Тарихий манбашунослик ўқув қўлланма Бакалаврлар учун



Download 1,78 Mb.
Pdf ko'rish
bet42/191
Sana21.02.2022
Hajmi1,78 Mb.
#27947
1   ...   38   39   40   41   42   43   44   45   ...   191
Bog'liq
ТАРИХИЙ МАНБАШУНОСЛИК

7.3.1. 
Китоб ат-тарих” 
Ушбу араб тилида битилган қимматли асар муаллифи буюк математик 
Муҳаммад Мусо ал-Хоразмий(VIII аср охири – IХ аср биринчи ярми)дир. Биз 
уни биринчи Ўрта Осиёлик тарихчи олим деб аташимиз мумкин. Чунки ал-
Хоразмий биринчилардан бўлиб ўзининг “Китоб ат-тарих” (“Тарих китоби”) 
асарини ёзган. Аммо ушбу асар бизгача мукаммал ҳолида етиб келган 
бўлмасада, ундан олинган парчаларни сўнгги давр тарихчилари Ибн ан-
Надим, ал-Масъудий, ат-Табарий, Ҳамза ал-Исфаҳонийлар ўз асарларида 
келтирадилар. Бу китобни Абу Райҳон Беруний ўзининг “Осор ул-боқия” 
асарида ҳам эслатади. Мазкур асар халифалик тарихига оид маълумотлардан 
иборат бўлган. 
7.3.2. 
“Китоб ал-сурат ал-арз” 


Мазкур асар ҳам ал-Хоразмий томонидан яратилган бўлиб, юнон 
олими Птоломийнинг жуғрофияга оид китобини араб тилига таржима қилган 
ва уни ўзининг янги маълумотлари билан бойитган. “Китоби сурат ал-арз” 
(
“Ер тасвири китоби”) асарида Каспий денгизи ёки Хоразм денгизи ҳақида 
қимматли маълумотлар бор. Ушбу тарихий жуғрофияга оид асардаги Ўрта 
Осиёга оид маълумотлар катта илмий аҳамиятга эга. Китобнинг 937 мклодий, 
ҳижрий 428 йили кўчирилган мўътабар қўлёзмаси юизгача етиб келган 
бўлиб, унга турли хариталар чизиб илова қилинган. Ушбу мўътабар қўлёзма 
матни 1926 йили шарқшунос Ҳ.М.Мжик томонидан Лейпцигда нашр 
қилинган. Китобни ўзбек тилига А.Аҳмедов таржима қилиб, илмий шарҳлар 
билан 1983 йили чоп этган. 
7.3.3. 
“Китоб ал-мағозий” 
Китоб муаллифи Мадоиний Абулҳасан Али ибн Муҳаммад (ваф. 840 
й.) Арабистон, Хуросон ва Мовароуннаҳрнинг VII-VIII аср бошларидаги 
ижтимоий-сиёсий тарихига оид икки юздан зиёд асар ёзган йирик араб 
тарихчи олимидир. “Ахбор ал-хулафо”(“Халифалар ҳақида хабарлар”), 
“Китоб ал-мағозий” (“Урушлар ҳақида китоб”), “Китоб футуҳ аш-Шом” 
(
“Шомнинг босиб олиниши ҳақида китоб”), “Тарих ал-булдон” 
(
“Мамлакатлар тарихи”) ана шу асарлар жумласидандир. 
“Китоб ал-мағозий” Эрон, Афғонистон ва Ўзбекистоннинг араблар 
истилоси ва VIII асрнинг биринчи ярмидаги сиёсий тарихи бўйича муҳим 
манбалардан ҳисобланади. Муаррифнинг тарихий асарлари бизгача етиб 
келмаган, лекин айрим парчалари Балазурий ва Табарий асарларида сақданиб 
қолган. 

Download 1,78 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   38   39   40   41   42   43   44   45   ...   191




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish