Akkord ( lotincha : accordo uyg'unlashtiraman ) turli balandlikdagi uch va undan ortiq tovushlarning qo'shilib sadolanishi



Download 9,43 Kb.
Sana20.06.2022
Hajmi9,43 Kb.
#678747
Bog'liq
Akkord ( lotinc-WPS Office


Akkord ( lotincha : accordo uyg'unlashtiraman ) - turli balandlikdagi uch va undan ortiq tovushlarning qo'shilib sadolanishi . Akkordlarning aksariyati tersiya intervali bo'ylab joylashgan holda ( o'zgacha holatdagilari ham ana shu tartibda joylashtirilib tahlil etiladi.Kvinta oralig'idagi ikki tersiyadan iborat A.- uchtovushlik ( 3 raqami bilan belgilanadi ) , unga yuqori yoki pastdan uchinchi tersiya tovushi qo'shilsa - septakkord ( 7 raqami bilan belgilanadi ) , unga yana bir tersiya tovushi qo'shilsa - nonak - kord ( 9 raqami bilan belgilanadi ) deb ataladi ; mazkur .akkorlardan musiqa amaliyotida keng foydalaniladi . Barcha akkordlarning pastki tovushi asosiy ( yoki prima ton , undan yuqoridagisi- tersiya toni , uchinchisi kvinta toni , to'rtinchisi - septima toni , beshinchisi nona toni deb yuritiladi va ana shu intervallarga mos raqamlar bilan belgilanadi . Akkordlar tarkiban ( katta yoki kichik tersiyalar oldinma - ketin joylashishi jihatidan bir - biridan farqlanadi . Asosiy tonidan hisoblanganida avval katta , so'ngra kichik tersiyalardan tuzilgan A.- katta yoki major uchtovushligi , avval kichik so'ngra katta tersiyalardan tuzilgan A. - kichik yoki minor uchto - vushligi , ikki katta tersiyadan tuzilganiahamiyatga ega bo'libgina qolmay , muhim ifoda vositasi hamdir . Akkordardan foydalanish va ularni taxlil etishda ularga tarixan yondashish va u yoki bu ijodiy oqim , uslub hamda an'anani inobatga olish zarur , chunki biror davr ( mas klassitsizm , romantizm , impressi - onizm va hokazo ) mezoni boshqa davr mezoniga to'g' ri kelmasligi tabiiy. Akkordlar katta yoki major uchtovushligi , avval kichik so'ngra katta tersiyalardan tuzilgan Akkordlar. - kichik yoki minor uchto - vushligi , ikki katta tersiyadan tuzilgani orttirilgan , ikki kichik tersiyadan tuzilgani · kamaytirilgan uchtovushlik deyiladi . Uchtovushlik va septakkordlar odatda musiqa tovushqatorining muayyan pog'onalarida tuziladi . Klassisizm davri musiqa amaliyotida 1 , IV va V pog'onalarning ( tonika , subdominanta va dominanta deb ataluvchi ) uchtovushliklari , II , V va VII pog'onalarning ( V7 - do - minant septakkord , VII , - yetakchi ) sep - takkordlari keng qo' llaniladi.Akkordlar tonlari orasidagi masofaga binoan ( tenor - bas oralig'i bundan is tisno ) tor ( kvartagacha ) va keng ( oktavagacha ) joylashgan bo'ladi . Barcha Akkordlar dissonans yoki konsonanslik xususiyatiga ega bo'lib , odatda , birinchi turdagilari konsonansli ko'ptovushlilarga yechiladi ( o'tadi ) . Bu narsa tarang dissonans va xushsadoli konsonans A.lar munosabati ) musiqa amaliyoti , avvalo , kompozitorlar ijodi uchun katta badiiy omil vazifasini o'taydi . Shu boisdan har bir A. faqat funksional ( ya'ni u yoki bu ladning mu - ayyan pog'onasida tuzilgan koʻptovushlik sifatida ahamiyatga ega bo'libgina qolmay , muhim ifoda vositasi hamdir . A.lardan foydalanish va ularniAKKORD ( lot . accordo - uyg'unlashtiraman turli balandlikdagi uch va undan ortiq tovushlarning qo'shilib sadolanishi . Akkord larning aksariyati tersiya intervali bo'ylab joylashgan holda ( o'zgacha holatdagilari ham ana shu tartibda joylashtirilib ) tahlil etiladi . Kvinta oralig'idagi ikki tersiyadan iborat Akkord - uchtovushlik ( 3 raqami bilan belgilanadi unga yuqori yoki pastdan uchinchi tersiya tovushi qo'shilsa septakkord ( 7 raqami bilan belgilanadi ) , unga yana bir tersiya tovushi qo'shilsa - nonakkord ( 9 raqami bilan belgilanadi ) deb ataladi ; mazkur Akkord lardan musiqa amaliyotida keng foydalaniladi . Barcha Akkord larning pastki tovushi - asosiy ( yoki prima ) ton , undan yuqoridagisi- tersiya toni , uchinchisi kvinta toni , to'rtinchisi septima toni , beshinchisi - nona toni deb yuritiladi va ana shu intervallarga mos raqamlar bilan belgilanadi . Akkordlar tarkiban ( katta yoki kichik ter siyalar oldinma - ketin joylashishi jihatidan ) bir - biridan farqlanadi . Asosiy tonidan hisoblanganida avval katta , so'ngra kichik tersiyalardan tuzilgan Akkord - katta yoki major uchtovushligi , avval kichik so'ngra katta tersiyalardan tuzilgan Akkord - kichik yoki minor uchtovushligi , ikki katta tersiyadan tuzilgani - orttirilgan , ikki kichik tersiyadan tuzilgani — kamaytirilgan uchtovushlik deyiladi . Uchtovushlik va septakkordlar odatda musiqa tovushqatorining muayyan pog'onalarida tuziladi . Klassitsizm davri musiqa amaliyotida I , IV va V pog'onalarning ( tonika , subdominanta va dominanta deb ataluvchi ) uchtovushliklari , II , V va VII pog'onalarning ( V7- - dominant septakkord , VII , - yetakchi septakkordlari keng qo'llaniladi . Akkordlar tonlari orasidagi masofaga binoan ( tenor - bas oralig'i bundan istisno ) tor ( kvartagacha ) va keng ( oktavagacha ) joylashgan bo'ladi . Barcha Akkordlar dissonans yoki konsonanslik xususiyatiga ega bo'lib , odatda , birinchi turdagilari konsonansli ko'ptovushlilarga yechiladi
Asosiy uchtovushliklarning funksional sistemasi Gammaning I bosqichidan , ya'ni tonikadan tuzilgan uchtovushlik , qisqacha aytganda , tonika deyiladi . Bu uchtovushlik ko'p ovozli musiqada ladning asosiy tayanchi bo'ladi , chunki bu uchtovushlik tegishli melodik , ritmik va metrik sharoitda musiqa asarlarining tugallanishi uchun zarur bo'lgan mukkamal va barqaror fikrni ifodalashi mumkin . Tonik uchtovushlikni majorda T va minorda t harflari bilan belgilash qabul qilingan . Gammaning V bosqichidan tuzilgan uchtovushlik , dominant uchtovushligi , qisqacha aytganda - dominata deb atakadi . Majorda dominant eshitilishi bo'yicha , katta D harfi bilan belgilanadi . Majoring IV bosqichidan tuzilgan uchtovushlik subdominanta uchtovushligi , qisqacha aytganda – subdominanta deb ataladi .Majoring IV bosqichidan tuzilgan uchtovushlik subdominanta uchtovushligi qisqacha aytganda - subdominanta deb ataladi . Subdominanta katta S harfi bilan belgilanadi . Garmonik minorda bu tovushliklar ( kichik va minor uchtovushliklar sifatida ) t , s harflari bilan va katta D harfi bilan ( katta yoki major uchtovushliklar sifatida ) belgilanadi : Tabiiy major - T , S , D. Garmonik minor - t , s , D. Dominanta va subdominanta uchtovushliklari maʼlum sharoitlarda tugallanmagan musiqaviy fikr taassurotini qoldiruvchi parda - lad beqarorligining eng oddiy va muhim namunalaridir . Tonika , dominant va subdominanta uchtovushliklari asosiy uchtovushliklar deb ataladi , chunki bular ladning eshitilish xususiyatini ifodalaydi : bu uchtovushliklarning hammasi tabiiy majorda katta , majorbelgilanadi : Tabiiy major - T , S , D. Garmonik minor - t , s , D. Dominanta va subdominanta uchtovushliklari maʼlum sharoitlarda tugallanmagan musiqaviy fikr taassurotini qoldiruvchi parda - lad beqarorligining eng oddiy va muhim namunalaridir . Tonika , dominant va subdominanta uchtovushliklari asosiy uchtovushliklar deb ataladi , chunki bular ladning eshitilish xususiyatini ifodalaydi : bu uchtovushliklarning hammasi tabiiy majorda katta , major uchtovushliklar bo'ladi , tabiiy minorda esa kichik , minor uchtovushliklaridir . Bu uchtovushliklarining o'zaro munosabatlar sistemasi asos bo'ladi va , ayni vaqtda ko'p akkordlardan tashkil topgan to'liq diatonik sistemaning ( diatonikning ) bir qismi bo'lib xizmat qiladi , xolos.
Download 9,43 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish