Тилимиз тарихидаги сонларни ҳам



Download 0,85 Mb.
bet1/4
Sana25.06.2022
Hajmi0,85 Mb.
#705139
  1   2   3   4
Bog'liq
son


O’zbekiston Respublikasi Oliy va O’rta maxsus ta’lim vazirligi
Guliston davlat universiteti
Tayyorladi: Jo’raboyeva Gavhar
Taqdimot
Eski
turk
yozuvi

Тилимиз тарихидаги сонларни ҳам

худди ҳозирги ўзбек тилидагидек

гуруҳлаштириш мумкин.


Сон

Тузилишидан жиҳатдан саноқ сонлар содда ва составли бўлган.

Тузилишидан жиҳатдан саноқ сонлар содда ва составли бўлган.

Содда сонларни бирликлар, ўнликлар, юз, мингликлар деб кўрсатиш мумкин. Албатта бунда ҳозиргидан айрим сонларнинг айтилишида ва баъзиларининг талаффузида қисман фарқ ҳам мавжуд. Чунончи, iкu // iккi; йэтi // йэттi; сэкiз // сэккiз; тоқуз // тоққуз; йiгiрмe // йiгiрма; отуз // оттуз; элiк // эллiк; элi // эллi; тоқсон // тохсон; йуз, мiн, туман-10 000; лэк-100 000, йуз туман- 1 000 000.


Саноқ сон

20 сони Ўрхун-Энасой ёдномаларида йiгiрмi тарзида талаффуз қилиниб, Маҳмуд Қошгарийнинг гувоҳлигича Х1 аср тилида йiгiрмi //йiгiрма тенг қўлланилган (М.Қ. 55-бетлар).

20 сони Ўрхун-Энасой ёдномаларида йiгiрмi тарзида талаффуз қилиниб, Маҳмуд Қошгарийнинг гувоҳлигича Х1 аср тилида йiгiрмi //йiгiрма тенг қўлланилган (М.Қ. 55-бетлар).

80, 90 сонлари қадимги ёдномаларда сакiз он, тоқуз он тарзида бўлиб, бу ҳолат “Девону луғатит турк”да ҳам қайд этилган (М.Қ. 410).


Ko’k turk yozuvi

Эски ўзбек тилида саноқ сонларнинг катталари туман ва лек бўлиб, олдидан кичик сонлар билан бирга келади:

Эски ўзбек тилида саноқ сонларнинг катталари туман ва лек бўлиб, олдидан кичик сонлар билан бирга келади:

Бiр туман халқ қiрiлдi барi (Ш.Н, 37).

Йуз туман барқи бала урдуқ мэнга (Нав. ЛТ. 83).

Уч-торт лек олуб қойарлар (БН, 332).

Бiр лек афғон йiғiлiбдур (БН,468).

Қадимги туркий тилда составли саноқ сонларнинг тузилиши қисман фарқланган:


Download 0,85 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish