Mavzu: Asbobsozlik poʻlatlari Reja



Download 63.5 Kb.
Sana22.06.2017
Hajmi63.5 Kb.
Mavzu: Asbobsozlik poʻlatlari
Reja:
1. Asbobsozlik materiallariga quyiladigan talablar.
2. Asbobsozlik uchun po`latlarni sinflarga bo`lish.
3. Uglerodli va legirlangan asbobsozlik po`lati.
4. Shtamp po`latlari.
5. Qattiq qotishmalar.


Asbobsozlik poʻlati — Turli asboblar, keskichlar, sovuqlayin va qizdirib deformatsiyalash shtamplari. oʻlchash asboblari va boshqa yasash uchun ishlatiladigan poʻlat. Tarkibida, odatda, 0,6 dan 1,4 % gacha uglerod boʻladi. Asbobsozlik poʻlati uglerodli, legirlangan va tezkesar (koʻp legirlangan) xillarga boʻlinadi. Uglerodli va legirlangan Asbobsozlik poʻlati kichik tezlik bilan ishlaydigan va kesuvchi qirrasi 200 — 300° gacha qiziydigan kesuvchi asboblar, oʻlchov asboblari hamda shtamplari tayyerlash uchun, tezkesar Asbobsozlik poʻlati esa katta tezlik bilan ishlaydigan va kesuvchi qirrasi 560 — 600° gacha qiziydigan kesuvchi asboblar tayyerlash uchun moʻljallangan. Uglerodli Asbobsozlik poʻlati „U“ harfi va undan keyin qoʻyiladigan raqam bilan belgilanadi. „U“ harfi Asbobsozlik poʻlatining uglerodli poʻlat ekanligini, raqam esa poʻlat tarkibidagi uglerod foizining oʻndan bir ulushlarida ifodalangan oʻrtacha miqdorini koʻrsatadi. Masalan, U8 markali poʻlat uglerodli Asbobsozlik poʻlati tarkibida oʻrtacha 0,8 % uglerod borligini bildiradi. Uglerodli Asbobsozlik poʻlatining U7, U8, U9, U10, U I. U12, U13 markalari bor. Tarkibida zararli qoʻshilmalar 0,03 % dan kam „S“ va 0,04 foizdan kam „R“ uglerodli Asbobsozlik poʻlati ning markasi oxiriga „A“ harfi qoʻyiladi, masalan, U7A, U8A, U9A va h. k. Legirlangan Asbobsozlik poʻlati koʻp tarqalgan X, 9XS, XG, XVG, XV5, X12, FG, 7X3, 4XS. 4X2V8 markali poʻlatlardir. Harflar tegishli elementlarni bildiradi (masalan, X— xrom, S — kremniy, G — marganets, V — volfram, F — vanadiy), harflardan keyingi raqamlar ayni elementning foizlarda ifodalangan oʻrtacha miqdorini koʻrsatadi (Yana q. Legirlangan poʻlat, Legirlash, Tez kesar poʻlat). Talablar: Issiqbardoshlik, ishqalanib yemirilishga chidamlilik, texnologik xossalari yaxshi bo`lishi kerak.
Asbobsozlik po`latlari issiqlikka chidamlilignga ko`ra uch sinfga bo`linadi:
1. Issiklikka chidamsiz (180 220°C).
2. O`rtacha issiqlikka chidamli (450°C gacha).
3. Issiqlikka chidamli (630 650°C gacha).
Legirlangan po`latlar. GOST 9950-73.
ПХФ, 13X, po`latlari 0,15 mm gacha bo`lgan asbob uchun, 9XC, XBГ issiйbardoshligi 250 260°С gacha va toblash chuqurligi 60-80 mm bo`lgan katta ko`ndalang kesim yuzali asbob uchun (parma, razvertka, plashka) ishlatiladi. B2Ф va XВ4 po`latlari yuqori qattiqlikka ega bo`lganligi uchun metall arralar, metall uymakorlik asboblari uchun ishlatiladi. Yuqorida ko`rsatilgan po`latlarga toblash va past temperaturadagi bo`shatish qo`llaniladi. Natijada qattiqligi HRC 62-65 ga ega bo`ladi.

Po`lat markasi


Termiik ishlash 1°C


Qattiqlik NRC


Toblash

Bo`shatish



11ХФ

830 - 860

140-160

62-65

13Х

780 - 800

100-120

65-66

ХВСГ

840'- 860

140-160

62-64

9ХС

860 - 880

140-160

62-65

X

840-850

150-160

62-64

В2Ф

810-830

140-160

64 - 65

O`lchov asboblar uchun X (0,95 - 1,1% uglerod, 1,3 - 1,65% СЧ), 12X1 (1,15 - 1,25% C, 1,3 - 1,65% СЧ) ishlatilib, 850 - 870 0S moyda toblanib 120 - 140 0S da bo`shatiladi, qattiqligi HRC 63 - 64 bo`ladi. Yuqori issiqlikka chidamli po`latlarga tezkesar po`latlar kiradi (GOST 19265 - 73). Ularning issiqbardoshligi 600 - 650 0S bo`lib, uglerodli po`latlarning issiqbardoshligidan ikki uch barobar katta. Keskich turg`unligi esa 10-30 barobar katta. Bu po`latlarga Р9, Р18, Р18К5Ф2, Р10К5Ф2, Р9М4К8, Р6М5, Р12 lar kiradi.


Po`lat tarkibidagi volfram va vannadiy po`latning toblashdan keyingi qattiqligini oshishiga olib keladi (HRC=63-67).

Po`lat tamg`asi


С%

Сч%

W%

V%

Мо%

Р18

0,7-0,8

3,8-4,4

17,5-19

1-1,4

0,5-1,0

З9

0,85-0,95


3,8-4,4

8,5-9,5

2,3-2,7

1,0

Р6М5

0,82-0,9

3,8-4,4

5,5-6,5

1,7-2,1



5,0-5,5

Bu po`latlar uglerodli va legirlangan po`latlarni kesib ishlaydigan asboblar uchun ishlatiladi. Yuqori mustahkam issiqbardosh va olovbardosh po`latlarni kesib ishlaydigan tezkesar po`latlar tarkibiga kobalt kiritiladi: Р18К5Ф2, Р9К5, Р6М5К5, Р9М4К8, 12АМ9К5, Р2АМ9К5. Volframli yuqori uglerodli po`lat tarkibida azot kiritilishi po`latni, karroziyabardoshligini oshiradi: 11РЗАМЗФ2.
Tezkesar po`latlarga 1200-1260°C gacha qizdirilib, toblash va toblashdan keyin u marta 550-560°C da bo`shatish qo`llaniladi. Qizdirish tuz eritmasi
ВаСl2 olib boriladi. Bu po`latlar keskich, freza uchun ishlatiladi. 
Shtamp po`latlari. Bu po`latlar metallni qaysi temperaturada deformatsiyalashiga ko`ra ikkiga bo`linadi:
1. Sovuq metallni deformatsiyalaydigan shtamp po`latlari: X, 9
ХС, ХВГ, У10, У11. Po`latlarning toblash chuqurligi 150-200 mm gacha bo`lgan shtamplar uchun Х12, X13М, Х12Ф1 po`latlari ishlatiladi. Bu po`latlarga toblash (moyda), past temperaturagi bo`shatish qo`llanilgandan keyin HRC 61-63 bo`ladi.
Bundan tashqari yuqori
Сч li po`latlar metallni deformatsiyalash uchun ishlatiladigan shtamp po`latlari 4ХВС2, 5ХВС2, 6ХВС2, 4ХВС, 6ХС ga 1100 0S da toblash 150-1700C da bo`shatish qo`llaniladi. 
2. Issiq holdagi metallni deformatsiyalash uchun 5
ХГМ, 5ХНСВ, ХНМ, ЗОХ2НМФ po`latlaridan foydalaniladi. Bu po`latlar toblab 500-570°C da bo`shatilgandan keyin ularning qattiqligi 35-38 HRC bo`ladi.
Kesuvchi asboblar uchun qattiq qotishmalardan foydalaniladi. Qattiq qotishmalar bir karbidli (
ВКЗ, ВК6, ВК8, ВК20), ikki karbidli (Т5КЮ, Т14К8, ТЗОК6), uch karbidli (ТТ8К6, ТТЮК8А, ТТЮК8Б) ga bo`linadi. Bu po`latlarning qattiqligi NKA 89-92 ga barobar bo`lib, kesuvchi asbobning kesuvchi qismi uchun ishlatiladi.


FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Болховитинов Н.Ф. Металловедение и термическая обработка. «Машиностроение», Москва, 1965 г.

2. Долматовский Т.А. Справочник технолога по обработке резанием. Машгиз, 1962 г.

3. Дубинин М.П. и др. Технология металлов. «Высшая школа», Москва, 1964 г.

4. Далский А.М. Технология конструкционных материалов. Машст, 1990 г.

5. Иванова Г.А. Основа теории резания, инструмента, станка. Москва, 1963 г.

6. Kнорозов Б.В. и др. Технология металлов. «Металлургия», Москва, 1974 г.



7. Mirboboyev V.A. Konstruksion materiallar texnologiyasi. T.: «O‘qituvchi», 1977-y. va 1991-y.

8. Материалы и машиностроении. «Машиностроение», Москва, 1969 г.
Каталог: attachments -> article
article -> Axloqning kеlib chiqishi, unda ixtiyor erkinligining ahamiyati va axloq tuzilmasi
article -> Podsho Rossiyasi tomonidan O‘rta Osiyoning bosib olinishi sabablari va bosqichlari
article -> Siyosiy mafkuralarning asosiy ko'rinishlari
article -> Mehnat sohasida ijtimoiy kafolatlar tizimi. Reja: Ijtimoiy himoya qilish tushunchasi va uning asosiy yo’nalishlari
article -> Siyosiy madaniyat va siyosiy mafkuralar Reja
article -> O’zbek Adabiyoti tarixi: Eng qadimgi adabiy yodgorliklar
article -> Ma’naviyatning tarkibiy qismlari, ularning o’zaro munosabatlari va rivojlanish xususiyatlari. Ma’naviyat, iqtisodiyot va ularning o’zaro bog’liqligi
article -> Davlatning tuzilishi
article -> Reja: Geografik o‘rni va chegeralari
article -> Yer resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilish Reja: Tuproq, uning tabiat va odam hayotidagi ahamiyati. Dunyo yer resurslari va ulardan foydalanish


Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa