Ko'p xonali sonlar va ularning o'qilishi va yozilishi



Download 20,54 Kb.
Sana05.05.2023
Hajmi20,54 Kb.
#935393
Bog'liq
Ko\'p xonali sonlar va ularning o\'qilishi va yozilishi



Ko'p xonali sonlar va ularning o'qilishi va yozilishi
Natural son yozuvi bitta belgidan (raqamdan) iborat bo'lsa, bu son - bir xonali, Ikklta belgidan (raqamdan) iborat bo'lsa, ikki xonali son deb ataladi. Shunga o'xshash, netural sonlar yozuvidagi belgilar (raqamlar) soniga qarab, uch xonali, to'rt xonali, bosh xonali va hokazo xonali sonlar haqida gapirish mumkin.
Masalan, 1, 3, 6, 9 - bir xonali, 19, 22, 87 - ikki xonali, 307, 976 - uch xonali, 0717, 4500 - to'rt xonali, 20 456, 56 001 - besh xonali sonlardir.
Ikki va undan ortiq xonali sonlar - ko'p xonali sonlar deb ataladi.
Ko'p xonali sonlarni o'qish uchun ular o'ng tomondan boshlab uchta raqamdan Iborat guruhlarga ajratiladi (eng oxirgi guruh bitta yoki ikkita raqamdan iborat bo'lishi ham mumkin). Bu guruhlar sinflar deb ataladi.
O'ng tomondagi birinchi uchta raqam bihiklar sinfini, keyingi uchta raqam ming-sinfini tashkil qiladi. Ulardan keyin millionlar, milliardlar ма hokazo sinflar keladi
1 000 000 - million sonining yozilishi. U qisqacha 1 mln deb ham yoziladi. Millionlar sinfi - millionlar, on millionlar va yuz millionlar xonasidan tashkil topgan. Ularni millionlar sinfining birlar, o'niar va yuzlar xonasi deb ham ataymiz. Ravshanki, i million mingta 1000 ga teng bo'ladi.
1 000 000 000 - milliard sonining yozilishi. U qisqacha 1 mlrd deb ham yoziladi. 1 milliard 1000 ta millionga teng.
1- misol Aytaylik 29 405 378 613 soni o'nli yozuv jadvaliga yozilgan bo'lsin.
Jadvaldan ko'rinib turibdiki, berilgan sonning milliardlar sinfida 29 ta birlik, millionlar sinfida 405 ta birlik, minglar sinfida 378 ta birlik va nihoyat birlar sinfida 613 ta birlik bor.



Sinflar nomi

milliardlar

millionlar

minglar

birlar

Sinf xonalari nomi

yuzlar

o'niar

birlar

yuzlar

o'niar
1

birlar

yuzlar

o'niar

birlar

ч то
n

o'niar

birlar

Son













0










8




1







2

9

A

5

3

7

6

3





































Sonni o'qish uchun chapdan o'ngga qarab sonning har bir sinfidagi birliklan Boniga shu sinf nomini qo'shib ketma-ket aytib chiqiladi. Eng oxirgi birlar sinfi nomi kamaydi. Agar sinfning har uchala xonasida 0 turgan bo'lsa, bu sinf nomi ham o’qilmaydi
O'qilishi:
247 milliard
108 million
Sonlar o'nli yozuv jadvalidan foydalanmasdan o'qilganda quyidagicha yo'l Berilgan son oldin guruhlarga ajratiladi va guruhlar orasiga biroz joy 1 qayta yozib chiqiladi. So'ng yuqoridagi qoidaga ko'ra o'qiladi.

Odatda kesmaning uzunligi chizg'ich yordamida o'lchanadi. 5- rasmda tasvirlan-gan AB kesma uzunligi 4 sm 3 mm ga teng.


Tasvirlangan AB kesmada olingan С nuqta uni AC va CB qismlarga ajratadi. Bu holda AB kesmaning uzunligi uning qismlari - AC va CB kesmalar uzunliklarining yig'indisidan iborat bo'ladi va bu AB = AC + CB tarzida yoziladi.
Kesma uning uchlarini tutashtiruvchi ixtiyoriy chiziqdan qisqaroq bo'ladi.
AB kesma uzunligini A va В nuqtalar orasidagi masofa deb ham aytiladi.
Ko'rsatilgandek А, В va С nuqtalarni daftarda belgilab, ularni kesmalar bilan tutashtirib chiqsak, uchburchak hosil bo'ladi va u «АВС uchburchak» kabi belgilanadi.
А В va С nuqtalar ABC uchburchakning uchlan, AB, ВС, AC kesmalar esa uning
tomonlari deb ataladi.
Uchburchak tomonlari uzunliklari yig'indisi chburchak perimetri deb ataladi.
MNLK to'rtburchak esa PQRST beshburchak tasvirlan­gan. Uchburchak, to'rtburchak, beshburchak va hokazo shakllar umumiy nom bilan ко pburchaklar deb ataladi. Ko'pburchakning perimetri uning barcha tomonlari uzunliklari yig'indisidan iborat bo'ladi.

www.tridantus.uz



Download 20,54 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish