Termiz davlat universiteti "umumiy pedagogika" kafedrasi umumiy pedagogika fanidan



Download 2,83 Mb.
Pdf ko'rish
bet63/215
Sana09.07.2022
Hajmi2,83 Mb.
#767263
1   ...   59   60   61   62   63   64   65   66   ...   215
Bog'liq
umumiy pedagogika

 


TA'LIM MeTODLARI VA VOSITALARI 
Reja: 
1.
 
Ta'lim metodlari: tushuncha, funksiya, tasnif. 
1.
 
Ta'lim metodlarining mohiyati va mazmuni. 
1.
 
Ta'lim metodlarini tanlash. 
Ta'lim metodlari: tushuncha, funksiya, tasnif. 
«
Metod» so‘zining 
yunoncha tarjimasi «tadqiqot, usul, maqsadga erishish yo‘li» 
kabi ma'nolarni 
anglatadi. Filofosiya lug‗atida ushbu tushuncha umumiy tarzda «maqsadga 
erishish usullari»
60
deya sharhlangan. 
Ayni vaqtda pedagogik manbalarda «ta'lim metodi» tushunchasiga 
berilgan ta'riflarning xilma-xil ekanligiga guvoh bo‗lish mumkin. Mazkur 
o‗rinda ularning ayrimlarini keltiramiz: 
1
1
Философиский словарь. 5-изд. //Под ред. П.Т.Фролова. – Москва, 1987. – с. 278. 


Shuningdek, ta'lim metodlarining o‗qituvchi va o‗quvchilarning o‗zaro 
hamkorlikdagi tartibli faoliyatlari usullari ekanligi to‗g‗risidagi fikrlar ham 
mavjud. 
Keltirilgan ta'riflardan ko‗rinib turibdiki, ushbu tushuncha mohiyatan 
birmuncha murakkab ma'noni ifoda etadi va doimo bir xilda talqin etilmaydi. 
Asosiy muammo shundaki, keltirilgan ta'riflarda umumiy yondoshuv o‗z aksini 
topib, metodning aynan qanday faoliyatni tashkil etishga yo‗naltirilganligi aniq 
fiodalanmagan. 
«Ta'lim metodlari dastlab pedagog ongida muayyan yo‗nalishdagi 
faoliyatning umumlashma loyihasi tarzida namoyon bo‗ladi. Mazkur loyiha 
amaliyotga o‗qituvchi va o‗quvchilar faoliyatining o‗zaro tutashuvi, o‗qitish va 
o‗qishga qaratilgan aniq harakatlar, amallar yoki usullar majmuasi sifatida joriy 
etiladi. Metod boshqa shakllarda namoyon bo‗lmaydi, buning boisi ta'lim metodi 
o‗zida umumiy holda faoliyatning didaktik modelini ifoda etadi»
61

qayd etilayotgan tushuncha mohiyatini to‗laqonli yorituvchi ta'rifni 
aniqlashga bo‗lgan urinish bugun ham davom etyapti, yangi-yangi ta'riflar ilgari 
surilmoqda. Biroq, «ta'lim metodi» tushunchasi mohiyatini yoritishga nisbatan 
turlicha qarashlarning mavjudligiga qaramay, ularni o‗zaro yaqinlashtiruvchi 
umumiylik mavjud. Aksariyat mualliflar «ta'lim metodlari o‗quvchilarning 
o‗quv-bilish faoliyatini tashkil etish usullari» degan qarashga yon bosadilar. 
Bildirilgan fikrlardan kelib chiqadigan umumiy xulosalar nimalardan iborat? 
1.
 
Ta'lim metodlari – ta'lim (o‘qitish) jarayonining barcha jihatlarini 
qamrab oladigan murakkab, ko‘pqirrali hodisa hisoblanadi. 
2.
 
Ta'lim metodlari o‘zida ta'lim jarayonini tashkil etishni aks ettiradi: 
o‘rgatuvchi va o‘rganuvchilarning hamkorlikdagi faoliyatini tashkil etish ta'lim 
metodlari mavjudligining asosi, o‘zagidir. 
Ta'lim metodi ta'lim maqsadini yoritishga xizmat qiladi, u yordamida 
ta'lim mazmunini o‗zlashtirish yo‗llari ifoda etiladi, o‗qituvchi va 
o‗quvchilarning o‗zaro harakati, xususiyati aks ettiriladi. Metod, bir tomondan, 
ta'lim maqsadiga erishish vositasi sifatida namoyon bo‗lsa, boshqa tomondan, 
boshqariluvchan o‗qish faoliyatini amalga oshirish sharti hisoblanadi. 
Ta'lim metodlari doimo u yoki bu o‗qish vositalari yordamida joriy 
etiladi, shu bois ularning o‗zaro shartlanganligini ta'kidlash joiz. 
Ta'lim metodi tuzilmasi chizmada quyidagicha namoyon bo‗ladi 
(M.N.Skatkin qarashlariga ko‗ra): 
1
1
Ларнер И.Я. Дидактические основы методов общения. – Москва, Педагогика, 1981. – с. 35. 


Chizmadan anglanib turibdiki, ta'lim metodi tuzilmasida quyidagilar 
ajralib turadi: maqsadli tarkib; faoliyatli tarkib; ta'lim vositalari. 
Tabiiyki, umumiy holda erishilgan natija har doim ham o‗qituvchining 
dars boshida belgilagan maqsadiga mos kelavermaydi. Ta'lim maqsadi 
o‗qituvchi va o‗quvchilar faoliyati asosida, shuningdek, ta'lim vositalari 
yordamida natijalanadi, ushbu jarayonda aniq maqsadga yo‗naltirilgan 
mexanizm ishga tushadi. Ta'lim tizimlari maqsadga erishish jarayonida bosh 
xalqa aynan qanday va qaysi mexanizm asosida hamda mavjud tarkibiy 
unsurlarni qanday ishga solish mumkinligini ifodalashga xizmat qiladi. 

Download 2,83 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   59   60   61   62   63   64   65   66   ...   215




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish