Identifikasiya va autentifikasiya



Download 40,09 Kb.
bet1/3
Sana11.01.2022
Hajmi40,09 Kb.
#347168
  1   2   3
Bog'liq
Identifikasiya va autentifikasiya
9-ma'ruza, 9386-ichki-fotoeffekt-hodisasi, malumotlar tuzilmasi va algoritmlar, Angliya va fransiyafa klassik (mumtoz) maktabining shakllanishi, O'rta asrlar davrida markaziy osiyoda jismoniy tarbiya, c madrahimov, 102B UBAYDULLOEVA DURDONA, malaka oshirish, nMWcN-xaW8uUbqRHA3T U4f1EjxOoKqf-17, Bissektrisani oson topish, Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning mamlakatimiz iqtisodiyotidagi o`rni, mpdf (1), 11 папка, SAYFULLAYEVA ZUXRA. Umumiy pedagogika va psixologiya, Yuridik shaxslardan olinadigan yer solig'i

Identifikasiya va autentifikasiya.



Reja:

  1. Identifikasiya tushunchasi.

  2. Autentifikasiya tushunchasi.

  3. Autentifikasiya usullari

Kompyuter tizimida ro’yxatga olingan har bir subyekt (foydalanuvchi yoki foydalanuvchi nomidan harakatlanuvchi jarayon) bilan uni bir ma’noda indentifikasiyalovchi axborot bog’liq.

Bu ushbu subyektga nom beruvchi son yoki simvollar satri bo’lishi mumkin. Bu axborot subyekt indentifiqatori deb yuritiladi. Agar foydalanuvchi tarmoqda ro’yxatga olingan indentifiqatorga ega bo’lsa u legal (qonuniy), aks holda legal bo’lmagan (noqonuniy) foydalanuvchi hisoblanadi. Kompyuter resurslaridan foydalanishdan avval foydalanuvchi kompyuter tizimining identifikasiya va autentifikasiya jarayonidan o’tishi lozim.

Identifikasiya (Identification) - foydalanuvchini uning identifikatori (nomi) bo’yicha aniqlash jarayoni. Bu foydalanuvchi tarmoqdan foydalanishga uringanida birinchi galda bajariladigan funksiyadir. Foydalanuvchi tizimga uning so’rovi bo’yicha o’zining identifikatorini bildiradi, tizim esa o’zining ma’lumotlar bazasida uning borligini tekshiradi.1

Autentifikasiya (Authentication) — ma’lum qilingan foydalanuvchi, jarayon yoki qurilmaning haqiqiy ekanligini tekshirish muolajasi. Bu tekshirish foydalanuvchi (jarayon yoki qurilma) haqiqatan aynan o’zi ekanligiga ishonch hosil qilishiga imkon beradi. Autentifikasiya o’tqazishda tekshiruvchi taraf tekshiriluvchi tarafning haqiqiy ekanligiga ishonch hosil qilishi bilan bir qatorda tekshiriluvchi taraf ham axborot almashinuv jarayonida faol qatnashadi. Odatda foydalanuvchi tizimga o’z xususidagi noyob, boshqalarga ma’lum bo’lmagan axborotni (masalan, parol yoki sertifikat) kiritishi orqali identifikasiyani tasdiqlaydi.2

Identifikasiya va autentifikasiya subyektlarning (foydalanuvchilarning) haqiqiy ekanligini aniqlash va tekshirishning o’zaro bog’langan jarayonidir. Muayyan foydalanuvchi yoki jarayonning tizim resurslaridan foydalanishiga tizimning ruxsati aynan shularga bog’liq. Subyektni identifikasiyalash va autentifikasiyalashdan so’ng uni avtorizasiyalash boshlanadi.

Avtorizasiya (Authorization) — sub’ektga tizimda ma’lum vakolat va resurslarni berish muolajasi, ya’ni avtorizasiya subyekt harakati doirasini va u foydalanadigan resurslarni belgilaydi. Agar tizim avtorizasiyalangan shaxsni avtorizasiyalanmagan shaxsdan ishonchli ajrata olmasa bu tizimda axborotning konfedensialligi va yaxlitligi buzilishi mumkin. Autentifikasiya va avtorizasiya muolajalari bilan foydalanuvchi harakatini ma’murlash muolajasi uzviy bog’langan.3

Ma’murlash (Accounting) — foydalanuvchining tarmoqdagi harakatini, shu jumladan, uning resurslardan foydalanishga urinishini qayd etish. Ushbu hisobot axboroti xavfsizlik nuqtai nazaridan tarmoqdagi xavfsizlik hodisalarini oshkor qilish, tahlillash va ularga mos reaksiya ko’rsatish uchun juda muhimdir.

Ma’lumotlarni uzatish kanallarini himoyalashda subyektlarning o’zaro autentifikasiyasi, ya’ni aloqa kanallari orqali bog’lanadigan subyektlar haqiqiyligining o’zaro tasdig’i bajarilishi shart. Haqiqiylikning tasdig’i odatda seans boshida, abonentlarning bir-biriga ulanish jarayonida amalga oshiriladi. “Ulash” atamasi orqali tarmoqning ikkita subyekti o’rtasida mantiqiy bog’lanish tushuniladi. Ushbu muolajaning maqsadi — ulash qonuniy subyekt bilan amalga oshirilganligiga va barcha axborot mo’ljallangan manzilga borishligiga ishonchni ta’minlashdir.4

O’zining haqiqiyligining tasdiqlash uchun subyekt tizimga turli asoslarni ko’rsatishi mumkin. Subyekt ko’rsatadigan asoslarga bog’liq holda autentifikasiya jarayonlari quyidagi kategoriyalarga bo’linishi mumkin:


  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti