuchumi mustaxkamlangan, Saksoniya kurfyuristlari

davlatlari agrar munosabatlarida keskin tafovutlar mavjud edi. el’badan SHarqtsa joylashgan german davlatlarida (Brandenburg, Meklenburg, Prussiya) yirik dvoryan xo’jaliklari vujudga kelib, tovar xo’jaliklariga ixtisoslashuv amalga oshirildi. Dehqonlar shaxsan qaram kishilar bo’lib, o’z erlaridan mahrum bo’lib, bariqina o’tar edilar. Imperiyaning janubi g’arbida (Baden, Vyurtemberg) yiik dvoryan xo’jaliklari yo’q edi, sen’or tarkibi mavju bo’lib, dehqonlar feodal rentasi to’lar edilar.

Jabr zulmning kuchayishi natijasda dehqonlarning qo’zg’olonlari keng tarqalib, bir necha o’n yillar davom etar edi. Dehqonlar bartsinani bajarishdan, soliq to’lashdan bosh tortar, feodallarni o’ldirar, mulklarini vayron qilar, ommaviy ko’chib ketar, qaroqchilik bilan shug’ullanar edilar. 1761-1771 yillarda Janubiy Germaniyada M. Klostermayer rahbarligida 1705 - 1706 yillarda Bavariyada dehqonlar qo’zg’olonlari, XVIII asrning 30-40 yillarida selitra urushlari bo’lib o’tdi. XVIII asrda nemis dehqonlari Anlantika okeni ortiga va Rossiya xududlariga ko’chib o’tdilar.

30 - yillik urushdan so’ng Imperiya shaharlarining 2G`3 qismi knyazliklarga aylandi. Xududiy davlatlar ta`sirining o’sishi tufayli shahar-rezidentsiyalarga soni o’sdi. Urush natijasida shaharlarda hunarmandchilik inqirozga uchradi. XVIII asr boshidan boshlab iqtisodiy hayot rivojlandi. Knyazlar tomonidan yirik manufakturalar tashkil etildi. Qishloqlada kustar hunarmadchilik keng rivojlandi. TSex hunarmandchili o’z ahamiyatini yo’qota boshladi. XVIII asr oxiridan Berlin tekstil va metallurgiya markaziga aylandi. 1782 yilda to’qimachilik manufakturalari soni 65 taga etdi. 1784 yilda 1-tuquv fabrikasi, 1785 yilda bug’ mashinasi ishga tushdi. SHaharlardagi norozilik chiqishlari qishloqdagi qo’zg’olonlar bilan bog’lanmalar edi. 1702-1703 yillarda qishloqdagi qo’zg’olonlar bilan bog’lanmagan edi. 1702-1703 yillarda Xil’desxaymda, 1727-1733 yillarda Myul’xauzenda yirik qo’zg’olonlar bo’lib o’tdi. XVIII asrda pau masterlar birodarlik ittifoqlariga birlashib, "Havorang Dushanba"ni saqlab qolish uchun kurash olib bordilar. 1731 yilda birodarlikni ta`qiqlovchi imperator qonuni e`lon qilindi.

Absolyutizm German davlatlarining xalqaro munosabatlari.

XVIII asrda German davlatlarida Gabsburglar, Gogentsollerilar sulolasining absol’yut tuzumi mustahkamlangan, Saksoniya kurfyuristlari

va gertsoglarning absolyut tuzumi inqirozga uchragan edi. Vestfal’ sulhiga ko’ra Brandenburg-Prussiya davlati (Fridrix Vilgel’m) kengaydi. Boltiq va SHimoliy dengizga chiqtsi. 1660 yilda Oliv sulhiga ko’ra Prussiya mustaqillikka erishdi. Buyuk kurfyurist Fridrix Vil’gel’m davrida xududiy davlat Evropadagi yirik davlatlardan biriga aylandi. 1701 yildan boshlab Prussiya qurollari Kyonisbergda toj kiya boshladilar. Fridrix Vil’gel’m 1(Qirol soldat) harbiy, maorif, diniy islohotlar o’tkazdi. U markazlashgan iris harbiy amaldorlar, davlat boshqaruvini yaratdi. Pruss harbiy amaldorlari qirolga va o’z burchlariga sodiq edilar. Fridrix II davrida olib borilgan urushlar tufayli Sipeziya Prussiya tarkibiga kiritildi. U Vol’ter bilan yozishmalar olib borgan, (Vol’ter Sang’Susida, Fridrix II mulkida yashagan) Frantsuz tili va adabiyoti ixlosmandi edi. U ma`rifatparvar absolyutizm siyosatini olib borgan. Merkantinizm siyosatini olib borgan. 150000 armiya saqlagan va "San Susilik faylasuf", "Qari Frits" nomlarini olgan.

Vestfal’ sulhidan so’ng german xududiy davlatlari xalqaro muammolar xal etiladigan, urushlar olib boriladigan xududga aylandi. Rosiiyaning Evropada faol siyosat olib borish natijasida, XVII asrda Rossiya va German davlatlarining siyosiy aloqalari kuchaydi. Ayniqsa Pyotr I davrida. SHvetsiya Rossiya urushida german davlatlari Rossiya bilan ittifoqchi bo’ldilar. Pyotr I davrida German imperatorlari, knyazlari bilan sulolaviy nikohlar tizimi vujudga keldi. Rossiya - Prussiya ittifo’di Angliya, Avstriya, Pol’sha va ayim german davlatlarining qarshiligi va noroziligini vujudga keltirdi. XVIII asrda Rossiya vaziyatga qarab turli nemis davlatlari bilan har tomonlama aloqa olib borganlar. 1758 yilda SHarqiy Prussiya Rossiya xududi deb e`lon qilingan, ammo Elizavetaning o’limi Fridrix II mag’lubiyatdan saqlab qoldi.

Fridrix II o’z vorislari Rossiya bilan aloqalarni mustahkamlashni vasiyat qilgan. Rossiya xududiga yuz minglab nemislar ko’chib kelib joylashgan. XVIII asrda yagona nemis millatining shakllanishi jarayoni yuz berdi, nemis adabiy tili vujudga keldi.

Xristian Tomazius 1687 yilda universitetda nemis tilida 1 marta ma`ruza o’qidi. XVII asrda nemis ma`rifatparvarligi (Leybnits, Vol’f, Kant) davri boshlandi. 1770 yilda 40 ta nemis universitetlari mavjud edi. Bu davrda nemis millati davlat millati emas, madaniy millat kikigpayop edi.

aloqalari mustahkamlanib, Aleksandr I ning Germaniyadagi obro’si juda oshdi.

Germaniya ittifoqi.
Vena kongressi aktiga ko’ra 1815 yil 8 iyunda Germaniya ittifoqi tashkil etildi. Ittifoqqa 35 ta mustaqil monarxiya va 4 ta mustaqil shahar kirdi. Ittifoqning eng kuchli a`zolari Avstriya va Prussiya bo’lib, bundestag (ittifoq vakillik organi) qarori, ularinng ta`siri ostida chiqardi. Ittifoq 5 ta qal`a, bundesxer-alohida mamlakatlarning armiyalaridan tashkil topgan armiyaga ega edi. Ammo bundestag qarori a`zolar uchun majburiy emas edi. Germaniya ittifoqi o’z oldiga nemis xalqini iqtisodiy va siyosiy birlashtirish maqsadini qo’ymagan edi. Balki Avstriya shtat kontsleri Klemens fon Metternixning ta`mirlash siyosati uchun tuzilgan edi.

Vena kongressida Muqaddas ittifoq tuzildi va konservativ tayziq siyosati boshlandi. Tayziq siyosati asosan Germaniyaga qarshi qaratilgan bo’lib, Germaniya va Rossiyani yaqinlashuiga yo’l qo’ymaslik edi.

Metternixni tayziq siyosatiga qaramasdan Germaniya ittifoqida liberal, demokratik va milliy harakat rivojlanishda davom etdi. 1832 yil 27-30 mayda Pfal’tsda 30 ming kishilik namoyish o’tkazilib ular ozod va birlashgan Germaniya talablarini qo’ydilar. 1815-1848 yillarda german davlatlarida kapitalistik munosabatlar rivojlandi.

Pomeshchik xo’jaliklarida burjua va yunker xo’jaliklariga aylandi. Aholini qashshoqlashuvi tufayli yiliga 20-30 ming kishi emigratsiyaga ketdi. 1834 yilda Prussiya tashabbusi bilan Nemis bojxona ittifoqi tuzildi. Nemis davlatlarida sanoat to’ntarish amalga oshirildi. Temir yo’llar qurildi, tog’ va metallurgiya, mashinasozlik va to’qimachilik sanoati yuksaldi. Reyn viloyati sanoat markaziga aylandi. Ishchilar soni o’sdi. 1846 yilda Prussiya 750 ming ishchi mavjud edi.

1830 yillarda ilk ishchilar tashkilotlari vujutga keldi. Bu tashkilotlar chet elda ishlaydigan nemis ishchilari tomonidan tuzildi.

1836 yilda Parijda "Adolat itifoqi" yashirin tashkiloti tuzildi. 1847 yilda Londonda "Kommunistiklar ittifoqi" tuzildi. Aholining ziyoli qatlamlarida birlashgan Germaniya barpo etish g’oyasi keng tarqaldi. Konservator va liberalar qarshi chiqdilar. 1845-47 yillardagi xosilsizlik,



XVIII asrdagi fransuz inqilobi va nemis davlatlari.

Fransiyadagi inqilobiy jarayon nemis davlatlariga kuchli ta`sir ko’rsatdi. Ilg’or nemis mutafakkkirlari Frantsiya inqilobiy g’oyalarini qo’llab-quvvatlaydilar. Ammo nemis burjuaziyasi zaif, xalq mintaliteti turlicha, yagona inqilobiy markaz yo’q edi. 1789-1790, 1793-1794 yillarda nemis davlatlarida feodal tuzumga qarshi tarqoq qo’zg’olonlar bo’lib o’tdi. German davlatlariga frantsuz kontrevolyutsionerlari emigratsiyaga (Kol’bets) keldilar. 1792 yil avgustida nemis qo’shinlari emigratsiyaga (Kol’bets) keldilar. 1792 yl avgustida nemis qo’shinlari Val’ni yonida frantsuzlardan engildilar. Gyote: SHu erdan jahon tarixi yangi davri boshlanadi - deb yozgan edi.

I. Kloots ("Inson qavmining niqobi") va uning tarafdorlari "Butun jahon Respublika" g’oyasini ilgari surdilar. Maynts shahri 1792 yil 21 oktyabrda frantsuzlar tomonidan egallandi va inqilob markaziga aylandi. 1793 yil 24-26 fevral kunlari Reyn nemis milliy konventiga saylovlar o’tkazilib, Maynts respublikasi tuzilganligi e`lon qilindi. Bu nemis shukrog’idagi 1 demokratik respublika edi. Maynts respublikasi Frantsiya tarkibiga kiritildi. Nemis yakobinchilari xalkdan ajralib qolgan edilar. Frantsuz harbiylari nemis inqilobchilarini qo’llab-quvvatlaydi.

Napaleon urushlari nemis xalqi taqtsiriga ulkan ta`sir ko’rsatdi. 1806 yilda Muqaddas Rim imperiyasi tugatilib, Reyn ittifoqi tashkil topdi va 1812 yilda Prussiya va Avstriyadan tashqari butun nemis davlatlarini birlashtirdi. Reyn ittifoqi Frantsiya bilan harbiy ittifoq tuzadi. Reyn ittifoqi Frantsiya bilan harbiy ittifoq tuzadi. Reyn ittifoqida antifeodal tadbirlar amalga oshirilib, Napaleon kodekslari amalga oshirildi. Ammo Frantsiya nemis shaharlari, davlatlariga asoratli qarzlar berib, soliqlar miqdorini oshirdi. 1807 yildagi Til’zit sulhiga ko’ra Prussiya o’z mustaqilligini saqlab qoldi. Prussiyada 1807 yildan boshlab feodal tartiblar bekor qilindi va harbiy boshqaruv islohotlari o’tkazildi. Armiyada dvoryanlar imtiyozi tugatildi, tan jazosi bekor qilindi, ta`til berilgan zahira-landver tashkil qilindi.



Frantsiyaning Rossiyaga yurishda Avstiya va Prussiya ittifoqchi bo’ldilar. Prussiya ministri Shteyn Rossiya tarafida bo’ldi. Uning taklifi bilan nemis-rus harbiy legioni tuzildi va 10000 ta murojatnoma nemis xalqiga tarqatildi.

Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa