Xolmuminova Zumrat ek-91 Mustaqil ish 1-ilova Moddiy va nomoddiy ishlab chiqarish va ularning o’zaro bog’liqligi



Download 273,07 Kb.
Pdf ko'rish
bet1/4
Sana29.03.2022
Hajmi273,07 Kb.
#515391
  1   2   3   4
Bog'liq
Xolmuminova Zumrat EK M-2



Xolmuminova Zumrat EK-91 
Mustaqil ish 
1-ilova 
Moddiy va nomoddiy ishlab chiqarish va ularning o’zaro bog’liqligi. 
1. 
«Moddiy» va «nomoddiy» i
shlab chiqarish tushunchalarining iqtisodiy
mohiyati nimada?
Eng avvalo, ishlab chiqarishni moddiy ishlab chiqarish va nomoddiy ishlab chiqarish sohalariga ajratish 
lozim. O’z navbatida moddiy ishlab chiqarish sohasi moddiy ne’matlarni ishlab chiqaris
h (masalan, 
avtomobil, oziq-ovqat mahsulotlari, kiyim-
kechaklar va h.k.) va moddiy xizmatlar ko’rsatish (transport, 
aloqa, savdo, maishiy xizmat va boshqalar)dan iborat bo’ladi.
Nomoddiy ishlab chiqarish sohasi ham nomoddiy ne’matlarni ishlab chiqarish (ma
salan, musiqa asarlari, 
badiiy va ilmiy asarlar, ixtiro va kashfiyotlar) va nomoddiy xizmatlar ko’rsatish (huquqiy maslahatlar 
berish, o’qitish, malaka oshirish va boshqalar)ga ajraladi. Bu sohalar bir
-biri bilan chambarchas 
bog’langan holda rivojlanadi va
bir-
biriga ta’sir ko’rsatadi.
Moddiy ishlab chiqarish sohasi o’z navbatida ikki bo’linmadan —
birinchi va ikkinchi bo’linmalardan 
iborat bo’ladi. Birinchi bo’linmada ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatish korxona va tashkilotlarining 
ishlab chiqarish iste’moli uchun zarur bo’lgan vositalar –
stanok, mashina, asbob-uskuna, xomashyo va 
turli materiallar ishlab chiqariladi. Ikkinchi bo’linmada esa xalq iste’moli uchun zarur bo’lgan iste’mol 
tovarlari ishlab chiqariladi. 
Bozor iqtisodiyoti sharoitida har qanday 
ishlab chiqarish, bir tomondan iste’mol qiymatni (naflilikni) 
yaratishdir, ikkinchi tomondan, moddiy vositalar va mehnatning sarflanishi, yangi qiymatning yaratilishi, 
boshqacha qilib aytganda, qiymatning o’sish jarayonidir.
2. Ushbu iqtisodiy kategoriyalarni paydo bo’lishiga nimalar ta’sir ko’rsatadi?
 
Jamiyat va odamlar ehtiyojini qondirish uchun moddiy ne’matlar yaratish va xizmatlar ko‘rsatish ishlab 
chiqarish jarayoni deb ataladi. 
Ishlab chiqarish jarayonida iqtisodiy resurslar ishlatiladi. Iqtisodiy resurslarga yer, kapital, mehnat va 
tadbirkorlik kiradi. Bu resurslar ishlab chiqarish omillari deb ham ataladi. 
Ishlab chiqarishning rivojlanishi unda qo‘llaniladigan omillarning soni va sifatiga bog‘liq. Bu omillarga 
quyidagilar kiradi: 
Inson omili. Bunga moddiy va ma’naviy ne’matlar yaratish uchun maxsus kasbiy tayyorgarlikka ega 
bo‘lgan odamlar kiradi.
Moddiy omil. Tabiiy (yer) va inson tomonidan yaratilgan (mashinalar, texnika, inshootlar) mehnat 
vositalaridan iborat.
Mehnat qurollari. Mazkur omilga qayta ishlanmaydigan, ish­lab chiqarishda 
bevosita foydalaniladigan tabiiy moddalar kiradi (masalan, shaxtadagi ko‘mir, ruda va h.k.).
Yer omili. Bu tabiiy omil bo‘lib, unga tabiiy boyliklar, foydali qazilmalar, haydaladigan yerlar, bog‘lar, 
o‘rmonlar va h.k. kiradi.


Kapital omili. Bu tovar ishlab chiqarishda va xizmat ko‘rsatishda ishlatiladigan ne’matlar majmuasidan 
iborat. Kapital juda ko‘p qirralarga ega. U ma’lum miqdordagi pul, inson qobiliyati, malaka va ma’lumot 
bo‘lishi mumkin.
Tadbirkorlik omili. Bu omil 
ikki qismdan iborat: 1.Tadbirkor­lik faoliyati, bunda tashabbus, topqirlik, 
tavakkalchilikdan foy­dalanish ko‘zda tutiladi. 2.Tadbirkorlik qobiliyati inson kapitalining muhim turi 
bo‘lib, u ne’matlar yaratish va xizmatlar ko‘rsatish uchun boshqa omillarni
muvofiqlashtirish va 
uyg‘unlashtirish faoliyatini o‘z ichiga oladi.

Download 273,07 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish