Qattiq jismlar deformatsiyasi va mexanik kuchlanish. Guk qonuni. Yung moduli



Download 111,16 Kb.
bet1/4
Sana09.06.2023
Hajmi111,16 Kb.
#950053
  1   2   3   4
Bog'liq
Qattiq jismlar deformatsiyasi va mexanik kuchlanish. Guk qonuni. Yung moduli.


Qattiq jismlar deformatsiyasi va mexanik kuchlanish. Guk qonuni. Yung moduli
Reja
1.Qаttiq jismlаr dеfоrmаsiyasi vа kuchlаnishlаr.
2.Bir jinsli vа bir jinsli bo’lmаgаn dеfоrmаsiya.
3.Elаstik vа qоldiq (plаstik) dеfоrmаsiya.
4.. Egilish vа burаlish. Dеfоrmаsiyalаrning miqdоriy tаvsifi. Guk qоnuni.
5.Yung mоduli. Puаssоn kоeffisiеnti. Dеfоrmаsiyaning kuchlаnishgа bоg’liqligi, elаstiklik chеgаrаsi.
6. Mustаhkаmlik. Murtlik. Qоldiq dеfоrmаsiya.
7.Elаstik dеfоrmаsiya enеrgiyasi.

Qattiq jismlar tuzilishiga kura ikki qismga bo`linadi.1) Kirisstallar, 2) Ammorf qattiq jismlardir. Kirisstal qattiq jismlar molekulalari aniq qattiy tartidda joylashadi va aniq erish hararotiga ega bo`ladilar. Ammorf qattiq jismlar esa aniq erish hararotiga ega bo`lmaydilar.
Qattiq jismlarda mexanik kuchlanish

Qattiq jsmga ta`sir etuvchi kuchning shu qattiq jism ko`ndalang kesim yuzasiga nisbatiga mexanik kuchlanish diyiladi.
Absolyut uzayish

Nisbiy uzayish

Kichik deformasiyalarda mexanik kuchlanish nisbiy uzayishga to`g`ri proporsional bo`ladi.
ε Bu ifoda Guk qonuni diyiladi. Agar bu ifodadagi kattaliklarni oldingi ifodadagi qiymatini quysak
=Eε=E


F=E
Agar bu ifodadagi E =k belgilash kiritsak Guk qonunini quydagicha ko`rinushi xosil bo`ladi.
F=KΔL
Mexanika qonunlari elastiklik kuchlari bilan ham bog’langan. Agar prujinaga Р og’irlikdagi yuk osilgan va u deformatsiyalanib, ga chuzilgan. CHo’zilgan prujinada yuzaga kelgan elastiklik kuchining absolyut kattaligi yukning Р og’irligiga teng ekanligidan elastik deformatsiya chegarasida
(5.1)
Bunda
Demak: ma‘lum bo’lsa, (5.1) dan prujinaning bikrlik koeffitsientini topish mumkin. (5.1-rasm).
Ikkinchi prujinaga Р og’irlik kuchi ta‘sir etadi. Ikkinchi prujina esa yukka elastiklik kuchi bilan ta‘sir qiladi va u kuch Р-og’irlik kuchiga teng bo’ladi. Birinchi va ikkinchi prujina ulanish joylariga Nyutonning uchinchi qonuniga ko’ra
(5.2)
kuch bilan tortadi. Ikkala prujina mos ravishda ga uzayadi. Umumiy uzayishlar
(5.3)
(5.4)
kabi bo’ladi. Bu ifodalarni (5.3) ifodaga qo’ysak,
(5.5)
(5.2)ga asosan ketma-ket ulangan prujinalar bikrligi uchun quyidagi ifodani olamiz:
(5.6)
Agar ta prujina ketma-ket ulangan bo’lsa, (6) ifodani

ko’rinishda yozishimiz mumkin.
Agar ga teng bo’lsa, umumiy bikrlik ga teng buladi. Bikrlik marta, ya‘ni prujinalar soni necha marta bo’lsa, shu qadar kamayadi, bikrlik bo’lgan ikkita prujinani parallel ulab, unga massali yukni shunday ulab osamizki, ikkala prujinaning uzayishi ham bir xil bo’lsin (5.2-rasm).
Ularda hosil bo’lgan elastiklik kuchlari yig’indisi P og’irlik kuchiga teng bo’ladi.
(5.7)


5.2-rasm 5.3-rasm


(5.7)ga asosan esa ifodani olamiz. ta parallel ulangan prujina uchun umumlashtirib
(5.8)
kabi yozamiz. Agar
bo’lsa,
ga teng bo’ladi, ya‘ni bikrlik marta ortadi.
Qurilma bilan tanishish.
1-nomerli prujina qurilmadagi ilgakka osiladi. shkaladan prujinaning boshlag’ich uzunligi belgilanadi.
Prujinaga yuk osiladi. Prujina yukning og’irligi ta‘sirida cho’ziladi. shkaladan, cho’zilgan prujinaning uzunligi belgilanadi. Yuk ta‘sirida prujinaning absolyut deformatsiyasi kattaligi ifodadan topiladi. So’ng (5.1) formuladan foydalanib, bikrlik koeffitsientini hisoblanadi.
Qolgan va yuklarni navbatma–navbat prujinaga osib, yuqoriga qayd etilgan usulda yuklar ta‘siridagi mos va cho’zilishlar topiladi. kattaliklar hisoblanadi.
Olingan natijalar asosida muayyan prujinaning bikrlik koeffitsientining o’rtacha qiymati hisoblanadi.
2-3 bandlarda bayon etilgan usulda qolgan prujinalarning ham bikrligi aniqlanadi.
Absolyut va nisbiy xatoliklar hisoblanadi.
Bikrliklari aniqlangan prujinalarni ketma-ket ulab, ilgakka osiladi. shkaladan prujinaning boshlag’ich uzunligi belgilanadi. 3-4 bandlarda bayon etilgan usulda, ketma-ket ulangan ikki prujinaning umumiy bikrligi hisoblanadi.
Tajriba bir necha bor takrorlanib, ning o’rtacha qiymati, absolyut va nisbiy hatoliklari hisoblanadi.
Prujinalarni parallel ulab, qurilmadagi, ilgakka osiladi, shkaladan prujinaning boshlang’ich uzunligi belgilanadi. 3-6 bandlarda bayon etilgan usulda parallel ulangan ikki prujinaning umumiy bikrligi hisoblanadi.
Tajriba bir necha bor takrorlanib, ning o’rtacha qiymati va absolyut hatoliklar hisoblanadi.
Tajribada aniqlangan va hisoblangan natijalar 1-jadvalga yoziladi.
Ketma-ket va parallel ulangan prujinalar uchun nazariy hisoblangan (5.5) va (5.6) formulalar yordamida hisoblangan bikrliklarni solishtiramiz.

Download 111,16 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish