Shaxsdagi sog`lom etiqot va mavkuraviy tasavvurlasrning shakllanishi Shaxs ijtimoiy ta’sirlar mahsuli sifatida


Shaxsdagi sog’lom e’tiqod va mafkuraviy tasavvurlarning shakllanishi



Download 100,7 Kb.
bet3/8
Sana16.02.2023
Hajmi100,7 Kb.
#911819
1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
Shaxsdagi sog`lom etiqot va mavkuraviy

6.2. Shaxsdagi sog’lom e’tiqod va mafkuraviy tasavvurlarning shakllanishi

Shaxsga jamiyatning ta’siri eng avvalo uning ma’naviy tasavvurlarida, dunyoqarashida, hayotga bo’lgan munosabatlarida aks etadi. Shu ma’noda mafkuraviy ongning mazmuni va sog’lom e’tiqodlar ham ijtimoiy muhit va unda o’rnashib qolgan mezonlar asosida shakllanadi.


Mustaqil O’zbekistonda qisqa fursatlarda amalga oshirilgan jamiyat hayotidagi tub islohotlarni idrok qilishlari va ularga munosabatlar, shubhasiz, fuqarolarning yangicha qarashlarida, aniqrog’i, dunyoqarashlarida namoyon bo’ladi. Ushbu dunyoqarashlarning mazmunini tashkil etuvchi ilg’or g’oyalar yaxlit xalq manfaatlarini ifoda etgani sababli ham ular milliy mafkuraning mohiyatini tashkil etadi. Prezidentimiz I.Karimovning milliy istiqlol mafkurasiga bergan ta’riflarida uning mohiyati yaqqol aks etgan: “Odamlarning ming yillar davomida shakllangan dunyoqarashi va mentalitetiga asoslangan, ayni vaqtda shu xalq, shu millatning kelajagini ko’zlagan va uning dunyodagi o’rnini aniq-ravshan belgilab berishga xizmat qiladigan, kechagi va ertangi kuni o’rtasida o’ziga xos ko’prik bo’lishga qodir g’oyani men jamiyat mafkurasi deb bilaman”.1
Psixologik nuqtai nazardan tahlil qiladigan bo’lsak, bugun jamiyatimiz a’zolari ongida shakllanayotgan milliy istiqlol g’oyalarining genezisi, ya’ni kelib chiqib, ongga o’rnashishi jarayoni bir qator ijtimoiy-psixologik holatlarni o’z ichiga oladi.
Shuni alohida ta’kidlash lozimki, milliy g’oya yoki progressiv-ilg’or g’oya ma’lum tarixiy vaziyatlarda, ijtimoiy zaruratdan kelib chiqib paydo bo’ladi. Lekin uning o’zi genetik jihatdan o’zidan avval mavjud bo’lgan ilg’or, o’lmas g’oyalarga, milliy qadriyatlarga tayanadi. Masalan, o’zbek xalqi tarixiga nazar tashlaydigan bo’lsak, xalq e’tiqodi va tafakkurining sayqallashuviga sabab bo’lgan o’lmas qadriyatlar, xalq ma’naviyatiga taalluqli nodir meros bo’lganki, ular bugungi istiqlol davrida davlat va jamiyat qurilishi uchun ma’naviy-mafkurviy omil rolini o’ynamoqda. Sharqning buyuk mutafakkirlari Axmad al-Farg’oniy, Maxmud az-Zamaxshariy, Abu Nasr al-Farobiy, Abu Bakr Muxammad ibn Al-Abbos Al Xorazmiy, Abu Rayxon Beruniy, Ibn Sino kabilarning ilmiy merosi, Amir Temurning mustaqil davlatchiligiga oid qonuniyatlari, fikh ilmining asoschilaridan bo’lmish al-Marg’iloniy hidoyalari, Imom al-Buxoriyning hadisiy qarashlarida bayon etilgan o’lmas g’oyalar asrlar osha xalq e’tiqodining egilmasligining yorqin misolidir.
Bugungi mustaqillik va istiqlolning har bir kuni ham jamiyat a’zolari bo’lmish shaxslar ruhiyati uchun shunday tarixiy vaziyat va muhit rolini o’ynamoqdaki, buning ta’sirida yangi g’oyalar paydo bo’lishi uchun maqsad paydo bo’ldi. Shuni alohida e’tirof etish kerakki, shaxsdagi har qanday maqsad ham yangi g’oyaga asos bo’lavermaydi. Teran maqsadga erishish uchun odamda qat’iy ishonch bo’lishi kerak, va u oxir-oqibat maslakka aylanadi. Ana shunday maslakning inson qalbiga singib, uning yurish-turishi, fikrlashi-yu, tafakkur tarziga aylanishi e’tiqoddir. Bu o’rinda yana bir psixologik holatni yoritish lozim, bu ham bo’lsa, e’tiqodning bo’lishi yoki qat’iy ishonchning bo’lishini odamning o’zi astoydil xohlashi kerak.

23-rasm. Mustaqillik g’oyasini tarkib toptirishning psixologik bosqichlari

Shaxsning nimalarni xohlashi yoki nimalarga ishonishi masalasi sof psixologik muammolar sirasiga kirgani uchun ham, milliy istiqlol g’oyalarining shaxs dunyoqarashi mazmuniga aylanishi jarayonida psixologik omillar katta o’rin tutadi.





Download 100,7 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish