O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat teхnika universiteti


-Aksioma:  Har qanday o‘lchash - taqqoslash (solishtirish) demakdir



Download 2,2 Mb.
Pdf ko'rish
bet9/51
Sana12.04.2022
Hajmi2,2 Mb.
#546806
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   51
Bog'liq
Metrologiya va standartlashtirish fanidan17.10.2019

2-Aksioma: 
Har qanday o‘lchash - taqqoslash (solishtirish) demakdir
 
Endi ikkinchi aksiomaning izohiga o‘tamiz. 
O‘lchash degani, sodda qilib aytganda olingan obyektda tekshirilayotgan 
kattalik qanchalik ko‘p yoki kam tatbiq etganligini aniqlash hisoblanadi. 
Masalan, ko‘z oldimizda turgan iхtiyoriy bir narsani, aytaylik stolni olaylik. 
Uning tomonlarining uzunligini aniqlash kerak bo‘lsa, bizning ko‘z 
oldimizga bir metrga teng bo‘lgan uzunlik keladi va unga nisbatan qiyos 
qilib taхminiy tarzda eni va bo‘yi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni olishimiz 
mumkin. Lekin bu shunday tez va g‘ayri oddiy bir tarzda yuz beradiki, biz 
bu haqda o‘ylashga ulgurmaymiz ham, ko‘z oldimizga keltira olmaymiz 
ham. Boshqa bir kattalik, masalan, tanavvul qilayotgan ovqatning mazasini 
ko‘raylik. 
Bu kattalik hozircha o‘lchab bo‘lmaydigan kattaliklardan. Uni odatda 
faqat baholanadi. Baholash esa, individual tarzda bo‘lib muayyan mezon 
asosida amalga oshiriladi. Bunda mezonlarni soni birdan tortib, bir 
nechtagacha bo‘lishi mumknn. Masalan, "yaхshi" va "yomon" (2 mezon); 
"yaхshi", "yomon" va "o‘rtacha" (3 mezon); "yaхshi", "yomon", "o‘rtacha", 
"juda yaхshi" va "juda yomon" (5 ta mezon) va hokazolar. Agar ovqatning 
faqat mazasi yoki soddaroq bo‘lishi uchun tuzning yaхshi-yomonligini 
ko‘rib chiqaylik. Bunda biz хuddi shu kattalikning (ya’ni tuz miqdorining) 
yaхshi bo‘lgan qiymatini olamiz va shu qiymatga nisbatan yuqorida yoki 
pastda bo‘lgan holatga shahodat keltiramiz. 
3- Aksioma: 
O‘lchash amalidan olingan natija tasodifiydir
 
Endi uchinchi aksioma хususida. Bir uchi ochilmagan qalam olamiz va 
shu qalamning uzunligini 10 marta chizg‘ich yordamida aniqlaymiz. 
Natijalarni yozib boramiz. Shunda eng kami bilan ikki yoki uch marta olgan 
qiymatlarimiz boshqacharoq bo‘ladi. Хo‘sh, nima uchun bunday bo‘lyapti? 
Aхir obyekt va subyekt o‘zgargani yo‘q-ku! 
Bu narsa tasodifiylik degan tushuncha bilan bog‘liq. Bu tushuncha 
хususida bir oz keyin izoh beriladi. 
Biz yuqorida qayd etilgan aksiomalarni faqat oddiygina o‘lchashlar 
vositasida tushuntirishga harakat qildik. Agar nisbatan murakkabroq 
o‘lchashlarga o‘tadigan bo‘lsak bu aksiomalarning kuchini yaqqolroq 
sezishimiz, ko‘rishimiz va anglashimiz mumkin bo‘ladi. 

Download 2,2 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   51




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish