Andijon mashinasozlik instituti mashinasozlik texnologiyasi kafedrasi



Download 6,03 Mb.
bet8/133
Sana25.02.2022
Hajmi6,03 Mb.
#298418
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   133
Bog'liq
Техник ўлчашлар асослари(1)

Ўлчаш жараёни – бу солиштириш экспериментини ўтказиш жараёнидир (солиштириш қандай усулда бўлмасин).
Ўлчаш усули – бу физик экспериментнинг аниқ, маълум структура, ўлчаш воситалари ва эксперимент ўтказишнинг аниқ йўли, алгоритми ёрдамида бажарилиш, амалга оширилиш усулидир.





4.1 – расм. Ўлчаш жараёни схемаси.

Ўлчаш одатда ўлчашдан кўзланган мақсадни (изланаётган катталикни) аниқлашдан бошланади, кейин эса шу катталикнинг тавсифини таҳлил қилиш асосида бевосита ўлчаш объекти (ўлчанадиган катталик) аниқланади. Ўлчаш жараёни ёрдамида эса шу ўлчаш объекти тўғрисида информатсия ҳосил қилинади ва ниҳоят баъзи математик қайта ишлаш йўли билан ўлчаш мақсади ҳақида ёки изланаётган катталик ҳақида информатсия (ўлчаш натижаси) олинади.


Ўлчаш натижаси – ўлчанаётган катталикнинг сон қийматини ўлчаш бирлигига кўпайтмаси тариқасида ифодаланади:
Х = n(х),
бу ерда: Х – ўлчанадиган катталик;
n – ўлчанаётган катталикнинг қабул қилинган ўлчов бирлигидаги сон қиймати;
(х) – ўлчаш бирлиги.
Ўлчаш фан ва техниканинг қайси соҳасида ишлатилишига қараб, у аниқ номи билан юритилади: электрик, механик, иссиқлик, акустик ва ҳ.к.
Ўлчанаётган катталикнинг сонли қийматини топишнинг бир неча хил турлари (йўллари) мавжуддир (4.2. расм).



4.2 – расм. Ўлчаш турлари.





4.3.расм. Ўлчаш усуллари.
Ўлчаш усулларнинг таърифларини келтирамиз:
Бевосита баҳолаш усули – бевосита ўлчаш асбобининг санаш қурилмаси ёрдамида тўғридан – тўғри ўлчанаётган катталикнинг қийматини топишдир. Масалан, пружинали манометр билан босимни ўлчаш ёки амперметр ёрдамида ток кучини топиш.
Ўлчов билан таққослаш (солиштириш) усули – ўлчанаётган катталикни ўлчов орқали яратилган катталик билан таққослаш (солиштириш)дир. Масалан тарози тоши ёрдамида массани аниқлаш. Ўлчов билан таққослаш усулининг ўзини бир нечта турлари мавжуд.

Download 6,03 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   133




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish