Xorazm viloyati Qo`shko`pir tumani



Download 51.9 Kb.
Sana18.04.2017
Hajmi51.9 Kb.
Xorazm viloyati

Qo`shko`pir tumani

33-son umumta`lim maktab o`qituvchisi

Xo`jayeva Hovojon


Sana:

Sinf: - 9

Fan: Fizika

Mavzu: Quyosh sistemasi. Sayyoralar. Kepler qonunlari.

Maqsad: Darsni DTS talabi asosida o`tish

Darsning texnologik xaritasi.





Darsning maqsadi

O`quvchilarga quyosh atrofidagi sayyoralar va kepler qonunlari haqida ma`lumot berish




O`quv jarayoninig mazmuni va vazifasi

O`quvchilar mavzuni mazmun va mohiyatini tushunib, qiziquvchanlik, topqirlik, hozirjavoblik va ijobiy qobiliyatini shakllantirish




O`quv jarayonini amalgam oshirish texnologiyasi

Metod: Savol-javob, jamoa va yakka tartibda ishlash

Vosita: Fizika darsligi. Kompyuter, Fizika fanini o`qitishda o`quvchilarga Quyoshga oid tushunchalarni shakllantirish. O`qituvchilar uchun qo`llanma. Doska, bor.

Nazorat: yozma og`zaki

Baxolash: Rag`batlantirish. 5 ball tizim asosida baxolash.






Kutilayotgan natijalar

O`qituvchi. O`quvchilarning fanga bo`lgan qiziqishi ortadi. O`quvchilar o`rtasida do`stona munosabatni yaratish. O`z oldiga qo`ygan maqsadlariga erishish. Past o`zlashtiruvchi o`quvchilarning fikrlash qobiliyatini o`stirish

O`quvchi.

O`quvchilar mustaqil va erkin fikrlaydi. Guruh bilan ishlashni va o`z ustida ishlashni o`rganadilar.



  • Eslab qolish

  • Ayta olish

  • Ko`rsata olish ko`nikma va malakalariga ega bo`ladilar.




Kelgusi rejalar (tahlil o`zgarishlar)

O`quvchi.

Yangi pedagogic texnologiyalarni darsdaqo`llashni, ularni takomillashtirilishiga erishadi. Darsni tashkil qilishda axborot texnologiyalaridan foydalaniladi.



O`quvchi.

Mavzu yuzasidan berilgan topshiriq ustida mustaqil ishlashni o`rganadi. O`z fikrini ravon bayon eta oladilar. Guruhda ishlashda jipslikka e`tabor qaratadi. Mavzu uchun qo`shimcha ma`lumotlar topishga xarakat qiladilar.



Darsning ta`limiy maqsadi: O`quvchilarga quyosh sistemasidagi sayyoralarning harakatlari va Kepler qonunlari haqida ma`lumot berish.

Darsning tarbiyaviy maqsadi: O`quvchilarda mustaqil fikr yuritishni, olgan bilimlarini hayot bilan bog`lay olishni dunyoqarashini shakllantirish, kasb hunarga bo`lgan qiziqishini tartib topdirish.

Darsning rivojlantiruvchi maqsadi: Mustaqil ishlash va u orqali bilim olishga xotirani mustahkamlashga, guruhlarda ishlash samaradorligini o`rgatish.

Dars tipi: Yangi bilimlarni berish.

Dars metodi: Noan`anaviy dars.

Dars o`tish usullari: musobaqa o`yin tezkor savol-javoblar.

Dars shakli: - kichik guruhlarda ishlash.

Dars didaktikasi:



  1. Jihozi: Darslik, yozuv taxtasi, tarqatma materiallar, tezkor savollar yozilgan kartochkalar, o`quv qurollari.

  2. Texnik vositalar: kodoskop, kompyuter, videoproektor, ekran.

Dasning blok sxemasi:

1. Tashkiliy qism 2-daqiqa

2. Guruhlarga topshiriq berish orqali o’tilgan mavzuni so’rash 8-daqiqa

3. Yangi mavzu bayoni 11- daqiqa

4. Mavzu mutahkamlash 20-daqiqa

dars yakuni

1. Golib g uruhni aniqlash va o’quvchilarni baholash 4-daqiqa

2. Uyga vazifa

Darsning shiori

“To’xtama o’qi, o’rgan Koinot ilmni zero tinmay aylanar Kurrai zamin”

Dasning borishi

A) Tashkiliy qism o’quvchlar bilan salomlashish davomatni aniqlash

B) O’tilganlarni takrorlash

Sinf o’quvchilaring 3-ta guruhga bo`lamiz taxtaga osib qo’yilan ma’lumotlar.

1. Vaqtni o’lchadigan soatlarning turlarini ayting?

2. Nol hisob boshi sifatida qayer olingan?

3. Taqvim nima?

4. Hozigi kunda qaysi kalendar ishlab turibdi?

5. Jahon vaqti deb qanday vaqtga aytiladi?

6. O’zbekistonda Grigoriy taqvimiga qachon o’tilgan?

Guruh o’quvchilari taxtadagi savolarga bergan javoblariga qarab ragbatlantiruvchi kartochkalar bilan taqdirlanadi.



Yangi mavzu bayoni

Quyosh va uning atrofida aylanib yuruvchi barcha osmon jimlari Quyosh sistemasini tashkil etadi. Quyosh gazlardan ya`ni vodorod va geliy gazlaridan tashkil topgan.

Quyosh yoshi 5 milliyard yil. Quyosh yadrosidagi harorat 16-20 mln 0C sirtidagi harorat esa 6000 0C atrofida yirik osmon jismlari bo`lgan 9 ta sayyora va ular atrofida aylanib yuruvchi 100 dan ortiq tabiiy yo`ldoshlar, 40 mingtagacha astroidlar, 2 mingga yaqin kometalar va boshqa turli hildagi osmon jismlari mavjud.

Quyosh:


  1. Merkuriy

  2. Venera

  3. Yer

  4. Mars

  5. Yupiter

  6. Saturn

  7. Uran

  8. Neptun

  9. Pluton

Quyosh atrofida bu sayyoralar sayr qilib yuradi.

Quyosh sistemasidagi syyoralar haqida ma`lumotlar.





Sayyoralar

Quyoshdan uzoqligi mln. km

Diametri

km


Quyosh atrofida aylanish davri

O`z o`qi atrofida aylanish davri

Tabiiy yo`ldoshlar soni

1

Merkuriy

57,91

4878

88 sutka

59 sutka

-

2

Venera

108,21

12100

225 sutka

243 sutka

-

3

Yer

149,6

12712

365,25 sutka

24 sutka

1

4

Mars

228

6776

687 sutka

24,5 soat

2

5

Yupiter

778,3

1426000

11,8 yil

9,79 soat

67

6

Saturn

1427

120200

29,46 yil

10,65 soat

60

7

Uran

2871,0

52300

84 yil

17,24 soat

27

8

Neptun

4504,4

50100

165 yil

16,11 soat

13

9

Pluton

7428

2150

246,08

6,3872 soat

1

Sayyoralar o`zidan nur chiqarmaydi. Biz ulardan qaytayotgan quyosh nurini ko`ramiz. Hozirgi kunda yerdan boshqa barcha sayyoralarda yashash uchun sharoit yo`q. Quyoshga eng yaqin va kichik bo`lgan Merkuriy, geliy, vodorod, kislorod, neon va argon gazlari bilan o`raglan. Merkuriyda kunduzi 430 0C issiq, kechasi esa -160 0C sovuq.

Venera sayyorasi asosan karbonat angidrid (96 %) gazi bilan o`raglan. Temperatura kunduz 470 0C kechasi 20 0C issiq sayyora sirtini katta qismi toshloq va qumliklardan iborat. Venera sayyorasini “Zuhro yulduzi”, “Tong yulduzi” deb atashgan.

Mars sayyorasi korbanat angdirid va boshqa gazlar bilan qoplangan.

Kunduzi +17 0C, kechasi -100 0C gacha bo`ladi. Kuchli qum bo`roni ko`tariladi. Uzoq vaqt osmonda suzib yuradi. Eng katta sayyora yupiter sayyora massasini ko`p qismi vodorod massasidan iborat. O`rtacha temperature -163 0C sayyorada ko`rinmaydigan halqa mavjud. Halqa chang va muz parchalaridan iborat bo`lib, sayyora atrofida aylanib yuradi.

Saturn sayyorasi vodorod, geliy, metan va boshqa gazlardan tashkil topgan. O`rtacha temperature -178 0C. Saturn halqasi ko`rinib turadi.

Uran sayyorasi vodorod, geliy, metan, ammiak gazlaridan iborat.

O`rtacha temperatura-210 0C.

Neptun sayyorasi vodorod, metan, ammiak gazlaridan tashkil topgan.

O`rtacha temperature-214 0C.

Pluton sayyorasi siyrak, azot va metandan tashkil topgan. Yuzasi qattiq. Temperaturasi-235 0C.

Plutondan ohirgi sayyora Sedna sayyorasi 2004-yil 15 martida kashf qilingan.

Sednani diametric 1290 m.dan-1770 km gacha bo`lishi mumkin. Pluton diametric 2250 km deb baxolangan.

Yerdan 10 milliyard km. Masofaa turadi. U quyoshga 13 milliyard km gacha yaqinlashadi, 130 milliyard km gacha uzoqlashadi.

1609- yilda nemis olimi Kepler 3 ta qnun siftida ifodalab berdi

1 . Har bir sayyora aylanaga yaqin bo’lgn ellips bo’ylab aylanadi va ellipsning fokuslardan birida quyosh joylashgan.

2. Sayyoraning radius –vektori teng vaqtlar ichida teng yuzalar chizadi.

3. Sayyoralarning Quyosh atrofida aylanish davirlari ko. Larning nisbati orbitalari kata yarim

O’qlari uzunligining kublari nisbatiga teng .

Darsi mustahkamlash. Darsning mustahkamlash uchun sinif o’quvchilarhing 3 guruhga ajratiladi.



O`tilgan mavzu yuzasidan slaydlar yaratiladi.

1. Quyosh guruhi

1.Quyosh qanday tuzilgan ?

2.Quyoshning lotincha nomi nima?

3.Quyosh energiyasi yo`qoladimi?



2. Zuhra guruhi

1. Merkuriy sayyorasi to`g`risida gapiring.

2. Eng katta sayyora qaysi.

3. Quyosh bilan Yer orasidagi masofa qancha



3. Astroidlar guruhi

1. Asteroidlar nima?

2.Venera sayyorasi haqida gapiring?

3.Quyosh atrofidagi eng yirik sayyoralar guruhiga qaysi sayyoralar kiradi?



Dastrning mustaxkamlash uchun klasber ham foydalanish mumkin.

овал 5


овал 3

прямая соединительная линия 2прямая соединительная линия 4

овал 1овал 7овал 9

прямая соединительная линия 8


прямая соединительная линия 16прямая соединительная линия 21
прямая соединительная линия 10


прямая соединительная линия 6овал 11


овал 24овал 29прямая соединительная линия 12

овал 38
прямая соединительная линия 26
овал 18овал 27
прямая соединительная линия 20

прямая соединительная линия 28


овал 25прямая соединительная линия 36
овал 37

O’quvchilarning savollarga qay tarzda izoh berganlariga qarab

“Ofarin” “Barakallo” “Harakat qil” so’zlari yozilgan shakllardan tegishlisi taqdim etiladi.

Baholash: guruhlar rag’batlantirildi, faol qatnashgan o’quvchilar baholanadi.

Uyga vazifa:

43-mavzu 24-mashq



Uyga vazifa: sayyoralar tog’risida referat yozish.

Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa