Minglik konsentrida arifmetik amallarni



Download 46,75 Kb.
bet1/3
Sana01.01.2022
Hajmi46,75 Kb.
#300581
  1   2   3
Bog'liq
Minglik konsentrida qo'shish va ayrish metodikasi





Minglik konsentrida arifmetik amallarni o’rgatish mеtodikasi


MINGLIK KONSENTRIDA ARIFMETIK AMALLARNI

O‘RGATISH METODIKASI
REJA:


  1. Minglik konsentrida arifmetik amallarni o`rgatish metodikasi haqida umumiy ma`lumot.

  2. Qo‘shish va ayirishning og‘zaki usullari.

  3. Qo‘shish va ayirishning yozma usullari.

  4. 1000 ichida ko‘paytirish va bo‘lish.




  1. Minglik konsentrida arifmetik amallarni o`rgatish metodikasi haqida umumiy ma`lumot.

Dastur talablariga binoan o‘quvchilar ikki xonali va uch xonali sonlarni 1000 ichida qo‘shish va ayirishning og‘zaki va yozma usullarini egallashlari, shuningdek, 100 ichida amallar bajarishga keltiriladigan hollarda 1000 ichida hisoblashlarni to‘g‘ri bajara olishlari kerak.

«Minglik» mavzusida oldin qo‘shish va ayirishning og‘zaki, keyin esa yozma usullari o‘rganiladi.

2.Qo‘shish va ayirishning og‘zaki usullari

1000 ichida qo‘shish va ayirishning og‘zaki usullarini o‘rganish metodikasi bilan 100 ichida qo‘shish va ayirish ustida ishlash metodikasining ko‘pgina o‘xshash tomonlari bor.

1000 ichida qo‘shish va ayirishning og‘zaki usullari bolalar­ga oldindan yaxshi tanish bo‘lgan xossalar (sonni yig‘indiga qo‘shish, yig‘indini songa qo‘shish, yig‘indini yig‘indiga qo‘shish, yig‘indidan sonni ayirish, sondan yig‘indini ayirish, yig‘indidan yig‘indini ayirish) ga asoslanadi. Amallarning o‘quvchilarga tanish xossalari sonlarning yangi sohasi 1000 ichida qo‘shish va ayirishning hisoblash usullarini qarashda o‘quvchilarning to‘­la mustaqillik bilan ishlashlari uchun asos bo‘ladi.

1000 ichida qo‘shish va ayirishning og‘zaki usullari bir vaqtda va quyidagi tartibda o‘rganiladi.

1. 250 ± 30, 420 ± 300 ko‘rinishidagi qo‘shish va ayirish hollari.

Qaralayotgan hollarda hisoblash usullari sonni yig‘indiga qo‘shish va yig‘indidan sonni ayirishning tanish qoidalariga asoslanadi. Bundan tashqari, uch xonali sonning xona birlik laridan iborat tarkibini o‘quvchilar bilan birgalikda takrorlash kerak. O‘quvchilar tanish hisoblash usullarini sonlarning yangi sohasiga tadbiq qila olishlari uchun 1000 ichida qo‘shish va ayirishning har bir yangi holi ustida ishlashni 100 ichida qo‘shish va ayirishning mos holini (25 ± 3, 42 ± 30) takrorlashdan boshlagan ma’qul.

250 + 30 = (200 + 50) + 30 = 200 + (50 + 30) =200 + 80 = 280,

250—30 = (200 + 50) — 30 = 200 + (50—30) = 200 + 20 = 220,

420 + 300 = (400 + 20) + 300= (400 + 300) + 20 = 700 + 20 = 720,

420 — 300 = (400 + 20)—300= (400—300) + 20=100+20=120.

Bu yerda ko‘rsatma-qo‘llanma sifatida 100 lik kvadratlardan (har birida 10 tadan doiracha bo‘lgan 10 qatorli kvadratlardan) va o‘nlik poloskalardan (har birida 10 tadan doiracha bo‘lgan poloskalardan) foydalanish mumkin.

Tegishli hisoblash usullari karab bo‘lingandan keyin, ularni ikkitadan bir-biri bilan taqqoslash va ular nimalari bilan o‘xshash va nimalari bilan fark qilishini aniqlash muhimdir.

«Bolalar tegishli usullarii 100 ichida amallarni o‘rganishda yaxshi o‘zlashtirib olishgani uchun bunday usullarni qarashda to‘la tushuntirishni amallarning yangi hollarini tanish hollari bilan taqqoslash sharoitida bir-ikki marta takrorlash yetarli. Shundan keyin bunday mashqlarni bolalar qisqa tushuntirishlar bilangina (hech qanday qo‘shimcha yozuvlarsiz) bajarishlari kerak».

O‘quvchilarni qaralayotgan hollar uchun qo‘shish va ayirish­ning boshqa usuli, ya’ni o‘nliklar sonini ifodalovchi sonlarni qo‘shish va ayirishga keltiriladigan usuli bilan tanishtirish maqsadga muvofik:

250 + 30 = 280 250 — 30 = 220

25 o‘nl+ 3 o‘nl= 28 o‘nl 25 o‘nl— 3 o‘nl = 22 o‘nl 420 + 300 =720 420 — 300 = 120

42 o‘nl +30 o‘nl = 72 o‘nl 42 o‘nl — 30 o‘nl = 12 o‘nl

Bu usuldan foydalanish o‘quvchilarni 1000 ichida ko‘paytirish va bo‘lishning og‘zaki usullarini, shuningdek, ko‘p xonali sonlar ustida amallar bajarishni o‘rganishga tayyorlaydi.

2. 840 + 60, 700 — 80 ko‘rinishidagi qo‘shish va ayirish hollari.

Bunda qo‘shish usuli yangilik emas, o‘nliklar yig‘indisi yuzliklarni hosil qiladi, shuni yuzliklarga qo‘shish kerak:

840 + 60 = (800 + 40) + 60 = 800 + (40 + 60) =800 + 100 = 900.

Qo‘shishning bu usulini qarashga tayyorlash sifatida 84+6 ko‘rinishidagi qo‘shish hollarini eslatish kifoya.

700—80 ko‘rinishidagi holni qapashga tayyorgarlik maqsadida birinchidan 70—8 ko‘rinishidagi ayirish hollarini takrorlash kerak, ikkinchidan, quyidagidek maxsus mashqlarni nazarda tutish kerak.

— sonlarni namunadagiga o‘xshash yig‘indi bilan almashtiring:

400 = 300 + 100 600 = ..., 800 = ..., 900 = ....

Shundan keyin 700 —80 = (600 + 100) — 80 = 600 + (100 — 80) = 620 ko‘rinishidagi misollar yechiladi.

Yuqorida qaralgan hollarga oid hisoblash usullarini mustahkamlashda ushbu ko‘rinishdagi misollarni kiritish ham foydali:

437 + 400, 162 + 5, 872 - 700, 568 — 4 va h.k.

Bularning yechimlari ham yig‘indiga sonni qo‘shish va yig’indidan sonni ayirish qoidalarini qo‘llanishga asoslanadi. Bunda birdan-bir farq uch xonali sonni xona birliklari yig‘indisi shaklida emas, balki qulay qo‘shiluvchilar yig‘indisi shaklida ifodalashning qulayligidir:

437 + 200 = (400 + 37) + 200 = (400 + 200) + 37 = 637,

162 + 5 = (160 + 2) + 5 = 160 + (2 + 5) = 167,

872 — 700 = (800 + 72) — 700 = (800 — 700) + 72 = 172,

568 — 4 = (560 + 8) — 4 = 560 4- (8 — 4) = 564.

3. 700 + 230, 430 + 260, 90 + 60, 380 + 70, 270 + 350 ko‘rini­shidagi qo‘shish hollari.

Bu hollar uchun qo‘shish usullari songa yig‘indini qo‘shish qoidasiga asoslangan:

700 + 230 = 700 + (200 + 30) = (700 + 200) + 30 = 930,

430 + 260 = 430 + (200 + 60) = (430 + 200) + 60 = 690,

90 + 60 = 90 + (10 + 50) = (90 + 10) + 50 = 150,

380 + 70 = 380 + (20 + 50) = (380 + 20) + 50 = 450,

270 + 350 = 270 + (300 + 50) = (270 + 300) + 50 = 570 + 50 = 620.

430 + 260 ko‘rinishidagi qo‘shish hollari uchun hisoblashning boshqa usulidan, ya’ni yig‘indini yig‘indiga qo‘shish qoidasiga soslangan xonama-xona qo‘shish usulidan foydalanish mumkin:

430 + 260 = (400 + 30) + (200 + 60) = (400 + 200) + (30 + 60) = 600 + 90 = 690.

Hisoblashing bu usulidan foydalanish yozma qo‘shish usul­lari bilan tanishtirishga asos bo‘lib xizmat qiladi. Shu sababli bu usuldan foydalanishga katta e’tibor berish kerak.

90 + 60 ko‘rinishidagi qo‘shish hollari uchun o‘nliklar ustida amallar bajarish usulidan ham foydalanish qulay:



90 + 60 = 150

9 o‘nl + 6 o‘nl = 15 o‘nl

4. Sondan yig‘indini ayirish qoidasining qo‘llanishiga asoslangan hollar gruppasi:

500 - 140 = 500 — (100 + 40) = (500 — 100) — 40 = 400 — 40 = 360,

270—130 = 270 - (100 + 30) = (2/6 — 100) —30 = 170 — 30 = 140,

140 — 60 - 140— (40 + 20) = (140 — 40) — 20 = 100 - 20 = 80,

340 — 60 = 34-0 — (40 + 20) = (340 — 40) — 20 = 300 — 20 = 280,

340 — 160 - 340 — (100 + 60) = (340 — 100) — 60 = 240 — 60 = 180.


270— 130 ko‘rinishidagi hollar uchun yig‘indidan yig‘indini ayirish qoidasiga asoslangan xonama-xona ayirish usulidan foydalanish qulay:

270 - 130 = (200 + 70) - (100 + 30) = (200 — 100) + (70 —30) = 100 + 40 = 140.

140 — 60 ko‘rinishidagi hollar uchun o‘nliklar ustida ayi­rish amalini bajarish usuli qulaydir:

140 — 60 = 80 .

14 o‘nl 6 o‘nl = 8 o‘nl






Download 46,75 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish