Suyuqliklarning og’irlik markazi maydonidagi muvozanati



Download 9,24 Kb.
bet1/4
Sana29.04.2022
Hajmi9,24 Kb.
#593346
  1   2   3   4
Bog'liq
Suyuqliklarning og’irlik markazi maydonidagi muvozanati-hozir.org
TAJIMOVA RAHILA, БАЛНУРА ТИМ СЛАЙД, UZAKBAEV ATABEK KURSAVOY, Baxiyev Jasur, DARSLARDA MULTIMEDIALI VOSITALARDAN FOYDALANISHDA, Suyuqliklarning fizikaviy xossalari va asosiy kattaliklari, Suyuqlikni fizik va mеxanik xossalari (1), Занжирли тракторларнинг буриш механизмлари., 1-Ma'ruza, Suyuqlik kinematikasining asosiy tushunchasi, Занжирли тракторларнинг буриш механизмлари. (1), 2– Amaliy mashg‘ulot (1), 2-Ma'ruza, Suyuqlikni fizik va mеxanik xossalari

Suyuqliklarning og’irlik markazi maydonidagi muvozanati

Suyuqliklarni muvozanat (tinch) va harakati davomida ta’sir etuvchi kuchlar


Reja:
1. Suyuqliklarning og’irlik markazi maydonidagi muvozanati.
2. Og’ir gazlar muvozanati.
3. Yupqa va egri devorga ta’sir etuvchi suyuqlik bosim kuchi.
4. Arximed qonuni. Suyuqliklarning nisbiy tinch holati.
Suyuqliklarning og’irlik markazi maydonidagi muvozanati
Bu sirtlarga ta'sir qiluvchi bosim kuchlari esa tegishlicha va larga teng. Olingan elementar hajm Ox o`qi bo`yicha muvozanatda bo`lishi uchun bu o`q bo`yicha yo`nalgan kuchlar yig`indisi nolga teng bo`lishi kerak:
Shuningdek, Oy o`qi bo`yicha, yOz tekislikda yotuvchi sirtga pdxdz,
Og’ir gazlar muvozanati.
Tabiatda va texnikada suyuqlik unda havoning tarkibidagi gazlar oz miqdorda erigan holda uchraydi. Bosim ortishi yoki temperatura kamayishi bilan erigan gazlar miqdori ortadi va aksincha, bosim kamayganda yoki temperatura ortganda ularning miqdori kamayadi. Shuning uchun bosim kamayishi yoki temperatura ortishi bilan suyuqlikdagi erigan gazlarning bir qismi ajralib chiqib, pufakchalar hosil qiladi, ya'ni yuqorida aytilganga ko`ra bosim kamayganda suv ham bug`lanadi lekin yengil komponent sifatida erigan gazlar tezroq ajralib chiqib, pufakchalar ho­sil qiladi. Boshqacha aytganda - bu holat suyuqlikdagi bosimning undagi gazning to`yingan bug`lari bosimiga teng bo`lganida vujudga keladi.
Gaz pufakchalari pay­do bo`lishi bilan suyuqlikning tutashligi buziladi va tutash muhitlarga taalluqli qonunlar o`z kuchini yo`qotadi. Bu hodisa kavitasiya deyiladi. Pufakchalar suyuqlik ichida past temperaturali yoki yuqori bosimli sohalar tomonga qarab harakat qiladi. Agar u yetarli darajadagi bosimga ega bo`lgan sohaga kelib qolsa, yana erib ketadi (agar bug` bo`lsa, kondensatsiyalanadi).
Erigan gaz o`rnida paydo bo`lgan bo`sh­liq­qa suyuqlik zarrachalari intiladi va bo`shliq keskin yopiladi. Bu esa hozirgina bo`shliq bo`lgan yerda gidravlik zarbani vujudga keltiradi va natijada bu yerda bosim keskin ortib, temperatura keskin kamayadi. Bunday gidravlik zarba va uni vujudga keltirgan kavitasiya hodisasi truba de­vorlari va mashinalarning suyuqlik harakat qiluvchi qismlarining buzilishiga olib keladi.
Eyler tenglamalarini integrallash uchun uni qulay shaklga keltirishda (2.2) ning har bir tenglamasini dx, dy, dz larga o`zaro ko`paytiramiz va ularni hadma-had qo`shib chiqamiz:
Bu tenglamaning chap tomoni bosimning to`liq differensialini beradi, shuning uchun
Hosil bo`lgan tenglama bosimning suyuqlik turiga va fazoning nuqtalari koordinatalariga bog`liqligini ko`rsatadi hamda bosimning ixtiyoriy nuqtadagi miqdorini topishga yordam beradi. Bu tenglama tomchilanuvchi suyuqliklar uchun ham, gazlar uchun ham o`rinli bo`lib, gazlar uchun qo`llanganda gaz holati ten­g­lamalari bilan birgalikda ishlatiladi. (2.3) dan hamma nuqtalarida bir xil bo­sim­ga ega bo`lgan ( ) sirtlarni topish mumkin.

Download 9,24 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti