Ratsionalifodalarniayniyshaklalmashtirish. Biror X(x1, xn) algebraikifodaniaynanalmashtirish



Download 143.21 Kb.
bet1/3
Sana22.01.2020
Hajmi143.21 Kb.
  1   2   3
Ratsionalifodalarniayniyshaklalmashtirish.
Biror X(x1, ...,xn) algebraikifodaniaynanalmashtirishdeb, uni, umumanolganda, X gao'xshamaydiganshunday Y(x1,..., xn) algebraikifodagaalmashtirishtushuniladiki, barcha x1, ..., xnqiymatlardaXvaYqiymatlaritengbo'lsin.

Masalan, , , lardan A(x) ifodabarcha x-1, x1 qiymatlarda, B(x) ifoda x-1 qiymatlarda, C(x) esa x1, x1, x-3 qiymatlardaaniqlangan. Ularningumumiymavjudliksohasi x1, x-3 qiymatlardaniborat, undaularbirxilqiymatlarqabulqilishadi, ya'niaynantengdir.

Umumiymavjudliksohasidabirratsionalifodaniungaaynantengifodabilanalmashtirishshuifodaniayniyalmashtirishdeyiladi.

Ayniyalmashtirishlardantenglamalarniyechish, teoremalarvaayniyatlarniisbotlashkabimasalalarniyechishdafoydalaniladi. Ayniyalmashtirishlarkasrlarniqisqartirish, qavslarniochish, umumiyko'paytuvchiniqavsdantashqarigachiqarish, o'xshashhadlarniixchamlashvashukabilardaniboratbo'ladi. Ayniyalmashtirishlardaarifmetikamallarningxossalaridanfoydalaniladi.

Quyidagiayniyatlaro'rinli:

1) (AB)n =AnBn 2) AmAn =Am+n 3) (Am)n =Amn



4) 5)

6) 7)

8) da; 9) 10)

Ratsionalifodalarningkanonikshakliqisqarmaskasrdaniboratbo'ladi. Bu yerda P(x) va Q(x) larko'phadlarbo'lib, Q(x) ko'phadningbosh koeffitsientiesa x 1 gateng.



2-misol: ratsiolnalifodanikanonikko’rinishgakeltiring.

Yechish: -*=



2. Irratsionalifodalarniayniyshaklalmashtirishlar.


Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa