Pul tizimi va pul muomalasi. Pul haqida tushuncha va pulning kelib chiqish tarixi



Download 19,57 Kb.
Sana29.05.2022
Hajmi19,57 Kb.
#615431
Bog'liq
2 5415802968249206802, Diyora, 2, filosofiyadan ozbetinhe, Абидова Н. Решение курсовая работа., Абдурашидова. автоматл., 1. Anketa (talabalar), ҚУРИЛИШ ВА МИЛЛИЙ ҲУНАРМАНДЧИЛИК, ZEBRA, ZEBRA, Schetlar rejasi, ТДТУ кирилча Ҳарбий кафедра, Навоий, 45-16

1. Pul tizimi va pul muomalasi.
1.1 Pul haqida tushuncha va pulning kelib chiqish tarixi.
Pul – bozor tizimining universal va eng likvidli iqtisodiy vositasi sifatida iqtisodiy o‘lchov, muomala va jamg‘arish funksiyalarini bajaradi. Pul uzoq zamonlardan beri odamlarga ma’lum. Pulning kelib chiqishi turli nazariyotchilar tomonidan Tovar ayirboshlash jarayonining rivojlanishi bilan bog’liq holda tushuntiriladi.Pulning vujudga kelishi va mohiyatining turli ilmiy konsepsiyalari mavjud bo’lib, ular orasida ratsionalistik va evolutsion konsepsiyalar muhim o’rin tutadi.Ratsionalistik konsepsiya pulning kelib chiqishini kishilar o’rtasidagi bitim, kelishuv natijasi sifatida izohlaydi. Bu holat ularning tovarlarni ayirboshlash chog’ida qiymatlarning harakatlanishi uchun maxsus vositalar zarurligiga amin bo’lishiga asoslanadi. Pulning o’zaro kelishuv sifatida amal qilishi to’g’risidagi mazkur g’oya XVΙΙΙ asrning oxirigacha hukm surdi. Pulning kelib chiqishiga subyekyiv psixologik yondashuv ko’plab hozirgi zamon xorijiy iqtisodchilarning qarashlarida ham uchrab turadi.Masalan, P.Samuelson pulni sun’iy ijtimoiy shartlilik sifatida belgilaydi. Amerikalik iqtisodchi J.K.Gelbreyt pulning vazifasini qimmatbaho metallar va boshqa predmetlarga biriktirib qo’yilishi – kishilar o’rtasidagi kelishuv mahsuli, deb hisoblaydi. Bu qoida ingliz iqtisodchisi J.Xiks tomonidan quyidagi shaklda ta’riflangan: “Pul – bu pul sifatida foydalanuvchi barcha narsalardir”1 shunday qilib, ularning fikricha, pul – kishilar o’rtasidagi kelishuv mahsulidir.
Pul kelib chiqishining evolutsion konsepsiyasiga ko’ra, ular ijtimoiy mehnat taqsimoti, ayirboshlash, tovar ishlab chiqarishning rivojlanishi natijasida vujudga kelgan. Qiymat shakllari va ayirboshlash rivojlanishining tarixiy jarayonini tadqiq qilish orqali tovarlar umumiy olami ichidan pul rolini bajaruvchi alohida tovarning ajralib chiqishini tushunish mumkin.1
Pulning maqsadi bozorga oid o‘zaro harakatlarning transaksion xarajatlarini tejashdan iborat. Avvalo sotib olinadigan ne’matlarning turlari va miqdorini, bitimni amalga oshirish vaqti ham da joyini, shuningdek, bitim bo‘yicha kontragentlarni tanlashdagi chiqimlarni tejashga pullar yordam erishiladi. Barterli (mavozali) iqtisodiyotda bunday chiqimlar shunchalik ko‘p bo‘lishi mumkin ediki, bu amalda har qanday ayirboshlash harakatlarini amalga oshirishni istisno qilib, mehnat taqsimoti eng kam miqyosida kasb etgan bo‘lardi va faoliyatning ko‘pgina turlari aslida vujudga kelmas edi.


12 Ekonomicheskaya teoriya. Uchebnik. – Izd., ispr. I dop. / Pod obsh. red. akad. V.I.Vidyapina, A.I.Dobrinina, G.P.Juravlevoy, L.S. Tarasevicha. M.: INFRA-M, 2015, s.156

5



Download 19,57 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
Ўзбекистон республикаси
pedagogika instituti
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
tashkil etish
O'zbekiston respublikasi
махсус таълим
toshkent davlat
vazirligi muhammad
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
saqlash vazirligi
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
fanidan tayyorlagan
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
coronavirus covid
risida sertifikat
qarshi emlanganlik
vaccination certificate
covid vaccination
sertifikat ministry
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
moliya instituti
ishlab chiqarish
fanining predmeti