Frazeologizmlar og'zaki tilda ham, badiiy adabiyotda ham keng tarqalgan. O'quv jarayonida men badiiy matnlarni tez-tez uchrataman



Download 33,5 Kb.
Sana21.04.2020
Hajmi33,5 Kb.
#46229
Bog'liq
Frazeologizmlar og
даволаш рус (3), даволаш рус, project en, 2 5456498513523247797, Elektr texnika qurilmalari( 2 tajriba), 8 mavzu. tombop orama materiallar km, chet el psixologiyasi, IDTTS Abdulaziz, adjective or adverb worksheet with grammar explanation (2)

Frazeologizmlar og'zaki tilda ham, badiiy adabiyotda ham keng tarqalgan. O'quv jarayonida men badiiy matnlarni tez-tez uchrataman.Frazeogogik birlik - tarkibi va tuzilishida barqaror, alohida leksik birlik vazifasini bajaradigan leksik jihatdan bo'linmaydigan va qiymatli so'z birikmasidir. Frazeologizm bir butun bo'lib, so'zlarning tayyor kombinatsiyasi sifatida ishlatiladi, keyingi parchalanishga olib kelmaydi va odatda uning qismlarini qayta joyiga qo'yishga imkon bermaydi. Mustaqil lingvistik fan sifatida frazeologiya nisbatan yaqinda paydo bo'ldi. Tilshunoslik fani sifatida frazeologiyaning vazifasi muayyan tilning frazeologik asoslarini har tomonlama o'rganishni o'z ichiga oladi. Ushbu fanni o'rganishning muhim jihatlari quyidagilardir: frazeologik birliklarning barqarorligi, frazeologik birliklarning va frazeologik birliklarning semantik tuzilishi, ularning kelib chiqishi va asosiy funktsiyalari. Frazeologik birliklarning tildan tilga tarjima qilinishi frazeologiyaning juda qiyin sohasi bo'lib, bu fanni o'rganishda katta tajriba talab etiladi. Frazeologiya frazeologik birliklarni aniqlash printsiplarini, ularni o'rganish usullarini, tasniflash va frazeografiyani - lug'atlardagi tavsiflarni ishlab chiqadi. Frazeologiya turli xil tadqiqot usullaridan foydalanadi, masalan komponentlarning qiymatini tahlil qilish. Frazeologiya frazeologik birliklarning xususiyatlari va ularni o'rganish usullariga qarab tilning frazeologik tarkibini har xil tasniflashni taklif etadi. Frazeologik birliklar tilning ajralmas va ayniqsa ajralib turadigan tarkibiy qismi bo'lib, eng yorqin, o'ziga xos, g'ayrioddiy, "individual", madaniy ahamiyatga ega va milliy o'ziga xos bo'lib, nafaqat ma'lum tilning xususiyatlarini, balki uning nutqchilarini, munosabati, tafakkuri, mentaliteti, milliy xususiyatlarini ham ifoda etishga qodir. va fikrlash uslubidir.  Frazeologik birliklarning yana bir muhim xususiyati shundaki, har birining ma'nosi unga kiritilgan so'zlarning ma'nolariga qo'shilmaydi. Ko'pincha frazeologik birliklar o'zlarining tarkibiga qo'shimcha so'zlarni kiritmaydilar, ulardagi tarkibiy qismlarni qayta tartiblab bo'lmaydi. Frazeologiya tadqiqotchilari e'tiborni milliy o'ziga xoslikka qaratdilar. Shuning uchun frazeologik birliklar yunoncha "o'ziga xos" degan ma'noni anglatuvchi "idioma" atamasi bilan belgilanadi. Ingliz tilida ularni "idioma" deb ham atashadi. Ba'zi tilshunoslar dastlab frazeologik birliklarni boshqa tillarga tarjima qilib bo'lmasligini ta'kidlashdi.  yoki bu iboraning kelib chiqishini aniqlash uchun tilshunos olimlar nafaqat hozirgi va o'tmishdagi tillarning dalillarini, balki xalq hayotining o'ziga xos xususiyatlarini aks ettiruvchi tarixiy ma'lumotlardan, etnografiyadan ham foydalanmoqdalar. Tadqiqotchi odamlarning axloqi va urf-odatlarini, ularning e'tiqodlari va xurofotlarini bilishi kerak, chunki bu frazeologiyaning kelib chiqishini aniqlashga yordam beradi. Ularning mazmuniy tomoni frazeologik ma’nodir. Frazeologik

ma’no o’ta murakkab tabiatli, leksemada bo’lgani kabi ayrimi denotativ tabiatli

bo’lsa, boshqalari grammatik ma’noga ega xolos. Masalan, mustaqil so’z

turkumiga kiruvchi frazeologik birlik: burgaga achchiq qilib, ko’rpaga o’t

qo’ymoq, tarvuzi qo’ltig’idan tushmoq; every cloud has a silver lining; denotativ

ma’noga ega bo’lsa, turgan gap, shunga qaramay; as a matter of fact; kabi

nomustaqil frazeologik birliklar faqat grammatik vazifa bajaradi.

Odatda, frazeologik birlikning ma’nosi bir leksema ma’nosiga teng bo’ladi.

Biroq, hech qachon ular teng emas. Chunki, frazeologik birlik va leksema

ma’nosi teng bo’lsa edi, unda frazeologik birlik ortiqcha bo’lib qolar edi. Misol

sifatida yoqasini ushlamoq frazeologik birligi bilan hayron bo’lmoq, yoki ingliz

tilidagi to be in the dumps frazeologik birligi bilan to feel depressed

leksemasining ma’nolarini qiyoslasak. Mazkur o’zbek tilidagi frazeologik birlik “

kutilmagan, tushunib bo’lmaydigan narsa yoki hodisadan o’ta darajada

ta’sirlanib, taajublanmoq” bo’lsa, hayron bo’lmoq leksemasi “ kutilmagan yoki

tushunib bo’lmaydigan narsa yoki hodisadan ta’sirlanmoq” ma’nosiga ega.

Shuningdek, ingliz tilidagi frazeologik birlik “kutilmagan voqeadan o’ta

darajada tushkunlikka tushmoq” ma’nosiga ega bo’lsa, to feel depressed

leksemasi esa “shunchaki oddiy hodisadan ham o’zini tushkun holda his qilmoq” ma’nosiga ega. Har ikkala ma’noda ham kishi ichki ruhiy holati aks etgan. Biroq

frazeologik birlik ma’nosida “o’ta darajada” va “ so’zlashuv uslubiga xos,

bo’yoqdor” ma’nolariga egaligi bilan “ hayron bo’lmoq” leksemasidan

farqlanadi. Demak, frazeologik birlikning ko’pincha ifoda semalarida obrazlilik,

bo’yoqdorlik bo’rtib turadi.

Ko’rinadiki, frazeologik birlik va leksema bir narsa yoki hodisani atasada, ifoda

bo’yoqlari bilan keskin farqlanib turadi.
Download 33,5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
axborot texnologiyalari
ta’lim vazirligi
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
guruh talabasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
respublikasi axborot
toshkent davlat
O'zbekiston respublikasi
tashkil etish
vazirligi toshkent
bilan ishlash
Toshkent davlat
matematika fakulteti
saqlash vazirligi
Ishdan maqsad
o’rta ta’lim
ta’limi vazirligi
fanining predmeti
pedagogika universiteti
haqida umumiy
uzbekistan coronavirus
sog'liqni saqlash
koronavirus covid
coronavirus covid
qarshi emlanganlik
respublikasi sog'liqni
vazirligi koronavirus
risida sertifikat
vaccination certificate
sertifikat ministry
covid vaccination
moliya instituti
fanidan tayyorlagan
umumiy o’rta
fanlar fakulteti
fanidan mustaqil
ishlab chiqarish
Toshkent axborot