Bu qaralayotgan buyum yoki hodisaning eng muhim



Download 16 Kb.
Sana11.08.2021
Hajmi16 Kb.
#144911
Bog'liq
1Тема


Obyekt - bu qaralayotgan buyum yoki hodisaning eng muhim

tashkil etuvchilari va ular ustida bajarish mumkin bo‘lgan amallami

yaxlit holda qarash yotadi. Tashkil etuvchilar va ular ustida bajarish

mumkin bo‘lgan amallar mos ravishda xususiyat va metodlar deb

ataladi. Xususiyatni obyektning maydoni deb ham yuritiladi. Masalan,

shashka obyekti rang, vertikal va gorizontal satrlardagi o‘mi kabi

maydonlarga, yurish, urish, “damka”ga chiqish kabi metodlarga ega

bo‘ladi.

Klass - bu dastur tomonidan aniqlanadigan tip bo‘lib, unda

ma’lumotlaming tuzilmasi va ulami qayta ishlashga mo‘ljallangan

funksiyalar birlashtiriladi. Bu ma’lumotlar klassning xususiyatlari,

funksiyalar esa maydonlar deb ataladi. Klassning maydonlariga max-

sus metodlar yordamida murojaat qilish mumkin. Tuzilishiga ko‘ra

klass obyektga o‘xshab ketsada, unga qaraganda kengroq tushuncha

hisoblanadi. Har qanday obyekt muayyan bir klassga mansub bo‘ladi.

Masalan, yuqorida keltirilgan shashka obyekti “Sport o‘yinlari”

klassiga tegishli. Obyektga asoslangan dasturlash asosida ana shu klass va obyekt-

lar o‘rtasidagi o‘zaro aloqani boshqarish algoritmlari yotadi va uch

tamoyilga asoslanadi: inkapsulatsiya, vorislik va polimorfнzm.

Inkapsulatsiya -maydondagi ma’lumotlami himoyalash maq-

sadida ko‘zdan yashirish demakdir. Klassning alohida qismlariga

maxsus xizmatchi so‘zlar yordamida murojaat qilinadi: public (ochiq

qism), private (yopiq qism) va protected (himoyalangan qism).

Ochiq qismdagi maydon va metodlar klass interfeysini tashkil

qiladi va ularga erkin murojaat qilish mumkin. Klassning yopiq

qismlariga esa faqat klassning xususiy metodlari, himoyalangan

qismlarga faqat klassning xususiy metodlari va voris klassning

metodlari orqali murojaat qilinadi. Inkapsulatsiya yordamida maydondagi ma’lumotlami ehtiyotsizlik natijasida buzib yuborishdan saqlanadi va shu bois dastuming ishonchlilik darajasi ortadi. Inkapsulatsiya bilan ma’lumotlarni berkitish tushunchasi chambarchas bog‘langan. Boshqa tomondan, ma’lumotlami berkitish server va mijoz o‘rtasidagi mas’uliyatni boiib olish tushunchasi bilan ham bog‘langan. Mijoz u yoki bu metodni serverda qanday qilib tashkil

qilinganini bilishi shart emas. Mijoz uchun metodning nomi, aniq

vazifasi va murojaat qilish usullarini bilish yetarli.

Vorislik deganda mavjud klasslardan foydalanib yangi klasslami

tashkil qilish tushuniladi. Hosila klass o‘z ajdodiga mansub bo‘lgan

barcha xususiyat va metodlami voris sifatida qabul qiladi va mavjud

klassni o‘zgartirish yoki yangi ma’lumotlami qo‘shish orqali hosil

qilinadi. Masalan, yangi kapalak turi paydo bo‘lganda, uni to‘laligicha

yangi dan tavsiflash o‘miga, uning kapalaklar klassiga mansubligi

ko‘rsatiladi va boshqa tur kapalaklaridan qaysi jihatlari bilan farq

qilishi belgilab beriladi. Vorislik yordamida klasslaming qarindoshlik shajaralarini ham qurish mumkin.

Polimorfizm - bu turli klasslar tarkibidagi metodlami bir xil



nom bilan atashni anglatadi. Polimorfizm konsepsiyasi obyektga

nisbatan metod qo‘llanganida aynan shu obyektning klassiga mos

keluvchi metoddan foydalanishni ta’minlaydi. Masalan, shashka

obyekti uchun urish va boks obyekti uchun urish metodlari.
Download 16 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish