1. ma’ruza kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari. Ma’ruza rejasi



Download 108 Kb.
bet2/11
Sana07.07.2021
Hajmi108 Kb.
#111680
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Bog'liq
3 - mavzu Kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari
13-mavzu. maruza (2), Populyatsiya ekologiyasi, 4-sinf 1-chorak ona tilidan test, 4.Baholash vositalari, lesson 5, 147, 129360, EULA, Hokim yordamchilari, algebraik kasr, 2011 5 sinf matem, 2011 5 sinf matem, 8.Ma'ruza, MUSAYEV ALISHER 11-20 GURUH
Atom-molekulyar ta’limot. Moddalarning nihoyatda mayda zarrachalar atomlardan tuzilganligi haqidagi tasavvurlar qadimgi Gresiyada vujudga kelgan. Eramizdan avvalgi V asrda Demokrit moddaning eng mayda bo’linmaydigan zarrachasini atom deb atadi. Lekin atomning qanday zarracha ekani va uning xossasi to’g’risidagi tasavvurlar XVI asrning boshlaridan o’rganila boshlandi. Fransuz olimi P.Gassendi tarixda unutilib yuborilgan atom tushunchasini fanga yana kiritdi. P.Gassendi moddalar atomlardan tuzilgan va atomlarning xillari ko’p emas, degan fikrni maydonga tashladi. Lekin bu fikrni o’zi bilan moddalar asosini tashkil qiluvchi zarrachalar to’g’risidagi tasavvurlarni to’la tushuntirib berib bo’lmaydi.

Ilmiy asoslangan atom-molekulyar ta’limot XVIII - XIX asrlardagina yaratildi. Bu ta’limotni 1741 yilda M.V.Lomonosov yaratdi va uning mazmunini «Matematik kimyo elementlari» asarida bayon etdi.

Atom-molekulyar ta’limotning mohiyati quyidagilardan iborat:

1) barcha moddalar «korpuskula» lardan iborat bo’lib, ular bir-biridan oraliq fazo bilan ajralgandir (Lomonosovning «korpuskula» termini hozirgi «molekula» ma’nosiga ega);

2) «korpuskula»lar to’xtovsiz harakatda bo’ladi.

3) «korpuskula»lar «element»lardan tashkil topgan (Lomonosovning «element» tushunchasi hozirgi «atom» ma’nosiga ega). «Element»lar ham to’xtovsiz harakatda bo’ladi;

4) «element»lar aniq massa va o’lchamga ega;

5) oddiy moddalarning «korpuskula»lari bir xil «element»lardan, murakkab modddalarning «korpuskula»lari esa turli «element» lardan tashkil topgan bo’ldi.

Materiyaning tuzilishi, moddalarning xossalari va kimyoviy o’zgarishlarining tabiati haqidagi hozirgi zamon tasavvurlari atom-molekulyar ta’limot asosida moddalarning diskretligi prinsipi yotadi, ya’ni moddalar yaxlit bo’lmasdan, balki mayda zarrachalardan tarkib topgan. Moddalar doimo harakatda bo’ladi: jism harorati qanchalik yuqori bo’lsa, harakat ham shunchalik intensiv bo’ladi.

Ingliz olimi J.Dalton kimyo va fizika sohasida yig’ilgan tekshirish natijalariga asoslanib, 1808 yilda atomistik ta’limotni yaratdi. U atomistikaga asoslanib, karrali nisbatlar qonunini kashf etdi. Atomistik ta’limot mohiyati quyidagicha:




Download 108 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika instituti
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
tashkil etish
O'zbekiston respublikasi
махсус таълим
toshkent davlat
vazirligi muhammad
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
saqlash vazirligi
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
fanidan tayyorlagan
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
coronavirus covid
risida sertifikat
qarshi emlanganlik
vaccination certificate
covid vaccination
sertifikat ministry
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
moliya instituti
ishlab chiqarish
fanining predmeti