Agrokimyo va agrotuproqshunoslik



Download 385,5 Kb.
bet8/14
Sana17.07.2022
Hajmi385,5 Kb.
#817533
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   14
Bog'liq
Jaxsibayev Sultonbek

Tekinxo`rlar. Yuqoridagi va Monotropa o`simliklari misolida yuksak o`simliklarning oziqlanishi tekinxo`rligi holatining namunasidir. Ammo mikoriz zamburug`lari ham o`zaro yoki yakka holda tekinxo`r holatida yashashadi.
Zamburug`lar ildizlar hujayralariga qattiq yopishgan yoki ildizlarga kiruvchi o`simta-hosilalarni ya`ni guastoriyalar hosil qilish xususiyatiga ega. Guastoriyalar o`simliklardan oziqa moddalarni, avvalo uglevodlarni so`rib oladi. Ushbu holning mexanizmi o`z navbatida N+-pompalar faoliyati asosida bo`lishi mumkin.
Asosiy tekinxo`r yuksak o`simliklar odatda tayyor organik moddalar bilan oziqlanuvchi va ushbu sharoitga o`ta yuqori darajada moslashgan hamda evolyutsiya mobaynida barglari redutsirlangan yoki to`la yo`qolgan bir va ikki yillik o`simliklardir. Ular o`rtasida barglarini batamom yo`qotgan va fotosintez jarayonini amalga oshira olmaydigan turlari ham mavjud. Masalan ko`pchilik qishloq xo`jalik o`simliklarining ildizlarida tekinxo`rlik qilib yashovchi Orabanche shular jumlasidandir. Uning urug`lari faqatgina u tekinxo`rlik qiluvchi o`simlik ildizlarining ajratmalari ta`siridagina unish va o`sish xususiyatiga ega. O`simtalar murtak ildiz qinchalarining uchi xujayin-o`simlik ildizlariga tegishi bilan ularda gidrolazalar ajratish xususiyati tufayli hujayra devorlarini erituvchi va ildizlarga faol kiruvchi guastoriyalar (suruvchilar) hosil bo`la boshlaydi. Ushbu o`simlik o`zining o`sishi va rivojlanishi mobaynida xo`jayin-o`simlik ildizlaridan ko`p miqdorda azotli birikmalarni, uglevodlarni, mineral tuzlarni, ayniqsa, fosforli birikmalarni va suvni o`zlashtiradi. Masalan, zarazixa bilan zararlangan pomidor o`simligida azotli oqsillarning miqdori 3 marta, qanlar esa 16 marta kamayib ketishi kuzatilgan. Ildizlarda tekinxo`rlik qiluvchilarga butalar va daraxtlarda tekinxo`rlik qiluvchi -Lathraea sguamaria o`simligini ham kiritish mumkin.
Tekinxo`r o`simliklar orasida faqatgina ildizlarda emas balkim boshqa xo`jayin-o`simliklar tanasiga chirmashib o`suvchi turlar ham mavjud. Masalan, o`tsimon Cuscuta ipsimon tanasi bilan xo`jayin-o`simlikning tanasiga uralib olib o`zining redutsirlangan likopchasimon barglaridan o`sib chiqqan guastoriyalari bilan oziq moddalarni suradi (VIII.1-rasm). Povilikaning guastoriyalari ko`rinishi o`zgargan ildiz yon hosilalaridir. Guastoriyalar xo`jayin-o`simlik po`stlog`iga qattiq yopishgan xalqa-belbog` ko`rinishiga ega bo`ladi. Xalqaning markazidagi bir guruh hujayralar xo`jayin-o`simlikning po`stlog`iga teshib kirib uning o`zagidagi naychalargacha yetib boradi va ulardan suv organik moddalar hamda mineral tuzlarni so`rib ola boshlaydi. Povilikaning o`simtalarida o`simlik-xo`jayinning ildiz ajratmalari va namlikka nisbatan aylanma o`sish harakatlari mavjud (xemotropizm) va ular shu tufayli tekinxo`rlik qiluvchi o`simligini topadi.
Tekinxo`r o`simliklarning boshqa bir vakili rafleziya tropik muhitda o`suvchi liana daraxtining ildizlari shirasi bilan oziqlanadi. Uning guastoriyasi o`simlik hujayri devorini buzuvchi sellyuloza va boshqa fermentlarni ajratadi va shu tufayli o`z qurbonining tanasiga botib kirib u yerda (yer ostida) deyarli butun ontogenizini o`tkazadi. Faqatgina uning gullari yer o`stiga chiqadi. Radiofaol nishonlash orqali rafleziyaning xo`jayin-o`simlikdan asosan saxaroza va glutamin, asparagin kislotalari va ularning amidlarini olishi ko`rsatilgan.

Download 385,5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   14




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish