O‘zbekiston Respublikasi Xalq tа’limi vаzirligi



Download 284.98 Kb.
bet2/5
Sana11.01.2017
Hajmi284.98 Kb.
1   2   3   4   5

Ayrim fanlar chuqurlashtirilib o‘qitiladigan davlat ixtisoslashtirilgan umumta’lim muassasalarining Mehnat ta’limi fanidan o‘quv dasturlarini optimallashtirish yuzasidan sharhlar:
Oliy va o‘rta maxsus ta’lim va Xalq ta’lim vazirliklarining 2010 yil 31 martdagi “Umumiy o ‘rta, o ‘rta maxsus, kasb-hunar va Oliy ta'limning Davlat ta'lim standartlari, o ‘quv dasturlarining uzviyligi va uzluksizligini ta'minlash to ‘g’risida”gi 134/62-sonli o‘shma buyrug’iga ko ‘ra ishchi guruhlari tuzildi va 24 ta umumta'lim fanlari o ‘quv dasturlari uzviyligi, uzluksizligi ta'minlandi va optimallashtirildi.

Optimallashtirilgan o‘quv dasturlar Oliy va O‘rta maxsus ta’lim va Xalq ta’lim vazirliklarining 2010 yil 1 iyuldagi “Umumiy o ‘rta, o ‘rta-maxsus, kasb-hunar ta’lim muassasalarida o ‘qitilayotgan umumta'lim fanlari hamda Oliy ta'limda davom ettiriladigan fanlar dasturlari uzviyligi va uzluksizligini ta'minlash to ‘g’risida”gi (6/2-sonli) 4/1-sonli qo ‘shma hay'at majlisi qaroriga asosan tasdiqlandi.

Shunga ko‘ra, ayrim fanlar chuqur o ‘rganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan umumta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini takomillashtirish, ta'lim sifati va samaradorligini oshirish, o ‘?uvchilardagi qobiliyat va istе'dodni yanada kamol toptirish uchun fan yo ‘nalishlari bo ‘yicha ixtisoslikka yo ‘naltirilgan o ‘quv dasturlarini optimallashtirish maqsadida Rеspublika ta'lim markazining 2010 yil 22 sеntyabrdagi “Ayrim fanlar chuqur o ‘rganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan umumta'lim muassasalarining o ‘quv dasturlarini optimallashtirish to ‘g’risida”gi 62-sonli buyrug’i qabul qilindi.

Ixtisoslashtirilgan davlat umumta'lim muassasalarida o ‘qitiladigan mehnat ta`limi o ‘quv fanining o ‘quv dasturlari optimallashtirilishida quyidagi ishlar amalga oshirildi:

1. Oliy va O‘rta maxsus ta’lim va Xalq ta’lim vazirliklarining 2010 yil 1 iyuldagi 4/1 qo‘shma hay'at majlisi qarori bilan tasdiqlangan umumta'lim maktablarining optimallashtirilgan o‘quv dasturlari va ixtisoslashtirilgan davlat umumta'lim muassasalarining o‘quv dasturlari orasidagi mavzular hamda dars soatlarining farqi qiyosiy tahlil qilindi.

2. Ishchi guruhlar xulosalari va tahlillari, Ilmiy mеtodik Kеngash tavsiyalari asosida umumiy o ‘rta ta'lim maktablarining “Mеhnat ta’lim” fanidan ixtisoslashtirilgan 2-9-sinflar kеsimida ajratilgan soatlar mavzularga nisbatan 146 soat (yillik yuklamaning 15 %) optimallashtirildi.

Mеhnat ta’lim fanining mazmunida shartli ravishda 5-9 sinflardan boshlab o‘quvchilar kamida uchta yo ‘nalish bo ‘yicha tayyorgarlik ko ‘rishlari nazarda tutiladi. Masalan, qiz, o ‘g’il bolalar hamda ular uchun umumlashgan yo ‘nalishlar tanlanishi mumkin.

Mеhnat ta’limning yo ‘nalishlaridan tеgishlisi maktab atrofidagi korxona, tashkilot va kasb-hunar kollеjlarida kеng tarqalgan sohalarga muvofiq tanlab olinadi. Har bir maktabda mеhnat ta’limning quyidagi yo‘nalishlaridan tеgishlilari asos qilib olinadi:



Ushbu ta'lim yo ‘nalishlari mazmunan xalq hunarmandchiligi, ishlab chiqarish asoslari va kasb tanlashga yo ‘naltirish bilan uyg’unlashtirilgan holda amalga oshiriladi.

Mеhnat ta'lim yo ‘nalishlari bo ‘yicha mashg’ulotlarni tashkil qilish va o ‘tkazish kеtma-kеtligi mahalliy sharoit hamda imkoniyatlarni hisobga olgan holda ta'lim muassasasi tomonidan bеlgilanadi. Har bir yo ‘nalish bo ‘yicha ishlatiladigan elеktr, ilg’or tеxnika va tеxnologiyalar asoslari o ‘rgatiladi.

O‘quv yuklamalarini optimallashtirish sinflar kеsimida quyidagicha amalga oshirildi:

5-sinf. “Tеxnologiya va dizayn” yo ‘nalishiga: ““Yog’ochga ishlov bеrish tеxnologiyasi” bo ‘limidan 42 soat hisobidan 42 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi yog’och o ‘ymakorlik san'ati” bo ‘limidan 68 soat hisobidan 68 ta mavzular tanlab olindi. Yangitdan Mеtallga ishlov bеrish tеxnologiyasi” 18 soat, “Elеktrotеxnika ishlari” (4 soat), “Uy-ro ‘zg’or buyumlarini ta'mirlash” (4 soat), bo ‘limlari kiritildi.

Sеrvis xizmati” yo ‘nalishiga: “Gazlamaga ishlov bеrish tеxnologiyasi” bo ‘limidan 48 soat hisobidan 48 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi” bo ‘limidan 68 soat hisobidan 68 ta mavzular tanlab olindi. “Буюмларни таъмирлаш технологияси 2 соат, ”“Pazandachilik asoslari” 18 soat bo ‘limi yangitdan kiritildi.



6-sinf. “Tеxnologiya va dizayn” yo ‘nalishiga: “Yog’ochga ishlov bеrish tеxnologiyasi” bo ‘limidan 40 soat hisobidan 40 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi yog’och o ‘ymakorlik san'ati” bo ‘limidan 68 soat hisobidan 68 ta mavzular tanlab olindi. Yangitdan “Mеtallga ishlov bеrish tеxnologiyasi” 18 soat, “Elеktrotеxnika ishlari” (6 soat), “Uy-ro ‘zg’or buyumlarini ta'mirlash” (4 soat) bo ‘limlari kiritildi.

Sеrvis xizmati” yo ‘nalishiga: “ “Gazlamaga ishlov bеrish tеxnologiyasi” bo ‘limidan 48 soat hisobidan 48 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi” bo ‘limidan 70 soat hisobidan 70 ta mavzular tanlab olindi. “Буюмларни таъмирлаш технологияси 2 соат, “Pazandachilik asoslari” 18 soat bo ‘limi yangitdan kiritildi.



7-sinf. “Tеxnologiya va dizayn” yo ‘nalishiga: “Yog’ochga ishlov bеrish tеxnologiyasi” bo ‘limidan 38 soat hisobidan 38 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi yog’och o ‘ymakorlik san'ati” bo ‘limidan 76 soat hisobidan 76 ta mavzular tanlab olindi. Yangitdan “Mеtallga ishlov bеrish tеxnologiyasi” 18 soat, “Elеktrotеxnika ishlari” (8 soat), “Uy-ro ‘zg’or buyumlarini ta'mirlash” (4 soat) bo ‘limlar kiritildi.

Sеrvis xizmati” yo ‘nalishiga: “Gazlamaga ishlov bеrish tеxnologiyasi” bo ‘limidan 46 soat hisobidan 46 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi” bo ‘limidan 72 soat hisobidan 72 ta mavzular tanlab olindi. Pazandachilik asoslari” 18 soat bo ‘limi yangitdan kiritildi.



8-sinf. “Tеxnologiya va dizayn” yo ‘nalishiga: “Ishlab chiqarish asoslari” bo ‘limidan 16 soat hisobidan 16 ta mavzu, “Kasb tanlashga yo ‘llash” bo ‘limidan 4 soat hisobidan 4 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi yog’och o ‘ymakorlik san`ati” bo ‘limidan 150 soat hisobidan 150 ta mavzular tanlab olindi.

Sеrvis xizmati” yo ‘nalishiga: “Ishlab chiqarish asoslari” bo ‘limidan 16 soat hisobidan 16 ta mavzu, “Kasb tanlashga yo ‘llash” bo ‘limidan 4 soat hisobidan 4 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi” bo ‘limidan 150 soat hisobidan 150 ta mavzular tanlab olindi.



9-sinf. “Tеxnologiya va dizayn” yo ‘nalishiga: “Ishlab chiqarish asoslari” bo ‘limidan 16 soat hisobidan 16 ta mavzu, “Kasb tanlashga yo ‘llash” bo ‘limidan 8 soat hisobidan 8 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi yog’och o ‘ymakorlik san`ati” bo ‘limidan 146 soat hisobidan 146 ta mavzular tanlab olindi.

Sеrvis xizmati” yo ‘nalishiga: “Ishlab chiqar ish asoslari” bo ‘limidan 16 soat hisobidan 16 ta mavzu, “Kasb tanlashga yo ‘llash” bo ‘limidan 8 soat hisobidan 8 ta mavzular, “Xalq hunarmandchiligi tеxnologiyasi” bo ‘limidan 146 soat hisobidan 146 ta mavzular tanlab olindi.

Ixtisoslashtirilgan davlat umumta'lim muassasalarining optimallashtirilgan o‘quv dasturlari Xalq ta'limi vazirligi hamda Davlat Test markazining 2011 yil 4-iyuldagi “Ayrim fanlar chuqur o‘rganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan umumta'lim muassasalarining optimallashtirilgan o‘quv dasturlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 146 (27)-sonli qo‘shma buyrug‘i bilan tasdiqlandi (shunga ko‘ra Xalq ta'limi vazirligi hamda Davlat Test markazining 2008 yil 7 noyabrdagi “Ayrim fanlar chuqur o‘rganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan umumta'lim muassasalarining namunaviy o‘quv rejalari, dasturlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 296-, 01-387 KB –sonli qo‘shma buyrug‘i bekor qilindi).

Mazkur optimallashtirilgan o‘quv dastur 2011-2012 – o‘quv yilidan boshlab amaliyotga joriy etildi.



Ishchi guruhi:


Shamsieva Zulfizar

RTM Mehnat ta'limi bo‘limi boshlig‘i


Fayzieva Aqida

Toshkent shahri Sobir Rahimov tumanidagi 326-maktab mehnat ta'limi fani o‘qituvchisi

Xoshimov Xojimurod

Toshkent shahar Sobir Rahimov tumanidagi 243-maktabining mehnat ta'limi fani o‘qituvchisi

Mahamatova Feruza

Toshkent shahri Sobir Rahimov tumanidagi 326-maktabining mehnat ta'limi fani o‘qituvchisi

Hamdamova Faxriya

Toshkent shahri Yunusobod tumanidagi 21-maktab mehnat ta'limi fani o‘qituvchisi

O`quv dasturiga uqtirish xati
Umumiy o‘rta maktablarning boshlang‘ich sinflarida «Meh­­­nat ta’limi» o‘quv fani asosan o‘quvchilarda kundalik turmush­da uchraydigan yumush­larni bajara olish ko‘nikma va malakalarini yanada rivojlan­tirishda, yangi ish tajribalari bilan boyitishda muhim ahamiyatga ega. O‘quvchilar dars jarayonida o‘zlashtirgan turli mehnat ko‘nik­malari va usullaridan keyinchalik o‘z hayotiy tajribalarida foydala­nish­­lari mumkin. Bu esa o‘z navbatida o‘quvchilarni milliy- badiiy mehnat meroslarini o‘z­lash­tirishlari ham­da umumin­soniy qadriyatlar bilan yaqindan tani­shishlari uchun imkon yaratadi.

Mehnat ta’limi darslari jara­yonida o‘quvchilar xilma-xil mahsulotlar tayyorlash va mate­riallarga oddiy ishlov berish kabi sodda ish usullarini o‘zlash­tiradilar. Bu ishni nazariy va amaliy jihatdan o‘rgatish uchun o‘quv­chi­larning mehnat ko‘nik­ma­lari shakillantiriladi. Ijodiy bilish qobi­liyatlarini yanada shakllanti­rish va takomillashtirish niyatida ularga turli materiallar hamda asbob-uskunalar to‘g‘risi­da tu­shun­cha­lar beriladi. O‘quvchilarning mehnat va uning kishi hayotida tutgan o‘rnini aniqroq tushuntirish maqsadida har bir darsdan asosiy maqsad va uni amalga oshirish uchun qanday bilim, ko‘nikma va malakalar kerak bo‘lishini o‘rganib boradilar.

O‘quvchilarni o‘z Ona-Vatan­i­ni yanada yaxshiroq bilishlari, hozirga qadar bizgacha yetib kelgan qadimiy me’morchi­lik yodgorliklari va shu kabi milliy qadriyatlarimiz namunalarini ko‘z qorachig‘iday asrashga o‘z hissalarini qo‘shish, ajdodlarimiz mehnati mahsuliga hurmat bilan qarash va shu orqali ularda vatanparvarlik hislarini uyg‘otish asosiy omillardan biri­dir.

Maktabda mehnat ta’limidan o‘tkaziladigan mashg‘ulotlar quyi­dagi vazifalarni amalga oshi­rishni nazarda tutadi:

-boshlang‘ich sinf o‘quvchi­larida dastlabki nazariy va amaliy mehnat tajribalarini hosil qilish, zamonaviy texnika borasidagi bilimlari doirasini yanada kengay­tirish, ularni kishilar mehnati va umummehnat jarayoniga nisba­tan ijobiy munosabatda bo‘lishga tayyor­lash;

- o‘ziga topshirilgan har qanday ishni uddalay bilish, mehnatning o‘ziga xos madani­yati va uning nazariy asoslarini egallash, o‘z ishini va o‘rtoqla­rining ishlarini rejalash­tirish hamda tashkil eta bilishni o‘rgatish;

- o‘quvchilarni mehnat ta’limi mashg‘ulotlari jarayonida aqlli, odobli, yaxshi axloqiy sifatlar shakllangan, did-farosatli hamda jismonan sog‘lom qilib tarbiya­lashni amalga oshirish.

Boshlang‘ich sinf o‘quvchila­ri­ni dastlabki mehnat jarayoniga yo‘llashda, ularning yosh xususi­yatlari, o‘zlarida shu vaqtgacha to‘plangan oddiy texnik bilimlari doirasi, mehnat ko‘nikmalarini hisobga olgan holda unchalik murakkab bo‘lma­gan yumushlarni bajar­tirish maqsadga muvofiqdir.

Boshlang‘ich sinf o‘quv­chilarining yosh xususi­yatlari, imkoniyat darajalari hamda qiziqishlaridan kelib chiqqan holda dastlab ular oddiy o‘quv qo‘llanmalarini (masalan, o‘qish, ona tili, matematika, tasviriy san’at darslari uchun), turli kichik modellar va hara­katlanadigan yoki harakatlan­maydigan o‘yin­choq­larni tayyor­lash­ni o‘rgana­dilar. Yumshoq o‘yin­choq­larni andaza­larga aso­san bichish-tikishni, tayyor qism­lar­dan turli o‘yin­choq­lar, trans­port vositalari va shu kabilarning modelini yig‘ishni o‘rganadilar. O‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatishning asosi bilan ham yaqindan tanishib boradilar.

O‘tiladigan mashg‘ulotlar orqali o‘quvchilarni mehnat ta’limiga qiziqtirish o‘z navbatida mazkur o‘quv fanining samarali bo‘lishidagi muhim omillardan biridir.

Mehnat ta’limi mashg‘ulotlari o‘ziga xos ish bajarish usullari va o‘quv topshiriqlari hamda ularni bajarish texnologiyalarining xilma-xilligi bilan o‘quvchilarda katta qiziqish uyg‘otishi hamda samarali va ijodiy ishlar qilishlari uchun ilhom manbai bo‘lishi lozim.

Ushbu o`quv dasturlari umumiy o`rta ta`lim maktablarida Davlat ta`lim standarti asosida mehnat ta`limi fanini o`qitishning mazmun-mohiyatini, maqsad va vazifalarini belgilaydi.

Mehnat ta`limi fanini o`qitishning maqsadi – o`quvchilarni aqliy va jismoniy mehnat turlari, jarayonlari hamda kasblar bilan tanishtirish, ularda dastlabki mehnat ko`nikma, malakalarini, mehnatga qiziqish, mehnatsevarlikni shakllantirish, ularni mehnat va kasblarni qadrlashga, ahamiyatini tushunishga o`rgatish hamda kasb tanlashga tayyorgarliklarini amalga oshirishdan iborat.

Ushbu maqsadni amalga oshirish uchun quyidagi ta`limiy – tarbiyaviy va rivojlantiruvchi vazifalarni bajarish lozim bo`ladi:



Ta`limiy vazifa – o`quvchilarning barkamol shaxs bo`lib shakllanishlari uchun ularga mehnat jarayonlari, kasb asoslarini (texnologiyasini) o`rgatish va kasb tanlash bilan uyg`unlashtirish orqali kasbgacha tayyorgarligiga zamin yaratish bilan egallagan bilimlarini uzviy rivojlantirish asosida mehnat qurollari, vositalari, jarayonlari, hududiy ishlab chiqarishning asoslarini o`rgatish; texnika va texnologiyalar asosida egallanayotgan kasb-hunar sohasi xususiyatlari, shu sohaning ilg`or vakillari faoliyati bilan tanishtirish.

Tarbiyaviy vazifa – o`quvchilarning umummehnat ko`nikmalarini shakllantirish jarayonida ma`naviy-ahloqiy, aqliy, jismoniy, estetik, ekologik, vatanparvarlik, insonparvarlik va tadbirkorlik sifatlarini shakllantirib borish.

Rivojlantiruvchi vazifa – o`quvchilarning kasbgacha tayyorgarligini rivojlantirish, mehnat ta`limi mazmunini takomillashtirish orqali barkamol shaxs bo`lib yetishishlariga yordam berish.

Ijodiy vazifa – mehnat ta`limi jarayonida kasb-hunar asoslariga oid bilim, ko`nikma va malakalarini zamonaviy talablar darajasida bo`lishini ta`minlash uchun o`quvchilarning mustaqil ravishda ijodiy faoliyat yurita olishi.

Amaliy vazifa – buyum, narsa, namunalar asosida zaruriy buyurtmalarni amalda bajara olish.

Maktabda mehnat ta`limidan o`tkaziladigan mashg`ulotlar qo`yidagi vazifalarni amalga oshirishni nazarda tutadi:

-o`quvchilarda dastlabki nazariy va amaliy mehnat tajribalarini hosil qilish, zamonaviy texnika borasidagi bilimlari doirasini yanada kengaytirish, ularda kishilar mehnati va mehnat jarayoniga nisbatan ijobiy munosabatda bo`lishga tayyorlash;

- o`ziga topshirilgan har qanday ishni uddalay bilish, mehnatning o`ziga xos madaniyati va uning nazariy asoslarini egallash, o`z ishini va o`rtoqlarining ishlarini rejalashtirish hamda tashkil eta olishga o`rgatish;

- o`quvchilarni mehnat ta`limi mashg`ulotlari jarayonida aqlli, odobli, yaxshi ahloqiy sifatlar shakllangan, did-farosatli hamda jismonan sog`lom qilib tarbiyalashni amalga oshirish.

O‘quv dasturi
2-sinf

Turli materiallar bilan ishlash (5 soat)
Tabiiy urug`lardan applikatsiya usulida naqsh tuzish. Tuxum po`choqlaridan hajmdor o`yinchoqlar yasash. Mozaika usulida qo`qongul shaklini, quritilgan barglardan hayvonlar shaklini yasash. Maktab yer uchastkasida bahorgi dala ishlarini bajarish.
Qog`oz va karton bilan ishlash (10 soat)
Qog`ozlarni buklash usullari, rangli qog`ozlardan turli gullar shaklini yasash. Qog`ozni qirqish va buklash orqali dekorativ gullar. Kitobcha uchun muqova tayyorlash. Rangli qog`ozlardan quyoncha, oq qush, baliq, qayiq, pingivin, samolyot, pirpirak, ikkiga buklangan qog`ozlardan qirqib, applikatsiya usulida naqsh. Uchiriladigan qog`oz qush yasash. Qog`ozdan applikatsiya usulida tabriknoma tayyorlash. Qog`ozdan turli o`yinchoqlar yasash.

Badiiy qurish-yasash (3 soat)

Rangli qog`ozlardan archa bezaklarini, Navro`z bayramiga sinfni bezash uchun turli materiallardan osma gullar qurish-yasash.



Gazlama va tolali materiallar ishlash (12 soat)

Gazlamalar va tolalar haqida umumiy ma`lumot. Texnika xavsizlik qoidalari (nina, angishvona, qaychi). Qo`l ishlari va choklar haqida umumiy ma`lumot. Oddiy chok turlaridan namunalar tikish. Chok turlaridan foydalanib igna uchun yostiqcha, dastro`molcha, urug‘lar uchun xaltacha tikish.



Texnik modellash (2 soat)

Harakatlanadigan o`yinchoqlar yasash.



Plastilin va loy ishi (2 soat)

Xalq hunarmand ustalari ishlagan ish namunalariga qarab plastilin yoki loydan o`yinchoqlar, plastilindan uy jihozlarining namunalarini yasash.


Хаlq hunаrmаndchiligi teхnоlоgiyasi ( 34 sоаt)

Texnika xavsizligi qoidalari va sanitariya gigiyena talablariga rioya qilish. To`qish haqida ma`lumot berish. To`qish uchun ishlatilafigan asbob-uskunalar, ip turlari va ulardan foydalanish qoidalari. Iplardan turli osma o`yinchoqlar yasash. Spitsa bilan ishlash usullari. Chok namunalaridan to`qish. Issiq jihozlarni ushlash uchun ushlagich , qizaloqlar sumkachasini to`qish.

Kashtachilik haqida umumiy ma`lumot. Kashta tikishda ishlatiladigan asbob-uskunalar va ulardan foydalanishda xavsizlik qoidalari. Kashta choklari haqida ma`lumot va namunalar tikish. Chok turlaridan foydalanib, mevalar, sabzavotlar, gullar tasvirini tikish. Harflarga bezak berish (kashta choklarida).
3-sinf

Turli materiallar bilan ishlash (2 soat)

Tabiiy materiallardan turli o`yinchoq yasash. Chiqindi materiallardan turli o`yinchoqlar yasash.



Qog`oz va karton bilan ishlash (10 soat)

Qog`ozdan parrandalar tasvirini applikatsiya usulida tayyorlash. Rangli qog`ozlardan lola gulini tayyorlash. Mozaika usulida o`yinchoqlar yasash. Rasm uchun ramka tayyorlash. Qog`ozdan pape-mashe usulidan idishlar, hajmdor gul, applikatsiya usulida bayramlarga tabriknomalar yasash.



Badiiy qurish-yasash (6 soat)

Tabiiy xom-ashyolardan applikatsiya usulida, urug`lardan mozaika qurish – yasash. “Qush bolasi bilan” kompozitsiyasini qurish-yasash. Archa bezaklarini qurish-yasash. “Navro ‘z” bayramiga bezak, jhajmdor gullar yasash.



Gazlama va tolali materiallar ishlash (12 soat)

Ichki chok haqida umumiy ma`lumot. Qo`l, mashina va bezak choklarini tikish. Rangli qog’oz yordamida guldon tikib tayyorlash. Yumshoq o`yinchoqlar tikish haqida umumiy ma`lumot (ilon, jo`ja, pingivin, ayiq va boshqalar). Yumshoq o`yinchoq uchun andoza tayyorlash va gazlamaga joylashtirish, bichish. Qirqimlarga ishlov berish, tikish, bezash. Ishni yakunlash. Yosh bolalar uchun so ‘lakcha tikib bezatish.



Texnik modellash 2 soat

Turli harakatli o`yinchoqlar yasash.



Plastilin va loy ishi (3 soat)

Plastilin yoki loydan turli idishlar, hayvonlar.



Хаlq hunаrmаndchiligi teхnоlоgiyasi ( 34 sоаt)

Kashtalarning mahalliy turlari. Kashtachilikda ishlatiladigan sanoqli chok tirlari (yarim krest, krest va juft krest). Sochiqni krest choki bilan bezash. Sochiq o`rtasiga gul tasvirini tikish. “Gul va barg” tasvirini ilgakli chokida, “Qo`ziqorin” tasvirini zanjir choklarida tikish.

To`qish usullari haqida ma`lumot. Texnika xavfsizlik qoidalari. 1x1, 2x2 rezina choklar, badroq chok turlarini o`rgatish. Bobonchik va kist tayyorlash. Sharf, chaqaloqlar qalpo`chasi, poypoqchasi va boshqa buyumlarni to`qish.
4-sinf

Turli materiallar bilan ishlash (4 soat)

Kuzgi gullarga qarab donlardan, urug`lardan gul, tabiiy material, xomashyolardan gullar yasash. Gullarni o`stirish.



Qog`oz va karton bilan ishlash (10 soat)

Mehnat ta`limi darslarida ish qurollaridan xavfsizlik qoidalari asosida unumli foydalanish. Turli bayramlarga applekatsiya usulida tabriknoma tayyorlash. Qog`ozdan turli buyumlar uchun savat, qaldirg`och, kabutar, xo`roz yasash. “Kuz” manzarasini applikatsiya usulida ishlash. To`g`ri to`rtburchak ichida applikatsiyadan foydalanib, naqsh tuzish. Gilamdagi naqshlar. Kulolchilik kasbi haqida ma`lumot. Pape-mashe usulida kosa yasash.



Badiiy qurish-yasash (3 soat)

Urug`lardan mozaika usulida turli hayvonlarni qurish-yasash. Mustaqil ravishda tabiiy xomashyolardan kvadrat ichida naqsh qurish- yasash. Qorbobo ustaxonasida archa bezaklarini yasash



Gazlama va tolali materiallar bilan ishlash (12 soat)

Texnika xavsizlik qoidalari. Gazlama gullaridan applekatsiya usulida guldasta tayyorlash. Ko`klash va biriktiruvchi choklar haqida tushuncha. Ko`klash va biriktiruvchi choklardan namunalar tikish. Yumshoq o`yinchoqning murakkab turlarini bichish va tikish.Yosh bolalar uchun yaktakcha, qalpoqcha tikish.



Texnik modellash (2 soat)

Uchuvchi, suzuvchi va harakatlanuvchi texnik modellar yasash.



Plastilin va loy ishi (2 soat)

Plastilin bilan ishlash. Ertak qahramonlarini yasash. Oshxona jihozlari bilan tanishtirish. Plastilindan oshxona jihozlari yasash.



Хаlq hunаrmаndchiligi teхnоlоgiyasi ( 34 sоаt)

To`qish usullarida shartli belgilar haqida ma`lumot. Ko ‘ndalang naqsh chokini to`qish. O`g`il bolalar uchun shapka to`qish. Bostirma gul chokini to`qish. Bolalar uchun pinetka, nimcha to`qish. Shaxmat chokini to`qish. Rugzak to`qish. Bolalar uchun qo`lqopcha to`qish. Kruchok bilan ishlash. Chok turlari va ularni to ‘qish. Qizlar uchun yubka to ‘qish. Kruchokda bezak elementlarini va guldon to`qish.


5-sinf

Texnologiya va dizayn” yo`nalishi



metallga ishlov berish texnologiyasi (18 soat)

Umumiy tushunchalar (2 soat)

Shakllantiriladigan bilimlar: Metallga ishlov berish ustaxonasining tuzilishi. Metallga ishlov berishda xavfsizlik texnikasi qoidalari. Metallning turmushda va xalq xo`jaligidagi ahamiyati, tuzilishi, turlari, sohalari. Metallarning tashqi ko`rinishi va o`ziga xos belgilari.

Amaliy mustaqil ishlar: Metallarning turlari, xossalari, sifatlari, shakllari, o`lchamlari, qo`llanilishi va ishlatilishi texnologiyalari bo`yicha ma`lumotlar asosida laboratoriya ishlarini bajarish.
Asbob-uskunalar, moslamalar va ulardan foydalanish (4 soat)

Shakllantiriladigan bilimlar: Metallga ishlov berishda qo`l asbob-uskunalari, moslamalarining tuzilishi va turlari, vazifalari, foydalanish qoidalari. Chilangarlik dastgohi. O`lchash va rejalash asboblari: chizg`ich, buklama metr, metall qalamlar va boshqalar. Arralar va frezalar turlari. Zubilo, otvyortka va omburlar. Bolg`alar va ularning turlari: po`lat, yog`och, plastik bolg`alar va to`qmoqlar. Jilvir qog`ozlar tuzilishi va turlari.

Amaliy mustaqil ishlar: Metallga ishlov berishda ishlatiladigan qo`l asboblarini turlarga ajratish va ularning ishga yaroqliligini aniqlash. Asboblarni ishga tayyorlash va ishlash.

Mashina, mehanizm, stanoklar va ulardan foydalanish (2 soat)

Shakllantiriladigan bilimlar: Metallga ishlov berish stanoklari va ular haqida tushuncha. Mashinalarning asosiy qismlari (dvigatel, uzatish mexanizmi, isitgich).

Amaliy mustaqil ishlar: Metallga ishlov berish stanoklarining tuzilishi, qismlaridagi kuch-harakatning uzatilish yo`li, stanokni ishga tayyorlash bosqichlarini o`rganish.

Mahsulotlarni ishlab chiqarish texnologiyasi (10 soat)


Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa