Mavzu: Morfologiya, so`zlarni turkumlarga ajratish



Download 82,78 Kb.
Sana11.06.2022
Hajmi82,78 Kb.
#656028
Bog'liq
902306.pptx (1)
53be705994ff7, 53d765ac2fc45, 53d764259ac16, CV 2019-12-03-041712, 5-sinf uchun 1 dars ishlanmasi “ ” 2015 yil, sql-texnologiyalari fanidan amaliy mashgulotlar boyicha uslubiy korsatma., Ma'lumotlar bazasini dasturlash chuqurlashtirilgan kursi (Sh.Nazirov va b.), informatika va axborot texnologiyalar, 2-sinf-matematika-testlar, Артур Конан Дойл, sql-texnologiyalari fanidan amaliy mashgulotlar boyicha uslubiy korsatma., Farmonlar qarorlar farmoishlar, 8-sinf o'zbekiston tarixi test, Шобекова 89, Amir Temur siyosiy maydonga kirishi

Mavzu:Morfologiya, so`zlarni turkumlarga ajratish

Reja:

So`z turkumlarini o`rganadi


So`z birikmasi va gapni o`rganadi

So`z ma’nosi

  • Leksik ma’no (atash ma’nosi, lug`aviy ma’no ham deyiladi)
  • So`zning biror shaxs, narsa, joy, belgi, miqdor, harakat ma’nolarini bildirishi. Masalan: Olma (meva), talaba (shaxs), bitta (miqdor), keldi (harakat) va hokazo.

    2. Grammatik ma’no— so`zning biror turkumga yoki biror bo`lakka mansubligi. Masalan: olma (ot so`z turkumi, bosh kelishikda, birlikda…), keldi (fe’l, o`tgan zamon,

    III shaxs, birlikda…)


So`z

Leksik ma’nosi

Grammatik ma’nosi

Bizning
bog`da
qizil
olmalar
Pishibdi

shaxs
joy
rang
meva
harakat- holat

Olmosh, I shaxs ko`plik, qaratqich kelishigi shaklida, gapda qaratqich aniqlovchi.
Ot, o`rin- payt kelishigi shaklida, birlikda, gapda o`rin holi.
Sifat, oddiy darajada, asliy, gapda aniqlovchi vazifasida.
Ot, bosh kelishikda, ko`plikda, gapda ega vazifasida.
Fe’l, o`tgan zamonda, aniq nisbatda, gapda fe’l- kesim.

So`z turkumlari (12 ta)

So`z turkumlari (12 ta)


Mustaqil so`z turkumlari

Yordamchi so`z turkumlari

Oraliq so`z turkumlari

6 ta

3 ta

3ta
  • ot

  • 2) sifat
    3) son
    4) olmosh
    5) fe’l
    6) ravish
  • ko`makchi
  • bog`lovchi
  • yuklama
  • undov
  • taqlid
  • modal

So`zlarni turkumlarga ajratish asoslari

So`zlarni turkumlarga ajratish asoslari

1. Atash ma’nosiga ega yoki ega emasligiga ko`ra:


1) ot- shaxs, joy, narsa ma’nosini beradi
2) sifat – rang, hajm, maza- ta’m, hid, xususiyat ma’nolarini bildiradi.
3) son- miqdor va tartibni bildiradi.
4) olmosh- atash ma’nosi yo`q, ichi bo`sh so`zlar.
5) fe’l- harakat- holat ma’nosini beradi.
6) ravish- harakatning belgisini, payt, o`rin, sabab, daraja kabi ma’nolar ifodalanadi
  • ko`makchi- (kabi, uchun, bilan, misoli, sari,sayin)
  • bog`lovchi- (ammo, lekin, biroq, negaki, chunki, agar)
  • yuklama- (faqat, xolos, atigi, -a, -ya,

  • -mi, -chi, -gina)
    Lug`aviy ma’no bildirmaydi.
  • undov- (oh, eh, balli, salom, rahmat)

  • 2) taqlid- ( taq- tuq, lik, lip, chi- chi, vov- vov)
    3) modal- (albatta, afsus, balki, shukur)
    Lug`aviy ma’no bildirmaydi.

2. Savol olish- olmasligiga ko`ra.

2. Savol olish- olmasligiga ko`ra.

  • ot- kim? nima? qayer?

  • 2) sifat- qanday? qanaqa?
    3) son- nechta? qancha? nechanchi?
    4) olmosh- barcha savollarni oladi
    5) fe’l- nima qilmoq? nima bo’lmoq?
    6) ravish- qancha? nega? qani? nima uchun? qachon?
  • ko`makchi
  • bog`lovchi
  • yuklama

  • Savol olmaydi.
  • undov
  • taqlid
  • modal

  • Savol olmaydi.

3. Gap bo`lagi vazifasida kelish- kelmasligiga ko`ra:

3. Gap bo`lagi vazifasida kelish- kelmasligiga ko`ra:


1) ot- ega, qaratqich- aniqlovchi, to`ldiruvchi, ot- kesim bo`lib keladi.

2) sifat- aniqlovchi, ot- kesim.

3) son- aniqlovchi, ot- kesim.
4) olmosh- barcha gap bo`lagi vazifasida keladi.
5) fe’l- fe’l- kesim va b.
6) ravish- hol, ot- kesim
  • ko`makchi
  • bog`lovchi
  • yuklama

  • Gap bo`lagi vazifasida kelmaydi.
  • undov
  • taqlid
  • modal

  • Faqat taqlid so`zlar aniqlovchi, hol, ot- kesim bo`lib keladi.

4. Yasalish- yasalmasligiga ko`ra:

4. Yasalish- yasalmasligiga ko`ra:

  • ot- yasaladi

  • 2) sifat- yasaladi
    3) son- yasalmaydi
    4) olmosh- yasalmaydi
    5) fe’l- yasaladi
    6) ravish- yasaladi
  • ko`makchi
  • bog`lovchi
  • Yuklama

  • Yasalmaydi
  • undov
  • taqlid
  • Modal

  • Yasalmaydi

Xulosa qilib aytganda, atash ma’nosiga ega bo`lgan, savol oladigan, gap bo`lagi vazifasida keladigan, yasalish xususiyatiga ega so`z turkumlari mustaqil so`z turkumlari deyiladi.

Xulosa qilib aytganda, atash ma’nosiga ega bo`lgan, savol oladigan, gap bo`lagi vazifasida keladigan, yasalish xususiyatiga ega so`z turkumlari mustaqil so`z turkumlari deyiladi.


Download 82,78 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
davlat pedagogika
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
vazirligi muhammad
таълим вазирлиги
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
Ishdan maqsad
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
fanidan mustaqil
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
covid vaccination
qarshi emlanganlik
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti