S. A. Salixov «patentshunoslik, litsenziyalash va sertifikatlash» fanidan Darslik toshkent – 2010


Patent, litsenziya, sertifikat olish uchun shartnoma tuzish



Download 1,15 Mb.
Pdf ko'rish
bet35/94
Sana31.03.2022
Hajmi1,15 Mb.
#521299
1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   ...   94
Bog'liq
PATENTSHUNOSLIK-LITSENZIYALASH-VA-SERTIFIKATLASH

1.7. Patent, litsenziya, sertifikat olish uchun shartnoma tuzish 
1.7.1. Patent, litsenziya va sertifikat olish uchun patent byurosiga ariza berish.
1.7.2. Chet elda patentlash. Litsenzion shartnoma xaqida tushuncha.
1.7.3. Sanoat mulkini chet elda patentlashning maqsadi va vazifasi.
1.7.1. Patent, litsenziya va sertifikat olish uchun patent byurosiga ariza berish
Patentlash - O’zbekiston Respublikasi tashkilotlari, korxonalari, ayrim 
fuqarolarining chel el patentlari va boshqa tegishli muhofaza hujjatlarini ixtirolar, 
foydali modellar, sanoat namunalariga olish maqsadida, shuningdek tovar 
belgilarini amalga oshiriladigan barcha ishlar majmui.
Mamlakatdagi sanoat mulklarini chel elda patentlashning umumiy maqsadi 
mamlakatdagi fan va texnika yutuqlaridan patent egasining roziligisiz chet el 
firmalari foydalanishidan himoya qilishdir:
1. Sanoat mahsuloti eksport himoyasi.
 
Eksport ob’ektlarida foydalaniladigan 
sanoat mulklarini muvaffaqiyatli patentlash mazkur ob’ektlarning 
raqobatbardoshligini oshiradi. Ularga talab oshadi, patent bilan muhofazalangan 
tovarlarni ancha yuqori narxlarda sotish imkoni yuzaga keladi, valyutasi foydali 
bo’lgan mamlakat tanlanadi, tashqi bozorda mustahkam o’rin egallanadi.
2. Chet mamlakatlarga butlovchilarni etkazib berish himoyasi.
 
Patentli 
sanoat mulklarini mana shunday ob’ektlar uchun mazkur etkazib beruvchilar patent 
muhofazasini ta’minlaydi.
3. Sanoat mulklaridan foydalanish uchun litsenziyalar sotish.
 
Litsenzion 
huquqiy munosabatlar mohiyati shundaki, huquqlar beriladi va litsenzion bitimga 
kirishuvchi tomonlar — Listenziat (xaridor) va Listenziar (sotuvchi) o’rtasida 
munosabat yuzaga keladi. Patentlashgan sanoat mulklaridan foydalanish uchun 
91


litsenziya sotish shartnoma (litsenzion shartnoma) asosida rasmiylashtiriladi, unga 
ko’ra patent egasi listenziatga sanoat mulklaridan foydalanishga ijozat beradi. 
Mahsulotni eksport qilish xalqaro savdodagi mavjud cheklovlar tufayli foydasiz 
bo’lib qolgan hollarda litsenzion shartnomadan foydalaniladi.
4. Patentlarni ayirboshlash.
 
O’zbekiston tashkilotlari va chet el firmalari 
o’rtasida keng ko’lamdagi ilmiy-texnikaviy va iqtisodiy shartnomalardan ko’zda 
tutilishi mumkin. Ayirboshlash majburiy bo’lishi ham mumkin, bunda patent 
huquqlariga zid kelib qoladi, bunday hol turli talabnomachilarga ikki va undan 
ortiq patent berilganda, shulardan bitta patent asosiy, boshqalaridan foydalanish 
uncha bog’liq bo’lmaganda yuzaga chiqadi.
5. Ishlab
chiqarishni
blokirovkalash.
Ko’pchilik rivojlangan mamlakatlarning firmalari sanoat mulklarini 
muayyan tarmoqda ishlab chiqarish rivojining to’xtatish uchun sanoat mulkini 
patentlashtiradi. Ular patentlashgan sanoat mulkini o’z korxonalarida 
qo’llamaydilar va boshqa firmalar sanoat mulklaridan belgilangan muddat ichida 
foydalanishlariga ruxsat bermaydilar.
Sanoat mulklarini chet elda patentlash muallif yoki talabnoma
beruvchi 
tavsiyasi asosida amalga oshiriladi. Sanoat mulklarini patentlash bo’yicha ish olib 
borayotgan tashkilot patentlashtiruvchi hisoblanadi.
Patentlashtiruvchi tashkilot
 
patent berish uchun talabnoma materiallari, 
ixtiro uchun boshqa muhofaza hujjatlarini tayyorlashni ta’minlaydi va mazkur 
sanoat mulklari bo’yicha huquqiy muhofazaga taalluqli keyingi ishlarni amalga 
oshiradi. Sanoat mulklarini chet elda patentlash uchun materiallarni tayyorlash 
patentlashtiruvchi tashkilot amalga oshiradi. Mamlakatning patentlash qonunchiligi 
talablariga muvofiq muhofaza hujjatlari berilishiga talabnoma tuzishda, sanoat 
mulkini tavsiflarini chet tillarga tarjima qilishda, patentlash uchun patent vakillar 
savollariga javob tayyorlashda tashkilotlarga yordam ko’rsatish va chet el patent 
idoralarini qarorlarini amalga oshirish O’zbekiston Respublikasi Davlat patent 
idorasi xo’jalik hisobi asosida bajaradi. Chet eldagi sanoat mulklarini patentlash 
bo’yicha ishlar O’zbekiston Respublikasi Patent idorasi orqali o’tadi. Bunda 
O’zbekiston Respublikasi fuqarolari va tashkilotlari uchun patent olishga 
vakolatlangan vazifasini bajaradi, talabnomachi huquqiy tavsifdan hujjatlar 
(dalolatnoma, berganlik hujjatlari va b.) ni rasmiylashtirishda yordam ko’rsatadi. 
talabnomani chet elga jo’natadi, chet el patent idorasi bilan (chel eldagi patent 
olishga patent idorasining ishonchli vakillar orqali) aloqani amalga oshiradi, Patent 
idorasi qarorlari, patent olishga vakolatlangan Patent idorasining vakillarining 
so’rovini va tarjimasini ta’minlaydi, bu qaror va so’rovlarga javoblar tayyorlashga, 
shuningdek mamlakatlar patent ma’muriy, appelyastiya va boshqa idoralarida 
mamlakat sanoat mulklari bo’yicha ishlar ko’rilishida yordamlashadi.
1.7.2. Chet elda patentlash. Litsenzion shartnoma xaqida tushuncha
Chet elda patentlash uchun hujjatlarni rasmiylashtirish tartibi.
Patentlashtiruvchi tashkilot, sanoat mulklarini chet elda patentlash 
to’g’risida qaror qabul qilsa, agar konvensiyaviy ustuvorlik talabnomasi uchun 
92


yoki boshqa vaziyatlarga ko’ra bundan ko’ra istisno va talab etilmasa, sanoat mulk 
tavsifini (uning tushuntiruvchi chizmasini) tayyorlaydi. Sanoat
mulklarini 
patentlashga mo’ljallanayotgan mamlakatning patent qonunchiligi o’sayotgan 
talablarga muvofiq tavsif o’zbek va tegishli chet tilida tayyorlanadi. Bu tavsif etarli 
nusxada ko’paytiriladi va jo’natishdan oldin O’zbekiston Respublikasining Patent 
idorasida sanoat mulkini tavsifi va chizmalari chet elda patentlash xizmati bilan 
kelishib olinadi. 
Sanoat mulk tavsifi aniq bo’lishi, unda sanoat mulkining mohiyati etarlicha 
to’liq ochib berilishi, zarur holda, chizmaga va zarur miqdorda misollarni o’z 
ichiga olishi kerak. 
Chet elda patentlash uchun talabnoma materiallarini tayyorlash va 
rasmiylashtirishda qiyinchilik sezgan tashkilotlarga zudlik bilan Patent idorasiga 
murojaat etish tavsiya etiladi.
U uch oylik muddatda bu ishlarni zarur hollarda, mutaxassislarni shuningdek 
patentlashtiruvchi tashkilot vakillari (sanoat mulk mualliflar) ni jalb iladi. Agar 
chet elda patentlash uchun tavsiya tayyorlashda unga ilgari patentlashga tavsiya 
etilmagan patentni ilova qilish zarurati yuzaga kelsa, unda mamlakat Sanoat 
mulklarini chet elda patentlash tartibi to’g’risidagi ko’rsatmalarga muvofiq bu 
sanoat mulklariga ilovalar taqdim etilishi kerak.
Chet elda patentlash uchun tayyorlangan talabnoma materiallarini Patent 
idorasi kelishib olish uchun patentlashtiruvchi tashkilotga yuboradi, u bir oy ichida 
mualliflar bilan talabnoma materiallari kelishilganligini ta’minlaydi yoki o’z 
mulohazalarini bayon etib, Patent idorasiga qaytaradi. Agar tashkilotdan 
belgilangan muddatda hech qanday ma’lumot kelmasa, Patent idorasi materialni 
kelishilgan deb hisoblaydi. Har qanday vaziyatda ham talabnoma materiallarini 
kelishib olish bilan bog’liq ishlar konvenstiya ustuvorligini yo’qotishga sabab 
bo’lmasligi lozim.
Patentlashtiruvchi tashkilot, maxsus so’rovni kutmay, sanoat mulklarini 
patentlash haqidagi qarorni olgan kundan boshlab bir oy muddatda O’zbekiston 
Respublikasi Patent idorasiga mualliflar, talabnomachilar, haqidagi barcha 
ma’lumotlarni ixtironi patentlash bo’yicha chel elda ish olib borish va 
rasmiylashtirish uchun tadim etadi. O’zbekiston Respublikasi sanoat mulklarini 
patentlash uchun chet el patent idoralariga talabnomani O’zbekiston Respublikasi 
Patent idorasiga jo’natadi va ular bilan yozishmalar olib boradi.
Texnika ob’ektlarining patentga loyiqligini va patent sofligini aniqlash 
tartibi.
Sanoat mulklarini patentlash bilan bir qatorda O’zbekiston Respublikasining 
chet davlatlar bilan iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy aloqalari rivojlanishi munosabati 
bilan patent tavsifidagi boshqa masalalar ham yuzaga keladi. Shulardan biri, 
O’zbekiston Respublikasi sanoat mahsulotlari (mashina, qurilmalar) ning, 
shuningdek texnologiya jarayonining patent sofligini aniqlash hisoblanadi. 
O’zbekiston
Respublikasi
korxonalari chiqarayotgan buyumlar uchun patent 
sofligini ta’minlash zarurati mamlakat uskunalarini eksport qilish bilan bog’liq 
tarzda yuzaga kelmoqda. Bundan tashqari chel elda korxonalar qurilishiga 
texnikaviy hamkorlik qilish va chel el firma hamda tashkilotlarining O’zbekiston 
93


Respublikasiga beradigan patentlari sonining ko’payishi tufayli ham shunday 
zarurat paydo bo’lmoqda. Patent sofligi
 
- patent egasining huquqiy ob’ekti bilan 
bog’liq tushuncha. Patent egasi huquqining buzilishi bir qator mamlakatlarda 
tovarlarni ushlab olish, jarima solish, ba’zan esa jamoa olishgacha olib keladi. 
Patent egasi, shunday qoidabuzarlik tufayli ko’rgan zararini qoplashni talab etishi 
mumkin.
Qurilmalar, mashinalar, ishlab chiqarish usullari yoki qandaydir boshqa 
ob’ektlar qaysi mamlakatda amal qilayotgan patentga xilof bo’lmasa, shu 
mamlakatda patent sof hisoblanadi.
Patent sofligi

Download 1,15 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   ...   94




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish