TA'lim vazirligi



Download 0.79 Mb.
bet1/3
Sana23.06.2017
Hajmi0.79 Mb.
  1   2   3


O'ZBEKISTOH RESPUBLIKASI OLIY VA O'RTA MAXSUS

TA'LIM VAZIRLIGI



QARSHI MUHANDISLIK IQTISODIYOT INSTITUTI


MUHANDIS-TEXNIKA FAKULTETI

«EUTT XK va UF» KAFEDRASI


5521200 "Transport vositalarini ishlatish va ta'mirlash" yo'nalloyihasi bo'yicha "Avtomobillarni ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko’rsatish" fanidan kurs loyihasini bajarish bo’yicha

USLUBIY KO'RSATMA



Qarshi - 2011

Uslubiy ko'rsatmada 5521200-"Transport vositalarini ishlatish va ta'mirlash" yo'nalishi bo'yicha " Avtomobillarni ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko’rsatish " fanidan kurs loyihasini bajarish tartibi keltirilgan. EUTT XK va UF kafedrasining 20 yil " " _______dagi № sonli, MT fakultetining 20 yil " " _______dagi № sonli majlis qarorlari bilan tasdiqlangan.


Tuzuvchi: ass. Karimov A.A.


Taqrizchilar: EUTT XK va UF kafedrasi dotsenti Begimqulov F.E

QXM kafedrasi dotsenti Razzoqov T.


K I R I SH


Mustaqil O’zbekistonimiz mustaqillikka erishgandan so’ng , o’zining iqtisodiy islohotlarini hamma soha bo’yicha jadal rivojlantirib kelmoqda. Jumladan avtomobillarga texnik hizmat ko’rsatish va ta’mirlashga oid nizomlar, qonunlar va qarorlarlaning chiqarilishining o’zi bu sohaga e’tibor qanchalik katta ekanligidan dalolat beradi.Shuningdek 1996 yilda "Avtotransportlarga texnik xizmat ko'rsatish va ularni ta'mirlash” to’g’risidagi nizom ishlab chiqildi.1999 yilda esa davr talablari asosida qayta to’ldirilib nashrga chiqarildi.Hozirgi kunda O’zbekistonda faoliyat yuritayotgan avtotransport tarmog’i korxonalarida mazkur nizom asosida ishlar tashkil qilinadi.

Uslubiy ko'rsatma 5521200-"Transport vositalarini ishlatish va ta'mirlash" yo'nashi bo'yicha o’qiyotgan talabalar uchun mo’ljallangan bo’lib,asosan ustahonalarning faoliyatini modernizasiyalash mavzularida loyihalash ishlari bajarilishi ko’zda tutilgan.Ya’ni har bir talaba o’ziga berilgan boshlang’ich ma’lumotlariga asosan,mavjud ustahona bo’yicha qilinadigan ishlarni o’rganib,ushbu ustaxonadagi tehnologik jihozlarning zamonaviy ravishda qayta jihozlash va ushbu zamonaviy jihozlangan ustaxonani loyihasini qilishlari lozim.

1. KURS LOYIHASINING MAZMUNI VA HAJMI.

Kurs loyihasini bajarishda asosiy xujjat topshiriq varaqasi hisoblanadi va unda qo’yidagilar aks ettirilgan bo'ladi:

- kurs loyihasining mavzusi;

- Kurs loyihasi uchun asosiy ko'rsatkichlar(Boshlang’ch ma’lumotlar);

- xal qilinadigan vazifalar ;

- Chizma qismining hajmi va mazmuni;

Kurs loyihasi hisoblash-tushuntirish va chizma qismdan tashkil topadi.
1.1.Hisoblash - tushuntirish qismi

Bu qismda avtomobillarga texnik xizmat ko'rsatish(TXK) va ularni joriy ta'mirlash (JT) dasturini hisoblash, qabul qilingan ish sharoitlarini aks ettirish va izohlash, ish turlariga asosan ishchilar sonini aniqlash, texnologik jihozlar tanlash, ishlab-chiqarish binosidagi mintaqa, ustaxona va omborlar maydonlari yuzalarini hisoblash, ularni rejalashtirish hamda texnik xizmat va joriy ta'mir jarayonining texnologik xaritasini tuzish ishlari bajariladi. Qism 30-35 betdan iborat bo'ladi.


1.2. Loyihaning chizma qismi

Loyihaning chizma qismi 2-3 varaqdan (A1 va A2 formatli) iborat bo'ladi:

1. Korxonadagi ishlab-chiqarish ustahonasining rejasi(mavjud va takomillashgani) - 1-2 varaq

3.Texnologik hisoblashlarning natijalari jadvali -1-2 varaq



2. AVTOTRAHSPORT KORXOHASINING TEXHOLOGIK

HISOBI

ATK uchun avtomobillarga tеxnik xizmat ko’rsatish va ta'mirlash dasturini hisoblash tеxnik xizmat ko’rsatishlar sonini va mеhnat hajmini, joriy ta'mir uchun - mеhnat hajmini aniqlashdan iborat. Dastur yillik va kunlik miqyosda aniqlanishi mumkin.

Avtomobillar ishlab chiqarilgan yiliga qarab, ular amal qilloyihasi lozim bo’lgan «Nizom» mе'yorlaridan foydalaniladi.Bozor sharoitiga o’tilishi munosabati bilan ATK larda ikki bosqichli tеxnik xizmat ko’rsatish (TXK-1 va TXK-2) tizimi qo’llaniladigan avtomobillar (hozir ularning ulushi juda salmoqli) bilan bir bosqichli va uch bosqichli sеrvis tеxnik xizmat ko’rsatish tizimi tavsiya qilingan avtomobillar ekspluatatsiya qilinloyihasi mumkin.

Texnologik hisobdan asosiy maqsad, loyihalanishi kerak bo'lgan ustahona uchun TXK va JT dasturini aniqlash, ishlab chiqarish binosi rejalarini bajarish uchun zarur bo'lgan ma'lumotlarni hisoblashdan iborat.


2.1. Dastlabki ma'lumotlar
ATK texnologik hisobini bajarish uchun aniq bir korxonaning hisobot yilidagi ko'rsatkichlari yoki yangi loyihanilayotgan korxona bo'yicha qo’yidagi ma'lumotlar berilgan bo'lishi kerak:

1. Avtokorxonaning turi va vazifasi

2. Avtomobillarning ishlash sharoiti toifasi - Kish

3.Avtomobillar va tirkamalar soni,turi,toifasi,texnik holati(ishlatilgandan beri yurgan yo’li)-Ai,Аiyaie,(Аiya –yangisi, Аie – eskisi, mukammal ta’mirlangani)

4.Avtomobillarning ishlash tartibi Dy.i ,Ti

5. Avtomobillar TXK va T ish tartibi ( m, а) m-smena soni,a-kunlik ishlash vaqti;

6. O'rtacha kunlik yurgan yo'l - Lky
2.2. Avtomobillarga TXK va JT ko'rsatish bo'yicha ishlab chiqarish dasturini hisoblash

2.2.1 TXK va qayta tiklashgacha yuradigan yo'lga tuzatish kiritish

- avtomobillarning 1 va 2 TXК davrlari

L1t  L m1  K1  K3 , km

L2t  L m2  K1  K3, km

O'z navbatida K 3  K3  K3, [3-ilova]

Lm1, Lm2 - 1,2-TXK davrlarining me'yori, km [1-ilova]

K3, K3- tabiiy iqlim va atrof-muhit zaharliligini hisobga oluvchi koeffitsiyent

K1 - ish sharoiti toifasini hisobga oluvchi koeffitsiyent [2-ilova]

Avtomobillarning foydalanish boshlangandan beri o'rtacha yurgan yo'li:

Aiya  Lmqt  Aie  Lqqt

Lo'r   , km

Ai

bu yerda:



Lmqt - avtomobillarning me'yoriy qayta tiklashgacha yuradigan yo'li,km

Lqqt - qayta tiklangan avtomobillar keyingi qayta tiklashgacha yuradigan yo'lining me'yori ( Lqqt  0.8  Lmqt ), km

Aiya - yurgan yo'lining ulushi 0...1,0 Lqt bo'lgan yangi avtamobillar soni,

Aie - yurgan yo'lining ulushi 1,0 Lqt dan yuqori bo'lgan qayta tiklangan avtomobillar soni.

Avtomobillar o'rtacha yurgan yo'liga tuzatish kiritish
Ltqt  Lo'r  K1  K2  K3, km
K2 - avtomobillar turini hisobga oluvchi koeffitsiyent [5-ilova]
2.2.2.Tehnik hizmat ko’rsatish grafigini chizish uchun qo’yidagi hisoblashlarni amalga oshirish lozim :

1-TXK davri bilan kundalik yurgan yo'lning karraligi

L1t

n1'  , (butun songacha yaxlitlanadi va n1 deb qabul qilinadi)

L ky

- xisobiy 1 - TXК davri

L1  L ky  n1 , km

Hisobiy davrning tuzatish kiritilgan davrdan necha foiz farq qilloyihasini topish (farq 10% gacha bo'lloyihasi mumkin)

L1 - L1t

a1    100 %

L1t

Farq chegaradan chiqib ketsa, n1' ning qiymati kichik yoki katta tarafga yaxlitlanib, hisob qaytadan bajariladi.


2.2.3. 1-TXK davri bilan 2-TXK davrining karraligi

L2t


n2' , (butun songacha yaxlitlanadi va n2 deb qabul qilinadi)

L1

Hisobiy 2-TXК davri

L2  L1  n2 , km


L2 - L2t

a2    100 %,

L2t
2.2.4. 2-TXK davri bilan QT gacha yurgan yo'lining karraligi

Ltqt

nk'  , (butun songacha yaxlitlanadi va nk deb qabul qilinadi)

L2

Hisobiy qayta tiklashgacha yurilgan yo'l

Lqt  L2  nk , km


Lqt - Lтқт

aqt    100 %.

Ltqt
2.2.5.Bir avtomobil uchun yaxlit davr(sikl) ichida o'tkaziladigan TXK va qayta tiklashlar(QT) sonini aniqlash

Qayta tiklash:

Lqt

Nqts    1 (yaxlit davri ichida avtomobil bir marta tiklanadi)

Lqt

2-TXK soni:

Lqt

N2s   - Nqts ,dona

L2

1-TXK soni:

Lqt

N1s   - (N2s  Nqts),dona

L1

KXK soni:

Lqt

Nkxs   ,dona

Lky
Davr ichida avtomobillarning ishga chiqish kunlari soni

Des  Nkxs


Mavjud avtotransport korxonalari bo'yicha loyihalash yoki qayta qurish ishlari amalga oshirilganda, avtomobillarning TXK va JT da turadigan kunlariga tuzatish kirituvchi koeffitsiyent - K4' ning qiymati shu korxona bo'yicha statistik ma'lumotlar yordamida aniqlanib, hisob uchun qabul qilinloyihasi mumkin.

Техник хизмат кўрсатиш графиги кўйидаги тартибда хисобларга асосланиб чизилади.



2.2.6 Davr ichida avtomobillarni TXK va JT da turish kunlarini hisoblash

Lqt  K4' d2 djt

Dts  Dqt Dt    (    ), kun

1000 m2 mjt

Dt - avtomobilni qayta tiklash korxonasiga olib borish va keltirish uchun ajratilgan vaqt, kun

Dqt- qayta tiklash uchun ajratilgan vaqt,kun [ 1-ilova ].

m2, mjt- TXK-2 va JT mintaqasining ish almashinuvlar soni,

d2 - TXK-2 da turish solishtirma kunilari, kun1000km

1000  D2

d2   , kun1000 km.

L2


djt - joriy ta'mirlashda turish solishtirma kuni

djt  Dtx-jt - d2 , kun1000 km.

D tx-jt - avtomobillarni TXK va JT da turish solishtirma

kunlari. [ 1-ilova ]


2.2.7. Texnik tayyorgarlik koeffitsiyenti

Des

t  

Des  Дтц



2.2.8. Avtomobillarning ishga chiqish koeffitsiyenti

Dsk

v  t  

Dk


2.2.10. Avtomobillarning yillik yurgan yo'li

Ly  Dsk  t  Lky, km


2.2.11. Davrdan yillik xisobga utish koeffitsiyenti

Ly

y  

Lqt




  1. Umumiy avtomobillar uchun TX va QT larning ishlab chiqarish yillik dasturini aniqlash

QT: Nqty  Nqts  y  Ai

2-TXK: N2y  N2s  y  Ai

1-TXK: N1y  N1s  y  Ai

KXK: Nkxy  Nkxs  y  Ai

MXK: Nmxy  2  Ai

D -1: Nd-1y  1,1  N1y  N2y

D -2: Nd-2y  1,2  N2y

Umumiy avtomobillar uchun TXK larning kundalik dasturini aniqlash

N2y

1-TXK: N2s  

Dik


N1y

2-TXK: N1s  

Dik
Nd-1y

D - 1: Nd-1c  

Dik
Nd-2y

D - 2: Nd-2c  

Dik
Nkxy

KXK : Nkxs  

Dsk

2.2.13. Hisobiy mehnat sarfini aniqlash

KXK: txkx  tmkx  K5  Km  K2, ishchi soat

1-TXK: tx1  tm1  K2  K5 , ishchi soat

2-TXK: tx2  tm2  K2  K5 , ishchi soat

MXK : txmx  tm2  dmx  K2  K5 , ishchi soat

JT : txjt  tmjt  K1  K2  K3  K4  K5, ishchi soat

bu yerda:

K2-avtomobillarning toifasini hisobga oluvchi koeffitsiyent [5-ilova],

K5-ATK quvvatini hisobga oluvchi koeffitsiyent [8-ilova]

Km - tozalash, artish ishlarini mexanizatsiyalash koeffitsiyenti (yengil avtomobillar uchun-0.45, avtobuslar uchun - 0.65, yuk avtomobillari uchun - 0.35)

dmx - mavsumiy xizmat ko'rsatishning 2-TXK ga nisbatan ulushi, issiq va juda issiq iqlim sharoiti uchun dmx  0,5.
Aiya  Kya4  Aie  Ke4

K4  

Ai

Kya4, Ke4 - ish hajmini hisoblashda avtomobillar yoshini hisobga oluvchi koeffitsiyent, [9-ilova]

tmkx, tm1, tm2, tmjt - me'yoriy solishtirma ish hajmi,ishchi soat
ATK dagi transport vositalarining texnik holati(ishga tushirilgandan beri yurgan yo'li yoki yoshi)ga tuzatish kirituvchi koeffitsiyent K4 ning qiymati mavjud korxona loyihalanganda yoki qayta qurilganda, shu korxona statistik ma'lumotlar bo'yicha aniqlanib, hisoblash uchun qabul qilinloyihasi mumkin.
2.2.14. TXK va JT yillik mehnat hajmini hisoblash
KXK : Tykx  Nykx  txkx , ishchi soat
1-TXK: Ty1  N1y  tx1 , ishchi soat (3 jadval bo'yicha ish

turlariga taqsimlanadi)

2-TXK: Ty2  Ny2  tx2 , ishchi soat (4 jadval bo'yicha ish

turlariga taqsimlanadi)

MXK : Tymx  Nmxy  txmx , ishchi soat

Ly  Ai

JT : Tyjt    txjt, ishchi soat (5 jadval bo'yicha ish

1000 turlariga taqsimlanadi)


TXK va JT ishlarining kunlik hajmi

Tykx

KXK : Tkxs   , ishchi soat

Dsk


Ty1

TXK-1 : T1s   , ishchi soat

Dik
Ty2

TXK-2 : T2s   , ishchi soat

Dik

Tymx

MXK : Tmxs   , ishchi soat

Dmx

bu yerda: Dmx - avtomobillarga mavsumiy hizmat ko'rsatish kunlari (agarda mavsumiy xizmat ko'rsatish bir yilda 2 oy davom etsa - 42 kun, 4 oy davom etsa - 84 kun deb qabul qilinadi).

2.2.15. Yordamchi ishlarning yillik hajmini hisoblash.

Kyord

T yord.y (Tykx  Ty1  Ty2 Tymx Tyjt)   , ishchi soat

100


Yordamchi ishlar o'z-o'ziga xizmat va ko'makchi ishlarga bo'linadi va 1,2 jadvaldagi kabi ishlarga taqsimlanadi.

T yord.y

T o'z.y    Ko'z , ishchi soat

100


T yord.y

T ko'm.y    Kko'm , ishchi soat

100

bu yerda:



Kyord  20-30 % - ATK dagi yordamchi ishlar foizi (katta ATK uchun kichigi, kichik ATK uchun kattasi olinadi),

Ko'z 40 - 50 % - o'z - o'ziga xizmat ko'rsatish ishlari foizi,

Kko'm 50 - 60 % - ko'makchi ishlar foizi.

2.1.16. TXK va JT mehnat hajmlarini ishlab chiqarish mintaqalarida ish turlariga va bajarilish joyiga qarab taqsimlash

ATK da o'z - o'ziga xizmat ko'rsatish ishlarining turlari bo'yicha taqsimoti (T o'z.y)

1-jadval




Ish turlari

%

ishchi soat

1

2

3



4

5

6



7

8

9 10



Elektromexanik *

Mexanik*

Chilangarlik *

Temirchilik* Payvandlash*

Tunukasozlik *

Misgarlik *

Quvur o'tkazish

Qurilish - ta'mirlash

Duradgorlik

Jami:


25

10


16

2

4



4

1

22



10 6

100





*-ishlar ayrim, bosh mexanik bo'limida yoki ustaxonalarda bajarilloyihasi mumkin.

ATK da ko'makchi ishlarining taqsimoti (T ko'm.y.)



2-jadval




Ish turlari

%

ishchi soat

1

Transport

14




2

Avtomobillarni ko'chirish

40




3

Moddiy boyliklarni keltirish, saqlash va tarqatish

14




4

Hudud va xonalarni tozalash

32







Jami

100




1-Texnik xizmat ko'rsatish ishlarining turlari bo'yicha taqsimoti (T1y)
3-jadval



Ish turlari

%

ishchi soat

1

Diagnostika







2

Qotirish







3

Sozlash







4

Akkumulator







5

Elektrotexnik







6

Ta'minot tizimi bo'yicha ishlar







7

Shina







8

Moylash ishlari










Jami






2-TXK va MXK ishlarining turlari va bajariladigan joylari bo'yicha taqimoti

( T2y  Tmxy )

4-jadval




Ish turlari

Jami

Postda

Ustaxonada

%

ishchi soat

%

ishchi soat

%

ishchi soat

1

Diagnostika



















2

Qotirish



















3

Sozlash



















4

Akkumulator



















5

Elektrotexnik



















6

Ta'minot tizimi bo'yicha



















7

Shina



















89

Moylash

Kuzov























Jami


















Joriy ta'mirlash ishlarining turlari va bajarilish joylari

bo'yicha taqsimoti

5-jadval




Ish turlari

%

ishchi soat

1

2

3

4




. Postda bajariladigan ishlar







1

Diagnostika







2

Sozlash







3

Ajratish - yig'ish







4

Payvandlash – tunukasozlik







5

Bo'yoqchilik










Jami







1

2

3

4




.Ustaxonada bajariladigan ishlar







1

Agregat







2

Chilangar-mexanik







3

Elektrotexnik







4

Ta'minot tizimi bo'yicha ishlar







5

Akkumulator







6

Shina







7

Kamera yamash







8

Tunukasozlik







9

Payvandlash







10

Misgarlik







11

Temirchilik







12

Duradgorlik







13

Armatura – kuzov







14

Qoplamachilik







15

Taksometr tuzatish










Jami










Xammasi









Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa