1-mavzu: to‘plamlar va ular ustida amallar reja



Download 347,02 Kb.
bet14/15
Sana30.12.2021
Hajmi347,02 Kb.
#192021
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15
6. Tartib munosabati.Tartib tushunchasi matematikada va umuman hayotda ko‘p uchraydi. Bu tushuncha biror X to‘plamda “x y dan keyin keladi” munosabat orqali beriladi. Bu munosabat tranzitiv va antisimmetrik bo‘ladi: agar x y dan keyin, y esa z dan kelsa, x z dan keyin keladi va x y dan keyin kelishidan y x dan keyin kelishi kelib chiqmaydi. Tartib munosabatiga matematikada amallarni bajarish, auditoriyadagi talabalarni bo‘ylari bo‘yicha safga tortish, o‘zbek alifbosida harflarning kelish tartibi va hokazolar misol bo‘ladi.

Ta’rif. Agar X to‘plamdagi R munosabat tranzitiv va antisimmetrik bo‘lsa, u holda bu munosabat tartib munosabati deyiladi. X to‘plam, unda berilgan tartib munosabat bilan birga tartiblangan to‘plam deb ataladi.

Tranzitivlik va antisimmetriklik xossasiga ega bo‘lgan munosabatlar natural sonlar to‘plamida “katta”, kishilar to‘plamida “baland”, “keyin turadi” kabilar bo‘lib, ular qat’iy tartib munosabatlari deyiladi. Ular R: “x>y” yoki S: “xko‘rinishda qisqacha yoziladi. X to‘plamdagi qat’iy tartib munosabati “xning grafini aniqlaymiz. Misol sifatida X={3,1,5,2,4}to‘plamni olaylik. Ko‘ramizki, berilgan munosabatning grafida sirtmoqlar bo‘lmaydi va xshartni qanoatlantiruvchi (x, y) nuqtalarni x dan y ga yo‘nalgan bitta strelka birlashtiradi (1-chizma). Natijada X to‘plam quyidagicha tartiblanadi: X={1,2,3,4,5}. “x < y” munosabatning grafigi quyidagidan iborat bo‘ladi: G={(1,2), (1,3), (1,4), (1,5), (2,3), (2,4), (2,5), (3,4), (3,5),(4,5)}.Uni 2-chizmada tasvirlaymiz.



2-chizma



3-chizma

X to‘plamda “x y”, “x y” munosabatlarham qaraladi. Ular noqat’iy tartib munosabatlari deyiladi. Umuman, agar R munosabat X to‘plamda refleksivlik, antisimmetriklik va tranzitivlik xossalariga ega bo‘lsa, y noqat’iy tartib munosabati deyiladi. Agar yuqoridagi X to‘plamda “x y” munosabat qaralsa, 1-chizmadagi har bir nuqtada sirtmoqlar ham bo‘ladi. 2-chizmada tasvirlangan grafikka (1,1), (2,2), (3,3), (4,4), (5,5) nuqtalar ham qo‘shiladi.

Download 347,02 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish