Bajardi: Iskandarova. Sh Qabul qildi: Rahimova. M



Download 3,1 Mb.
bet6/7
Sana09.07.2022
Hajmi3,1 Mb.
#762457
1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
Urganch davlat universiteti filologiya fakulteti o’zbek tili 213-guruh

Tuyuq va Tajnis.


Tajnis (ar. – jinsdosh, hamjins) – baytda shaklan bir xil yoki bir-biriga yaqin so‘zlarni qo‘llashga asoslangan she’riy san’at. Asosan nazmda, ba’zan nasrda ham istifoda etiladi. Ilmi badi’ga doir manbalarda tajnisning bir necha turlari farqlanadi. Turkiy adabiyotda tajnisning asosan quyidagi turlari keng qo‘llanilgan:
Boʻldi chun umring kunining vaqti tush,
Nafsi sargasht otini koʻp chopma, tush.
Hobgoh etgil qanoat manzilin,
Yoʻqsa hargiz koʻrmagingdir rost tush.
(Ogahiy).

Qit’a janri tahlili(Mumtoz ijodkorlar she’rlari asosida)


Qit’a (ar.) – parcha, bo‘lak, qism). Ikki baytdan bir necha baytgacha hajmda bo‘lgan, juft misralari qofiyalanib, toq misralari ochiq qoluvchi (ba , va, ga …) lirik janr. Qit’a, asosan, falsafiy, ijtimoiy va axloq-odob bilan bog‘liq mavzularda yaratilgan. Shuningdek, qit’a nasriy asarlarda ma’lum bir masala haqidagi fikrmulohazalarga yakun sifatida “qissadan hissa” tarzida keltirilgan. Mumtoz adabiyotshunoslikda qit’a haqidagi ilk qarashlar Shayx Ahmad Taroziyning “Funun ul-balog‘a” asarida keltirilgan bo‘lib, muallif bu janrga quyidagicha ta’rif beradi: “Qit’a uldurkim, avvalgi misrainda qofiya bo‘lmas. Va aqalli ikki bayt bo‘lur. Va muning ham aksari muqarrar emas. Har necha kim qofiya tobsalar ayturlar”. 204 Turkiy adabiyotda qit’aning ilk namunalari Nosiruddin Rabg‘uziyning “Qisasi Rabg‘uziy” asarida uchraydi
Qit’a janrining rivojlanishida Alisher Navoiy ijodining alohida o‘rni bor. Shoirning “Xazoyin ul-maoniy” kulliyotida 210 ta (“G‘aroyib us-sig‘ar”, “Navodir ush-shabob” va “Favoyid ul-kibar”da 50 tadan, “Badoye’ ul-vasat”da 60 ta), “Devoni Foniy”da 64 ta, “Arbain”da 40 ta va boshqa nasriy asarlari tarkibida yana o‘nlab qit’alar mavjud. Kulliyotdagi qit'alarda ularning g‘oyasini ifodalovchi sarlavhalar qo‘yilgan. Masalan, “G’aroyib us-sig’ar”dagi 1-qit’a hamd mavzusida bo‘lib, unga quyidagicha sarlavha qo‘yilgan:
“Tengri zoti haqiqatidakim, xirad mabhutu nodondur va ahli xirad fartutu hayron”
Haq zotig‘a biravki, xirad birla fikr etar,
Otin el ichra oqilu farzona aylabon.
Miqdorini tengiz suyining istar anglamoq,
Lekin hubob jomini paymona aylabon

Download 3,1 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish