Donni saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi



Download 7,4 Mb.
Pdf ko'rish
bet135/142
Sana26.10.2022
Hajmi7,4 Mb.
#856823
1   ...   131   132   133   134   135   136   137   138   ...   142
Bog'liq
portal.guldu.uz-O`quv qo`llanma

96-
 
rasnu Briketlangan omuxta-yem 
ы
G\ 
97-
 
rasm. Sochiluvchan omuxta-yem 


Galetlar teshikli to‘g‘ri burchak shaklida kulcha ko‘rinishida boiadi. 
Uni ishlab chiqarish uchun, avval, soluvchan omuxta -yem olinadi, so‘ngra 
undan achitqili xamir qorilib, galetlar pishiriladi va quritiladi.
98-rasm. Briketlangan omuxta-yem 
Don omuxta-yemning asosiy xomashyosi hisoblanadi. Omuxta- yem 
tarkibida donning ulushi 65-70 
%
gacha boradi. Donlar xususiyatiga ko'ra 
uch guruhga bo‘linadi: boshoqli donlar, dukkakli donlar va moyli donlar.
Boshoqli donlarga bug‘doy, arpa, suli, javdar, jo‘xori, mak- kajo‘xori, 
tariq va boshqalar kiradi. Bu turdagi donlar tarkibida ko'p miqdorda 
uglevod (kraxmal) va oz miqdorda oqsil mavjud bo‘ladi. Boshoqli donlar 
V guruh vitaminlariga boy hisoblanadi. Boshoqli donlar maydalangan 
holida, ba'zan butunligicha (parrandalar uchun) ishlatilad i. 
Omuxta-yem ishlab chiqarishda mazkur donlarning ishlab chiqarish 
chiqindilaridan ham foydalaniladi. Don chiqindilariga donli aralashmalar 
va kepak kiradi. Donli aralashma va kepak to‘yimliligi jihatidan past 
tursada, ammo vitaminlar va minerallarga boyligi bilan dondan yuqori 
turadi. 
Dukkakli donlarga no‘xat, soya, lyupin va boshqalar kiradi. Bu donlar 
oqsilga (protein) boyligi bilan ajralib turadi. Omuxta -yem 
262


ishlab chiqarishda dukkakli donlardan mahsulotni oqsilga boyitish 
maqsadida foydalaniladi. 
Moyli donlarga kungaboqar. paxta, zig'ir va boshqalar kiradi. Ular 
omuxta-yemga yaxlit holida qo‘shilmaydi, balki yog‘-moy sanoati 
chiqindilari kunjara va shrot holida ishlatiladi.
Moyli ekin donlari yog‘ va oqsilga boy hisoblanadi. Shu bilan birga 
ba’z.i turlarida zaharli moddalar (gossipol, sinil kislotasi) ham mavjud. 
Omuxta-yem tarkibida bu moddalar miqdori belgilangan ko‘rsatkichdan 
ortib ketmasligi kerak. 
0‘t uni omuxta-yemning qimmatli xomashyosi hisoblanadi. 04 uni 
о‘rib quritilgan o‘tni maydalash orqali hosil qilinadi. 0‘t uni oqsil, karotin, 
A va boshqa vitaminlarga boy mahsulot hisoblanadi.
Omuxta-yem ishlab chiqarishda oziq-ovqat qand, kraxmal, patoka, 
spirt va pivo sanoati chiqindilaridan keng foydalaniladi. Qand sanoati
chiqindisiga qand lavlagi turpi (jom) va ozuqaviy patoka (melassa) kiradi. 
Quritilgan lavlagi turpi tarkibida ko‘p miqdorda uglevod mavjud bo‘lib, 
kavsh qaytaruvchi hayvonlar uchun qimmatli ozuqa hisoblanadi. Melassa 
suyuq ko‘rinishga ega, uning tarkibida 50 % gacha eruvchan uglevodlar 
mavjud. Melassa hayvonlar organizmida juda yaxshi hazm bo‘ladi. 
Spirt va pivo chiqindilariga maydalangan don qoldiqlari va quritilgan 
barda kiradi. Bu mahsulotlar to‘yimliligi jihatidan donga yaqin turadi. 
Hayvon mahsulotlaridan tayyorlangan ozuqalarga baliq uni, go‘sht uni, 
suyak uni, qon va quritilgan suyak misol bo‘la oladi. Bo‘lar hayvon 
oqsiliga boy qimmatli mahsulot hisoblanadi. Omuxta - yem tarkibiga yuqori 
energiya manbai bo‘lgan hayvon yog‘lari ham oz miqdorda qo‘shiladi 
(odatda 2-5 %). 
Omuxta-yemlarni minerallar bilan boyitish maqsadida ko‘pgina 
moddalar-bo‘r, fosfatlar, osh tuzi va boshqalardan foydalaniladi. 
Shuningdek yem tarkibiga xilma-xil biologik faol moddalar qo‘shi- ladi. 
Ularga vitaminlar, mikroelementlar, antibiotiklar va boshqalar kiradi. Bu 
moddalar hayvonlar sog‘lig‘i uchun muhim hisoblanadi. 
Biologik faol moddalarni quyidagi guruhlarga bo‘lish mumkin: 
-
ozuqaviy va boshqa antibiotiklar; 
263


-
vitaminli preparatlar; 
-
mikroelementlar (temir, mis, oltingugurt, kobalt, marganes, yod va 
b.); 
-
aminokislotalar (lizin, metionin); 
-
antioksidantlar (santoxin, diludin, butiloksitoluol -BTO); 
-
tinchlantiruvchi moddalar-tranivilizatorlar; 
-
organik kislotalar (sut, propion va b.); 
-
dorivor preporatlar va b. 
Omuxta-yem ishlab chiqarishda mazkur xomashyolar bilan cheklanib 
bo‘lmaydi, balki yemning qimmatliligini oshirishning samarali 
manbalarini izlab topish lozim. Yem tarkibidagi donning ulushini 
kamaytirish va boshqa turdagi mahsulotlar bilan boyitish muhim 
vazifalardan biridir. 
Sochiluvchan xomashyoning texnologik xossalarini tavsiflovchi asosiy 
ko‘rsatkichlar, bu zarrachalar kattaligi, strukturali-mexanik xususiyatlar, 
hajmiy og‘irlik, bo‘shliligi, aerodinamik xossalari, tabiiy og‘ish burchagi, 
qovushqoqlik va h.k. 

Download 7,4 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   131   132   133   134   135   136   137   138   ...   142




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish