O‗zbekiston respublikasi



Download 3,13 Mb.
bet161/219
Sana01.06.2022
Hajmi3,13 Mb.
#624626
1   ...   157   158   159   160   161   162   163   164   ...   219
Bog'liq
Pul va banklar MAVZULAR

17.1-jadval


Davlat fondlari, nodavlat mikromoliyalashtirish tashkilotlari va kredit kooperativlarining asosiy xarakteristikasi






NMMT

Kooperativl
ar

Davlat fondlari

Yuridik shakli, maxsus qonunchilik

Notijorat tashkiloti sifatida ro‗yxatdan o‗tadi

Kooperativlar to‗grisidagi qonunchilik bo‗yicha faolityat ko‗rsatadi.

Budjet qonunchiligi bo‗yicha ishlaydi. Davlat ta‘sis etgan yoki sezilarli bo‗lmagan nodavlat tashkilotlari ishtirokidagi fondlar

Asosiy xizmatlari

Asosiy maxsuloti- mikrokredit. sug‗urta. jamg‗arma xizmatlari ko‗rsatadigan shakllari mavjud

A‘zolaridan jamg‗armalar qabo‗l qilish, ularga mikrokreditlar berish, mikrolizing va mikrosug‗urta xizmatlari
ko‗rsatish.

Asosiy maxsuloti mikrokredit

Qarzdorlarga munosabat

Mijozlarga qarz

Kreditlar kooperativ a‘zolariga
beriladi.

Mijozlarga qarz

Moliyalashti
-rish manbasi

O‗z mablaglari, donorlar mablag‗lari, depozitlar, tijorat banklari qarzlari yoki qimmatbaho qog‗ozlar chiqarish
orqali qarzlari

A‘zolari mablag‗larini mobilizatsiya qilish, donorlar mablag‗lari

Asosan davlat budjeti va budjetdan tashqari davlat fondlari mablag‗lari

Xizmat oluvchilar qamrovi

Kapitali hajmi, amaliyot xarajatlari va texnologik imkoniyatlari bilan
chegaralangan

Kooperativga a‘zo bo‗lganlar doirasi

Mablag‗lari hajmi, texnologik imkoniyatlari va maqsadli yo‗nalishlaribilan chegaralangan

Nobank kredit tashkilotlari faoliyati past riskli hisoblanadi.
Nobank kredit tashkilotlari faoliyati Markaziy bank tomonidan Tijorat banklari faoliyati kabi qattiq nazoratqilinmaydi
Nobank kredit tashkilotlarining resurs bazasi quyidagi manbalardan tashkil topadi:

    1. Ustavkapitali

    2. Boshqa tashkilotlarga berilgan moliyaviyyordam

    3. O‗zining a‘zolaridan jalb qilingan pulmablag‗lari

    4. Tijorat banklariningkreditlari

    5. Soffoyda

    6. Foyda hisobidan shakllantirilganzaxiralar

    7. O‗tgan yillarning taqsimlanmaganfoydasi

Nobank kredit tashkilotlarining aktiv operatsiyalari ularning faoliyati
yo‗nalishlarigamosravishdashakllanadi.Masalan:Kredituyushmalario‗zlariga
a‘zo bo‗lgaan subyektlarni kreditlash maqsadida tashkil etiladi. Shu sababli kredit
uyushmalari bitta aktiv operatsiyaga ega.U ham bo‗lsa kredit operatsiyasidir.
Mikrokredit tashkilotlari aholining iqtisodiy lekin kambag‗al qatlamlariga kredit beradi. Mikrokredit tashkilotlarining asosiy aktiv operatsiyasi bu kichik summada, past foiz stavkasida kredit berish operatsiyasidir.
Faktoring kompaniyasi jo‗natilgan tovarlar va ko‗rsatilgan xizmatlar bo‗yicha debitor qarzdorlarini inkassatsiya qilish bilan shug‗ullanadi. Ular Tovar hujjatlarini 2 ta shart asosida regress huquqi bilan va regress huquqisiz sotib oladi.
Tovarhujjatlariregresshuquqibilansotibolinganto‗lovchito‗lovganoqobil bo‗lib qolganda faktoring kompaniyasiga to‗lovni mol etkazib beruvchiga undirish huquqi saqlanibqoladi.
Agar tovar hujjatlari regress huquqisiz sotib olinsa , to‗lov riski to‗liq ya‘ni 100 % faktoring kompaniyasining zimmasida qoladi. Chunki to‗lovchi to‗lovga noqobil bo‗lib qolganda faktoring kompaniyasi to‗lovni undirish bo‗yicha mol etkazib beruvchiga murojaat qila olmaydi.
O‗zbekiston Respublikasida faktoring kompaniyalari mavjud emas. Faktoring operatsiyalarini tijorat banklari bajaradi. Ammo ular tovar hujjatlarini regress huquqi bilan sotib olish mumkin emas. Bundan tashqari, O‗zbekiston banklari faktoring operatsiyalarini amalga oshirilayotganda bu operatsiyalarning buxgalteriya hisobini yuritmaydi. Xolbuki taraqqiy etgan mamlakatlarda faktoring kompaniyalari faktoring operatsiyalarining buxgalteriya hisobini hamyuritadi.
Lizing kompaniyalari uzoq muddatli kreditlar bozorida tijorat banklari bilan raqobat qila oladi . Ular bahosi yuqori va uzoq muddat foydalaniladigan tovarlarniuzoqmuddatliijaragaberadi.Lizingshartnomalariningo‗rtachamuddati 3-5 yilni tashkil qiladi. Ammo lizing kompaniyalarining zaif jihati bor, ya‘ni lizing kompaniyalarida resurslar etishmaydi. Ular faoliyatini asosan o‗z mablag‗lari hisobidan moliyalashtirishga majbur. Shu sababli ular tijorat banklarining uzoq muddatli kreditlarini keng ko‗lamda jalbqiladilar.
O‗zbekiston Respupblikasida lizing operatsiyasi bilan tijorat banklari va lizing kompaniyalari shug‗ullanadi. Asosiy muammo shundaki, to lizing obyekti lizing-oluvchi tomonidan qabo‗l qilib olinmagunga qadar tijorat banklari lizing kreditiga foiz hisoblay olmaydi.
Kliring uylari (palatalari) nobank kredit tashkiloti hisoblanadi va ular chek
va hosilaviy qimmatli qog‗ozlar bo‗yicha o‗zaro hisob-kitoblarni amalga oshiradi.
Kliring palatasi har bir ishtirokchi bankka schotlar ochadi. Bu schotlar mazmuniga ko‗ra aktiv-passiv schotlar hisoblanadi, ya‘ni bu schotlar debitli qoldiqqa ham ega bo‗lishi mumkin, kreditli qoldiqqa ham ega bo‗lishi mumkin. Kliring palatasi bir ish kuni mobaynida barcha hisob-kitoblarni amalga oshiradi va ish kuni so‗nggida har bir bankka uning hisob raqamidan ko‗chirma beradi. Agar bank ko‗chirmani debitli qoldiq bilan olgan bo‗lsa , demak unga to‗la berishadi.
Ko‗pchilik mamlakatlarda nobank kredit tashkilotlari faoliyati Markaziy bank tomonidan tartibga solinadi va nazorat qilinadi. Ammo Angliya, Germaniya, Luksemburg kabi mamlakatlarda nazorat funksiyasiga ega emas. Shu sababli ushbu mamlakatlarda nobank kredit tashkilotlarining faoliyati moliyabozorining
regulyatori tomonidan nazorat qilinadi. Nazorat jarayonida nobank kredit tashkilotlarining ustav kapitalining minimal miqdoriga nisbatan talablar qo‗yiladi.
O‗zbekiston Respublikasida lombard ochish uchun minimal ish haqining 40 baravarining miqdorida pul mablag‗lari kerak. Mikrokredit tashkiloti uchun 100 ming evro ekvivalenti miqdorida pul mablag‗lari kerak. Iqtisodiy adabiyotlarda olimlarnig bir guruhi ―Mikrokredit tashkilotlarining faoliyati nazorat qilinmasligi kerak‖ degan fikrni ilgari surishadi. Kredit uyushmalari taraqqiy etgan mamlakatlarda tijorat banklari bilan raqobat qila oladigan darajada shakllangan kredit muassasalari hisoblanadi. Ular o‗z a‘zolaridan depozitlar qabo‗l qilish huquqiga ega. Shu sababli ularning faoliyati nazorat organlari tomonidan qattiq nazorat qilinadi.



    1. Download 3,13 Mb.

      Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   157   158   159   160   161   162   163   164   ...   219




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish