Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti termiz filiali



Download 1,06 Mb.
bet21/355
Sana24.06.2021
Hajmi1,06 Mb.
#99985
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   355
Bog'liq
1.Ona tili va adab.Ma`ruzalar

Til ijtimoiy hodisadir
Ijtimoiy hodisa deganda nimani tushunish kerak? Eng avval mana shu savolga javob berish lozim. “Ijtimoiy” degani yakka shaxsga emas, balki butun jamiyatga tegishli deganidir. Demak, nimaiki butun jamiyat uchun xizmat qilsa, jamiyat tomonidan rivojlantirilsa, shu narsa ijtimoiy hodisadir. Bunga birinchi navbatda til kiradi. Adabiyot, san’at, madaniyat ham ijtimoiy hodisalardir, lekin bu hodisalarning asosida baribir til turadi.

Til odamlarning bir-birlari bilan muomalada bo`lishi uchun yordam bеradigan eng muhim vositadir. Odamlar til vositasida o`z fikrlarini, his-tuyg`ularini ifodalaydilar. Insoniyat jamiyatining shakllanishida tilning roli bеqiyosdir. Til bo`lmasa, jamiyatning bo`lishi mumkin emas, chunki til insonlarni jamiyat sifatida jipslashtirib turuvchi buyuk ne’matdir. Bundan tashqari, til bir millatni boshqa millatdan ajratib turuvchi eng muhim belgilardan biridir. Til taqdiri jamiyat taqdiri bilan chambarchas bog`liq.



Til va tafakkur
Tafakkur – bu fikrlash deganidir. Inson gapirishdan oldin o`ylaydi, fikrlaydi. “Avval o`yla, keyin so`yla” degan maqol bejiz yaratilmagan. Demak, til va tafakkur o`zaro chambarchas bog`liqdir. Tafakkur borliqning ongda aks etishi bo`lsa, til tafakkurning muayyan belgilar (masalan, tovushlar) orqali ifoda qilinishidir. Buni quyidagi chizmada aks ettirish mumkin:


Yuqoridagi maqolda fikrning so`zdan oldin kelishiga ishora qilingan. Borliq dastavval so`zlovchi ongida fikr shaklida namoyon bo`ladi, keyin bu fikr so`zlar vositasida gapga aylanib, tinglovchiga yetkaziladi. Tafakkur va tilning o`xshash va farqli tomonlari bor. O`xshashligi:

1. Til ham, tafakkur ham insonga xos.

2. Har ikkalasi ham borliqni aks ettiradi.

3. Har ikkalasi ham bir paytda paydo bo`lgan.

Farqlari:

1. Tafakkur birliklari tushuncha, hukm, xulosa hisoblansa, til birliklari so`z, birikma va gapdir.

2. Tafakkurni mantiq fani o`rgansa, tilni tilshunoslik o`rganadi.

3. Turli millat vakillari bir xil fikrlashlari mumkin, lekin ular o`z fikrlarini har xil tillarda ifodalaydilar.

Tafakkur va til bir-birisiz mavjud bo`la olmaydi, chunki til bo`lmaganida insonning tafakkuri yuzaga chiqmagan bo`lar edi. Xuddi shuningdek, tafakkur bo`lmasa, tilga hech qanday ehtiyoj yo`q. Biz bu o`rinda til deganda fikrni ifodalovchi har qanday vositani nazarda tutyapmiz: kar-soqovlarning imo-ishora tili, yo`l harakati belgilari va boshqalar ham shu jumlaga kiradi.
Til va nutq
Til va nutq tushunchalari yaqin-yaqingacha farqlanmasdan kеlinardi, bu ikki so`zni ma'nodosh (sinonim) so`zlar sifatida ishlatavеrar edik. Kеyingi paytlardagi tadqiqotlar til va nutq tushunchalarini farqlash zarurligini ko`rsatadi.


Download 1,06 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   355




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish