Маърузалар матни ёзилмоқда


AKMEOLOGIYANING INSONSHUNOSLIK FANLARI BILAN O‘ZARO ALOQASI



Download 101,02 Kb.
bet3/3
Sana10.12.2022
Hajmi101,02 Kb.
#883292
1   2   3
Bog'liq
Akmeologik treninglar tashkil etish texnikasi. O’yin modeli akmeologiyaning o’ziga xos turi sifatida.

AKMEOLOGIYANING INSONSHUNOSLIK FANLARI BILAN O‘ZARO ALOQASI

Akmeologiyani jamiyatshunoslik bilan o‘zaro aloqasidan farqli o‘laroq. Asosiy kategoryasi odam haqidagi fanlarni o‘zaro harakatini xarakterlovchi jamiyatshunoslik bilan akmeologiyani o‘zaro aloqasini farqi bu bo‘lib ijod hisoblanadi. Xuddi ushbu kategoriya akmeologiya uchun muhim hisoblangan psixologik tushunchalar: mahorat, rivojlanish, yetuklik, iqtidorlik, qobiliyat, kreativlik, takomillashtirish, evristika, rekleksika, ong, shaxs, individuallik kabi odam xususidagi oraliq fanlar bilan akmeologiyani o‘zaro xarakatini ochib beradi.


Zamonaviy insonshunoslik fanlari bilan akmeologiyani aloqalari qanday? Tabiiyki unga yaqinroq tabiiyki psixologiya turadi. Psixologiya odamni o‘rganishdagi hozirgi zamon fanlari ichida eng asosiy fandir. (B.M.Kedrov, J.Piaje).
O‘z navbatida zamonaviy psixologiya, umumiy psixologiya ko‘ngil, qalb va psixika haqidagi fan sifatida turli psixologik fanlarning juda ham differensialashgan va yoyilib ketgan tizimini o‘ziga qamrab oladi, namoyon etadi, mujassam etadi. Fundametal (shaxsni, uni psixikasini va ongini, jarayonlari va holatlarini, faoliyat va hulqini, rivojlanish va ijod) fanlarnigina emas, balki yo shva pedagogik, sotsional va muxandislik, psixofiziologiya va patopsixologiya va boshqalarni o‘z ichiga olgan tatbiqiy fanlar ham uni ichiga kiradi. Ravshanki, turli bilimlar (umumiy psixologlar ham uni tatbiqiy sohalarida ham to‘plangan) odamni psixik imkoniyatlari xususidagi u yoki bu frogmentar ma’lumotlar formasida akmeologik tadqiqotlar va (ishlanmalarda) ishlab chiqishlarda doimo foydalaniladi. Ammo odamni professional mahoratini qad ko‘tarishda akmeologik grammatikasi ishlab chiqishni psixologik bazasini tashkil etuvchi psixologiyani shunday sohalari alohida qiziqish uyg‘otadi. Shu nuqtai nazardan akmeologiya uchun psixologik bilimni «ildiz tizimi» bo‘lib, psixologiyani differensial va yoshiga qarab, sotsial va pedagogik hamda mehnat psixologiyasi va ijod, faoliyat va ong, tafakkur va refleksiya, anglash va boshqaruv, munosabat (muloqot) va shaxslar, iqtidorlik va individuallik kabi bo‘limlari hisoblanadi.
Individual odamni shaxsini o‘zi ifodalash va ijodiy o‘zini namoyon etish uchun tabiiy arena bu – odamlar dunyosi va ularni ijtimoiy amaliyotidir. Chunonchi xuddi shu sohada (dunyoda) uning professional faoliyati o‘zining cho‘qqisiga, ijodiy formasiga tomon shakllanadi va rivojlanadi. Boshqarish sohasida ilm-ta’limda, fanda, texnika va ijtimoiy amaliyotning boshqa sohalaridagi ijodni oyoqqa turishi qad rostlash namoyon bo‘ladi va professional faoliyatining ham, uni ham subyektiv nizolarida paydo bo‘ladigan obyektiv qarama - qarshiliklarni yengib o‘tish bilan bog‘lanadi. Shuning uchun boshqaruv kadrlarni professionalizmni rivojlantirishni akmeologik texnologiyalarni ishlab chiqishni birlamchi shartlaridan biri akmeologiya va konfoyektologiya o‘rtasidagi o‘zaro aloqani ko‘rib chiqish hisoblanadi.
Odam faoliyatining turli sohalaridagi ichki va shaxslararo konfliktlari rolini hamda u tomonidan professional ijodni rivojlantirish maqsadiga erishishni usullari ishlab chiqish Bilan konfliktologiya shug‘ullanadi.
Kompleks ilmiy Amaliy fan sifatidagi konfliktologiya politologiya, huquq, pedagogika, psixiatrol, psixologiya, sotsiologiya kabi bir qator gumanitar fanlar tutashuvida yaqindagina paydo bo‘ldi. Konfliktologiyani muhim xususiyati bo‘lib, turli tuman konkret vaziyatlardagi odamlarni va konflikt jarayonlarni ham millatlararo va ijtimoiydan to guruxaviy va shaxsiy ko‘rib chiqish muhim xususiyat hisoblanadi.
Professional ijod problematikasi munosabati bilan bizni u yoki bu ijtimoiy kontektda shaxslar va guruxaviy asosan konfliktlar qiziqtirish muqarrardir. Subyektivlikni intra va interini o‘rganishda vaziyatga yo‘nalganlik odamni borlig‘ini sinxronik aspektida uni hayot faoliyatini konfliktligini ko‘rib fan sifatidagi konfliktologiyani ontologik statusini belgilaydi. To‘g‘risi ham shuda real konflikt har doim yo unday yo munday ma’lum vaziyat jihatidan qanday bo‘lsada lokollashgan va unga konkret odamlar jalb etilgan. Bu jalb etilganlik u yoki bu muammoli – konfliktli vaziyatni paydo bo‘lishi va hal etilishi spetsifikasini belgilovchi ko‘pdan - ko‘p (shu jumladan chuqur) faktorlar Bilan u determinlashgan bo‘lsa-da vaziyatli – sinxronik xaraterni oladi.
XULOSА

Yangi akmeologiya Fani paydo boʼlar ekan va intensiv rivojlanar ekan odamni bilish fanidagi mavjud yana bir oq dogʼni yopmodqa. U shundan iboratki akmeologiya odamni butun hayot davomidagi ayniqsa yetuklik bosqichidagi rivojlanish jarayonini har tomonlama yoritib bermodqa.


Obʼektiv va subʼektiv sharoitlarni va ularni bir-birlari bilan oʼzaro aloqada harakat qila turib, ocha borib odamni ijtimoiy aktiv, har tomonlama yoʼnalgan shaxs va oʼzini asosiy mehnat sohasida yuqori sinf oliy darajadagi professional sifatida optimal tashkil toptirdi.
Bir vaqtni oʼzida ijtimoiylikni oliy darajasida va foydalilikni individualligida ular oʼzlarini bosh funktsiyalarini amalga oshirishi uchun odamlarni kichik va katta jamoalarini rivojlanishlari, oʼsib borishlari uchun akmeologiya ketma ket va maqsadga muvofiq faktlarni kuzatadi va sistemalashtiradi. Chunonchi ularning mavjudligi oʼta zarurdir.
Аkmeologiyani navatorligi shundaki, u yuqorida nomi keltirilgan vazifalarni yecha borib, ular bilan eng yaqin aloqada, amaliyotni talabalariga javob berib yuqori sinf professionallarni, hamda oʼzini faoliyat profilining odamlariga qarab kichik va katta birliklarni optimal tashkil etishda va keyinchalik ishlab ketishlarini oʼzini strategiyaviy, taktikaviy effektiv ishlab chiqmoqda va qoʼllamoqda.


FOYDАLАNILGАN АDАBIYOTLАR:

1. Аkmeologiya 2000. Metodicheskie i metodologicheskie problemы (pod red. N.V.Kuzьminoy, E.M.Zimicheva) SPb. 2000.


2. Аnanьev S.G. Chelovek kak predmet poznaniya SPb. 2001.
3. Bogdanov Ye.N., Zazыkin V.G. Vvedenie v akmeologiyu. Kaluga. 2001.
4. Bodalov А.А. Verlina v razvitii vzroslogo cheloveka xarakteristiki i usloviya dostijeniya. M.; 1998.
5.Derkach А.А. Аkmeologiya: lichnostьi i professionalьnыe razvitie cheloveka: Metodologo – prikladnыe osnovы akmeologicheskogo issledovaniya. M; 2000.
Download 101,02 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish