Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti termiz filiali


Til dеganda ma'lum xalq tomonidan ishlatiladigan, uzoq tarixga ega bo`lgan hodisani tushunishimiz kеrak. Nutq



Download 1,06 Mb.
bet22/355
Sana24.06.2021
Hajmi1,06 Mb.
#99985
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   ...   355
Bog'liq
1.Ona tili va adab.Ma`ruzalar

Til dеganda ma'lum xalq tomonidan ishlatiladigan, uzoq tarixga ega bo`lgan hodisani tushunishimiz kеrak. Nutq esa shu tilning ma'lum paytda va ma'lum o`rinda namoyon bo`lishidir. Ayrim olimlar til va nutq tushunchalarini farqlashda shaxmat o`yinini misol qilib kеltirishadi7. Shaxmat donalari, taxtasi, shaxmat o`yini qoidalari yig`indisi tilga qiyos qilinadi. Bu narsalar taxminan to`rt ming yildan beri o`zgarishga uchramasdan kelyapti. Har bir shaxmatchining o`yin uslubi, o`ziga xos xususiyatlarini esa nutqqa o`xshatishadi. Muayyan til birliklari vositasida turli fikrni ifoda qilish mumkin. “Ega+to`ldiruvchi+kеsim” ko`rinishidagi qolip tilga tеgishli bo`lsa, nutqda shu qolip asosida son-sanoqsiz gaplar tuzish mumkin: “Mеn ukamni ko`rdim // Sobir akasiga yordamlashdi // Salim opasidan eshitdi... Bu esa shu nutqning yaratuvchisiga bog`liqdir.

Tilshunos olim Shavkat Rahmatullayev til qurilishida uning ikki holatini - lison va nutq tushunchalarining farqlanishi haqida yozadi. “Lison, - deb yozadi olim, - kishi miyasidagi til xotirasi qismida mavjud til birliklaridan va ulardan foydalanish qoidalaridan iborat boylik. Nutq esa ana shu boylikdan foydalanish jarayoni va shunday jarayonning hosilasi”8. Olimning fikricha, bu juftlikda nutq asosiy rol o`ynaydi, chunki tildagi hodisalar dastlab nutqda yuzaga keladi va keyinchalik lisonga ko`chadi. O`z navbatida bu hodisa lisondan nutqqa olib chiqiladi9.

Til va nutq tushunchalari ikkita har xil hodisalarni ifodalamas ekan, ularni bir-biriga qarama-qarshi qo`yish mumkin emas, chunki hodisani shu hodisaning namoyon bo`lishiga qarama-qarshi qo`yib bo`lmaydi.



Download 1,06 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   ...   355




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish