1-мавзу. Кириш. “Материалшунослик” фанини ўрганишнинг мақсади ва вазифалари



Download 0,73 Mb.
bet1/4
Sana21.02.2022
Hajmi0,73 Mb.
#40685
  1   2   3   4
Bog'liq
1-МАЪРУЗА
4 илова MUSTAQILISHNI TASHKIL ETISHNING SHAKLI VA MAZMUNI111, 4 илова MUSTAQILISHNI TASHKIL ETISHNING SHAKLI VA MAZMUNI111, limitlar, limitlar, Talabaning yoldoshi 2018, Java ilovasi - Vikipediya, zakoni 12 tablis, A.A, 5- sinf Tarbiyav soat namuna maktabim.uz, CV english, CV english, email , Doc2, 2 5334991371868571610 10-10 pdf
  • 1-МАВЗУ. КИРИШ.МАТЕРИАЛШУНОСЛИК” ФАНИНИ ЎРГАНИШНИНГ МАҚСАДИ ВА ВАЗИФАЛАРИ.
  • Режа.
  • 1. Кириш, материаллар хақида умумий тушунчалар.
  • 2. Материалларга қўйиладиган талаблар ва уларнинг таснифи.
  • 3. “Материлшунослик” фанини саноатдаги ўрни.
  • 4. Металлар ва нометаллар тўғрисида умумий маълумотлар
  • Fan-texnika taraqqiyoti natijasida iqtisodiyot va mashinasozlik sanoati jadal rivojlanmoqda. Iqtisodiyot va sanoatning rivojlanishi mustahkamligi yuqori, ishlatishga qulay, arzon, puxta materiallami izlab topish va ulaming chidamliligini oshirish ustida jiddiy izlanishlar olib borishni taqozo etadi.
  • Materiallar qotishmalarining tarkibi, tuzilish va xossalarim, shuningdek, ulaming tuzilishi bilan xossalari orasidagi bog‘lanishlami hamda puxtalash usullarini o‘rganadigan fan materialshunoslik deyiladi. Kundalik hayotimizda materiallar ichida eng ko‘p metallar ishlatiladi. Metallar insoniyatga qadim zamonlardan ma’lum bo‘lib, kishilik jamiyati moddiy madaniyatining rivojlanishida g‘oyat katta o‘rin tutadi. Darhaqiqat, iqtisodiyotning metallar ishlatilmagan biror sohasi yo‘q.
  • Mashina detallari uchun material tanlash masalasi va ularga ishlov berish texnologik jarayonida bir-biriga zid bo‘lgan masalalar mavjud. Masalan, uzoq muddat davomida xavf-xatarsiz ishlashni ta’minlay oladigan mashina-mexanizmlar yaratishda qo‘llaniladigan detallar arzon, ixcham, bejirim, puxta bo‘lishi bilan bir qatorda yuqori sifatli materiallardan tayyorlanishi lozim. 0‘z-o‘zidan ravshanki, bunday materiallarga islilov berish tannarxning keskin oshishiga sabab bo‘ladi.
  • Bunday murakkab muhandislik muammolarini yechishda, materialshunoslik va konstruksion materiallar texnologiyasi fani muhim ahamiyat kasb etadi.
  • Qolaversa, bu fan ko‘pgina muhandislik fanlariga boshlang‘ich asos bo(ladi. Kelgusida malakali xodimlar bo‘lib yetishishni niyat qilgan har bir o‘quvchidan materialshunoslik va konstruksion materiallar texnologiyasi fanini puxta o‘zlashtirish talab etiladi.
  • Qadim-qadim zamonlarda odamlar tosh, suyak kabi materiallami ish quroli sifatida ishlatishgan. Bu materiallami qayta ishlab, yerga ishlov berishda va ov qurollari yasashda foydalanganlar. Asta-sekin yog‘och, teri va loy kabi materiallardan foydalanish o‘zlashtirilgan. Bronza davrida metallurgiya sanoati paydo bo‘ldi. Metall qotishmalarning tarkibini 0‘zgartirib, ulaming xossalarini boshqarish mumkinligi ma’lum bo'ldi va bu amaliyotda ishlatila boshlandi. Temir davriga kelib Osiyoda, O’rta Yer dengizi atrofida va Xitoy hududlarida ilk bor metallarni qayta ishlaydigan korxonalar vujudga kela boshladi.
  • 0‘rta Yer dengizi havzasida bronza asridayoq temir keng qo‘Ilanilganligini amerikalik olim Jeyn Ualdbaum ishonchli daliila,. bilan isbotlab berdi. Ammo uning tarkibida uglerod miqdori кащ bo‘lganligidan u sifat jihatidan bronzaga tenglasha olmagan va asosan oshxona anjomlari tayyorlash uchun material bo‘lib xizmat qilgan. Qadimgi Tailand aholisi temir bilan eramizdan taxminan 1600 yil awal tanish bo’lgan.
  • Qadimgi Yapon metallurglari bundan bir yarim ming yil ilgari ham temir olish usulini bilishgan, ular uchun tarkibida juda ko‘p miqdorda temir bo‘lgan oddiy qum temir ishlab chiqarishda dastlabki xomashyo bo‘igan (Okayama prefekturasi). Qadimgi greklar esa metallami ikkilamchi xomashyo sifatida ishlatishga yetarlicha e’tibor berishgan (3000 yil oldin). Afrikadagi Viktoriya ko‘lining g‘arbiy sohilida bundan 2000 yil muqaddam metall suyuqlantirilgan 13 ta metallurgiya pechlari topilgan bo‘lib, ularda havo puflash yo‘li bilan po‘lat olishga imkon bergan.
  • Suv va havoning ishlatilishi metallshunoslik sanoatida yangi bosqichning rivojlanishida asos bo‘ldi. Metallni eritib, mi tozalash, puflash uchun havodan foydalanish, suyuqlantirilgan metallar haroratini oshirishga imkon yaratdi. Natijada metallar zararli qo‘shimchalardan tozalanib, ulaming sifati yaxshilandi.
  • 1856-yilda G. Bessmer, 1878-yilda S.Tomas va 1864-yilda P.Marten po‘lat olishning yangi usullarini yaratishdi. 1856-yilning 12- fevralida ingliz ixtirochisi Genri Bessmer suyuqlantirilgan cho‘yanni havo bilan dam berib tozalagani uchun patent oldi. «Men shuni ixtiro qildimki, deb yozgan edi Bessmer, agar metallga yetarli miqdorda atmosfera havosi yoki kislorod kiritilsa, u suyuq metall zarracha- larining kuchli yonishiga sabab bo‘ladi, temperaturani saqlab turadi yoki uni shu darajagacha oshiradiki, bunda metall cho‘yan holatidan po‘lat holatiga yoki bolg‘alanuvchi temir holatiga o‘tish vaqtida yoqilg‘i ishlatilmasdan suyuq holida qoladi».
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti