O`zbek tilining asosiy imlo qoydalarini tasdiqlash haqida


Farqlash (differensiasiya) tamoyili



Download 78,5 Kb.
bet7/10
Sana09.09.2021
Hajmi78,5 Kb.
#169318
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Bog'liq
Grammatika va imlo o’rgatish jarayonida muammoli ta’lim elementlaridan foydalanish

Farqlash (differensiasiya) tamoyili. Bu tamoyilga ko’ra og’zaki tilda o’xshash, yaqin talaffuz qilinuvchi bir qator so’zlar yozuvda shaklan farqlangan holda yoziladi. Farqlashning bir necha ko’rinishlari bor:

1) unli tovushlarga ko’ra farqlash: jodi (asbob) – jodu (sehrli), oxir (so’ng) – oxur (mollarning oziqlanadigan joyi), urish (fe’l) – urush (jang, muhoraba), tursin (fe’l) – Tursun (ism), kampaniya (ma’lum davr) – kompaniya (sheriklar, shirkat);

2) undosh tovushlarga ko’ra farqlash: abzal (ot asbobi) –afzal (yaxshi), ganj (xazina) – ganch (qurilish materiali), paqir (chelak) – faqir (kambag’al, bechora), xush (yaxshi) – hush (sezgi, es), xol (yuzdagi xol) – hol (ahvol), pakt (siyosiy bitim) – fakt (dalil , isbot), zond (medisina asbobi) – zont (soyabon);

3) urg’u vositasida farqlash: atlas (geografik kartalar yig’indisi) – atlas (mato, material), yangi (sifat) – yangi (ravish), olim (ilmiy kishi) – Olim (ism), guli (meva guli) – Guli (ism), bosma (ot) – bosma (fe’l), akademik (sifat) –akademik (ot), olma – olma, suzma – suzma, surma – surma, tugma – tugma, tortma – tortma kabilar;

4) unlining cho’ziq-qisqaligi orqali, aniqrog’i yozuvda tutuq belgisini qo’llash orqali farqlash: davo – da’vo, ayon – a’yon, sava – sa’va, alam – a’lam, tana – ta’na, sher – she’r, tarif – ta’rif, taqib – ta’qib;

5) qo’shimchalarga ko’ra farqlash: bo’shlik (yuvoshlik, ojizlik) – bo’shliq (fazo), borlik (biror narsaga egalik, mavjudlik) – borliq (dunyo, koinot), otalik (otaga xos, otalik burchi) – otaliq (otaliqqa olish), tog’lik (tog’da yashaydigan kishi) – tog’liq (tog’li joy), oqlik (belgi oti) –oqliq (sut, qatiq), og’alik (akalik) – og’aliq (amal nomi). Misollarimizda -lik va -liq qo’shimchalari ma’noni farqlash uchun xizmat qilgan. Bundan tashqari, -li va -lik qo’shimchalari yordamida ham so’zlar yozuvda farq qilinadi: bolali (bolasi bor kishi)- bolalik (yoshlik, bolalik vaqti), belbog’li (belbog’i bor kishi)- belbog’lik (belbog’ bo’ladigan mato), kiyimli (kiyimi bor kishi)- kiyimlik (kiyim bo’ladigan mato), tog’li (tog’li joy)- tog’lik (tog’likda yashovchi), onali (onasi bor)- onalik (onalik mehri) va boshqalar.




Download 78,5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish