Bitiruv malakaviy ishi



Download 1.22 Mb.
bet1/4
Sana22.01.2017
Hajmi1.22 Mb.
  1   2   3   4
O’ZBEKISTAN RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
AL-XORAZIMIY NOMLI URGANCH DAVLAT UNIVERSITETI TABIATSHUNASLIK VA GEOGRAFIYA FAKULTETI ’’UMUMIY BIOLOGIYA’’ KANFEDRASI 403-GURUH TALABASI
ATAJANOVA MATLUBA SALIYEVNANING

BITIRUV MALAKAVIY ISHI

MAVZU: Qishlaq xo’jalik ekinlariga zarar keltiruvchi suv o’simliklari suv o’simliklari va ulargaqarshi kurash chora tadbirlari


Ta’lim yo’nalishi: <

Bakalavir darajasini olish uchun


Ilmiy rahbar: Yo’dashev K.

Taqrizchi: Djalolova G.


Ish ko’ildi va himaya

Qilishga ruxsat berildi.



<> kafedrasining

2012yil<< ______ >>dagi

№______bayonomasi

Kanfedra mudri: q.x.f.n Matyakubova Y.A.


Urganch-2012yil


O’ZBEKISTAN RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI

AL-XORAZIMIY NOMLI URGANCH DAVLAT UNIVERSITETI TABIATSHUNASLIK VA GEOGRAFIYA FAKULTETI ’’UMUMIY BIOLOGIYA’’ KANFEDRASI 403-GURUH TALABASI

ATAJANOVA MATLUBA SALIYEVNANING

BITIRUV MALAKAVIY ISHI

MAVZU: Qishlaq xo’jalik ekinlariga zarar keltiruvchi suv o’simliklari suv o’simliklari va ulargaqarshi kurash chora tadbirlari


Ta’lim yo’nalishi: <

Bakalavir darajasini olish uchun

Urganch-2012yil

Bitruv-marakaviy – ish mavzusi kanfedra tasdiqlangandan keyin bitiruv-malakaxiy ishi topshirig’i va uni bajarish grafigi ikki nusgxada to’ldiriladi. Ularning biri talabaga beriladi, ikkinchisi kafedrada saqlanadi.

U kafedrada bitiruv- malakaviy ishi papkasida saqlanip, talbalarning bitiruv-malakaviy – ishini bajarishi muhokoma qilinadigan yigilishlarda ko’rib boriladi. Shu haqda kafedra yig’ilishi bayanamasida va bitiruv-malaqaviy - ishi topshirig’ida korilip boriladi.

DAK yig’ilishida bitiruv –malakaviy ishini hima qilishdan avval, ish kanfedra ko’rigidan o’tkazilip DAK qa qo’yish qo’ymaslik masalasi hal qilinadi. Shu haqda kafedra yig’ilishi bayanamasidan va bitkazuxchi_____________________________ning bitiru-malakakaviy ish tapshirig’i grafigi qo’ship taqdim qilinadi


Tasdiklayman: ____________________________________

(imzo)

“Umumiybiologiya”kanfedra mudiri ________q.x.f.n Matyakubova Yu.



(imzo)
Rahbar _________________________________________

(imzo)


Bitiruvchi talaba imzasi Atajanova M __________________

(imzo)


Bitiriv-malakawiy ishi loyhosi himayaga qo’yilgan.

Kafedra yig’ilishining __________________2012yildagi

№__________boyonnomasi

Kafedra mudri____________________

(imzo)

Kotib________________________________



(imzo)

Bitiruv-malakaviy ishi loyhosining rahbari___________________

(imzo)

Malakaviy bitiruv ishi loyihasini bajarish grafigi

Malakaviy bitiruv ishi mavzusi _________________________________




Loyiha bosqichlarining nomi

Nazorat vaqti

Ish to’g’ri bajarilgan taqdirda kafedra mudiri va rahbar imzosi bilan tasdiqlanadi.

Kafedra mudiri

Rahbar

1

Mavzuni kafedrada tasdiqlash

11.05.2011







2

Malakaviy bitiruv ishi topshirig’I mavzuni va hajmini aniqlash

07.09.2011







3

Mahsus adabiyotlarni o’rganish, loyiha bo’yicha psihologik-pedogogik,metodik va amaliy materiallarning yig’ilishi

25.11.2011

Gacha








4

Loyiha bo’yicha tajriba mazmuni,hajmi va tartibini aniqlashtirish.

02.12.2011







5

Tajriba ishi(o’qish)larni tashkil qilish va o’tkazish sifati (maktab,kollej…)

13.01.2012







6

Malakaviy bitiruv ishini electron varianti loyihasining dastlabki eskizlarini tasdiqlash

10.02.2012







7

Malakaviy bitiruv ishini electron variant loyihasining dastlabki eskizlarini tasdiqlash

09.03.2012







8

Barcha eskizlarini to’la tasdiqlash va malakaviy bitiruv ishi loyihasi nazariy va amaliy qismlarini tasdiqlash

23.03.2012







9

Malakaviy bitiruv ishi loyihasini bajarishning borishi ,nazorati va uning nazariy hamda amaliy qismlarining kafedradagi muhokamasi

20.04.2012







10

Kafedra mudiri va rahbar tomonidan tugallangan loyihani ko’rikdan otkazish

11.05.2012







11

Tugallangan ishni malakaviy bitiruv ishi loyihasi rahbar xulosasi va uni himoyaga tavsiya bilan birgalikda kafedraga taqdim qilish.

28.05.2012






Bitiruv talaba ismi va imzosi: _________________________

Ilmiy rahbar ismi va imzosi: _________________________

Reja

Kirish


  1. Adabiyotlar sharhi

  2. Tajriba o’tkazish uslubiyati va tajrioba o’tkazgan joyning iqlim sharoiti

  3. Asasi qisim

3.1Kishlok hojalik ekinlariga zarar yetgazuvchi o’simliklarning tur torkibi va bioekologiyasi.

3.2. Poxtazar, g’allazar va sholi poyalarda tarqalgan zaharli suv o’simliklari tarqlish manbalari va moslanish hususiyatlari

3.3.Qishloq xojalik ekinlariga zarar yetkazuvchi o’simliklarni yo’qatishda agrotexnik tadbirlarning ustivorligi.

4.3.Suv o’simliklaridan charvochlikda va ifloslangan oquva suvlarni tozalashda foydalanish.

IV.Xulosa

V.Foydalanilgan adabiyotlar

KIRISH.
Bozor munasabatlarini qaror tapdirish masalalariga bag’ishlangan ilmi maqolalar va xujjatlarda xojalik yuritishning kop tarihli va xilma-xil shakillari tushinchasi juda kop uchraydi.Bu tushincha dexqonchilik-sanoati

majmuyida mulkni dawlat tasarufiga chiqarish darajasi va xojalik yuritish tizimlaari,karhonalar ham-da ishchilarning malum qismi mustaqil tavor ishlap chiqaruvchilarga aylanishlarini ifodalaydi.

Yuqoridagilarga asoslanip,O’zbekistomda qishloq hojaligi taraqqiyoti keying yillarda jadallaship boryapdi,deyish mumkin.Chunonchi respublikada hojalik yurutivchilar foaliyatiga davlatning bevosita aralashuwidan va kechish tamoyili izchilik bilan amalga oshirilmoqda 1994 yilga kelip davlat xojaliklarning diyarli barchasi xususilashdirip bolindi.

Bu jaroyanda davlat buyirtmasi tizimidan vos kechish muxim ahamiyatga ega.Masalan,eng avalo ,go’sht,tuxim,asal va shunga oxshash boshqa maxsulatlarga,1994 yildan boshlap esa poxta va dondan tashqari barcha qishloq hojaligi maxsulatlariga bolgan davlat buyirtmalari bekor qilindi.Paxta va donga bolgan dawlat buyirmasi ham qisman cheklandi.

Davlat boshqorishining baho, solliq, kredit kabiy mexonizimlarxdan ham faol faydalanmaqda.

Ammo qayt etish kerakki, qishloq xojolik ekinlari hosildarligining, xususan, qoramollar moxsuldarligining o’sish suratlaridan turg’unlikhollari, shuningdek, bashqa jiddiy nuqsanlar ko’zga tashlanmaqda. Bazi tormaqlardagi tashkilot va qarxonalarda rahbarlarning talap chanligi pasayip ketgan, ayrim joylarda esa xo’jako’rsinchilikka intilish hollari mavjud. Iqdisadiy islohatlarni amalga ashirish uchun bozor munasabatlarini shakilantirish sohasida hali ko’p ish kilishimiz kerak.

O’zbekistan Respublikasida ozik-ovqat mahsulotlari serabligiga erishishda keying yillarda xo’jalik yuritishning bashka shakillari orasida aholining shahsiy yardamchi xojalikri muhum rol oynamaqda. Bugungi kunda shohar va qishlok bozorlarini xuddi shu xojaliklarning moxsulotlari to’dirip turipdi.

Mutaxasislarning qayt etishicha, 1994-yilda shaxsiy yordamchi xo’jaliklar aholi xarid qilgangoshitning 68, sutkaning 76, sabzawatning 83, meva- chevalarning 60%ga yaqinini yetkazib berdilar. 1996-yili faqat viloyat shahsiy yardamchi xojaliklarida 385 ming boshka yaqin qoramol va 340ming bosh mayda mol movjut bo’lgan 17,8 ming a birlashgan edi.

Bu uyushmadan yetishtirish bo’yicha davlat tapshirig’i bajarishga munasibhissa qo’shmaqda. 1tuman va shaxar bo’limlari birlashgan viloyat uyushma azalari 20586 gektar yerdagi g’allani yig’ishtirib oldilar, xar gektar yerdan o’rtacha 48,3 sentnerdan don ko’tardilar ,yalpi xosil 99367 tonnaga yetdi. Viloyatda don ekinlari miqdori yil soyin ko’paytirip borilmaqda. Bu O’zbekistonning don mustaqilligi ta’minlash uchun qo’shilgan katta hissadir.

Sabiq ittifaqning baqshqa respublikalariga qaraganda O’zbekistanda bazor iqtisadiyotining ko’rinishlari kengraq ko’lamda namayan bo’lganini qayt etish kerak. Shuni ham etraf qilish lozimkiy, shaxsiy yordamchi xojaliklar tomanidan yetishtirilgan va dehqon bozarlarida erqin narxlarda satilgan maxsulotlarning salmag’i ham bu jorayanda katta ro’l oynaydi. Ayni paytda davlat ulardan muhim tovarlar hisaplangan ayrim qishloq xo’jalik maxsulotlari ( paxta, qorako’l teri, pilla tolasi, qonap )ni to’liq sotip aldi. Guruch meva va sabzavat, chorvachilik mahsulotlari haqida ham shunday diyish mumkin Bozorni cheqlay almaydigan bu hal aslida raqabat rivojini to’xtatib qo’yuvchi monopolizm edi.

Xo’jlik yuritishning yangi shakillari 1993-1994-yillardan rivajlona boshladi. Bu dehkanchilik-sanoat majmumida bozar munasabatlarining muhim asosi sifatida royberdi

-Respublikada pudrat shakillari, shu jumladan, oila pudrati keng yoyildi. Ammo ishlap chiqarishining tashkil etishining bu shakllari mexnatqashlar moddiy manfatdarligini oshirish bilan bog’liq masalalarni hat eta olmogonligi uchun ishlap chiqarish ko’rsatkichlarini sezarli darajada yaxshilashga erishish imkoninibermadi. Buning asl sabablari shundaki, oila pudratida mexnatga hoq tolqshning esqi tizimi – tarif tizimi saqlanip qolgan bo’lip, unda xaqiqi to’lov jamg’armasi mehnat xorojotlari miqdariga ko’ra belgilanadi Oqibatda yetishtiruvchilar yuqari sifatli mahsulot alish jarayanidagi privord natijadan manfatdar bolmadi.

Bu naxush holni batraf etish maqsadida ijra munasabatlarini qaror topshirishga asta oydil kirishildi. Bu jarayanda ma’muriy vositalardangina emas, balki maddiy manfaatdarlik vasitalanidan ham keng faydalanila boshlandi. Masalan, ijaraga o’tgan xojaliqlarning davlatdan olingan qarizlaridan vo’z kechildi.

Endilikda dehqan va fermer xojaliklariga kattdo etbar berilmoqda.Ular qonuniy tan olindi va jamoa hissadarliq korxana va tashkilotlari davlat va bashqa karhona Hamada tashkilotlori davlat va bashko karhona hamda mashqulotlar kabiy iqtisadiy tizimining teng huqiqli azosi bolip koldi. Dexkon va fermer xo’jaliklariga katta etbar berilmaqda. Ular qonuniy tan alindi va jamo xisadarlik korxanalor va toshkilotlarin davlot va bashko karxana va toshkilotlor kabiy iqdisodiy tizimning teng hukuqli a’zosi bo’lib qoldi. Dexqon va fermer hojaliqlari muffaqiyatli foilyat ko’rsatishi, izchil rivajlanishi hajimini va ishlap chiqarish samaradarligini oshirish jorayanida raqobatga kirishishlari uchun ko’p ish kilinmaqda.

Qishlok ho’joligida begona o’tlar dalzarb muomasi hama vaqt ham dalzarb muomalardan biri bolip kelgan. Ayniqsaq suv arqali torqaladigan suv muhitida suv van am sharayitda yaxshi osip rivojlangan begona o’tlar qishloq hojaligida alohida ahamiyatga ega bo’lgan mumalorni keltirip chikoradi. Bu o’simliklar nafaqat poxtochilikda balki, g’allachilik sabzavatchilik, polizchilik, bag’darchilik, uzumchilik va qishloq xo’jaligining bashqa sohalarida jiddiy zarar yetkazuvchi amil hisablanadi. Bu suv osimliqlaridan bazilari qishlok hojaligining hama saxasiga baravar tasir etib turli darajaga zarar yetgazishi mumkin.

Suv va suv orkali tarqaladigan o’simliklari zararlash darajasidaga ko’ra 3 guruhga ajraladi.

1. O’ta darajada zarar yetgazuvchi suv o’simliklari, yanbi hama ekinlarga zarar yetgazuvchilar. Buarga kurmak, shamak,tuganakli qamish, oddi kamish, suv qiyoq kabi suv o’simliklar kiradi.

2. O’ta darajada zarar yetgazuvchi suv o’simliklari. Bularga ko’l kamishi , g’umay ,suxchi qichchak, ingichka qichchak, qunduz quloy kabi o’simliklar kiradi.

3. Past darajada zarar yetgazuvchi suv o’simliklari. Bularga ingichka bargli qo’g’a, yuldibarg, oddiy komish, sholisimon kurmak, suv yopraq, nayza obarg kabiy o’simliklar kiradi.

Biz yukorida bu o’simliklarning begona o’t sifatidagi ahamyatiga etibor berdik . Lekin bu o’simliklarning qishloq xojaligida faydali tomonlari ham mavjuddir. Ayniqsa bu o’simliqlardan yem xashol, biofietir, darivor o’simliklar sifatida bemalol foydalanishimiz mumkin. Buning uchun bu o’simliklarni har tomonlama ilmiy asasda o’zgarishimiz kerak .
II. Adabiyotlar sharxi

I . Adabiyotlar sharhi


Botanika fanining suvotlarini va suv o’simliklarini o’rganadigan bo’limi algologiya diyiladi. Algologia fani suv o’simliklarining yoshosh shorayiti , tashki ichki tuzulish, ko’payish va rivajlanish, tarkalishi va turlixil xusisyatlari togrisidagi malumatylarni bir jayga toplagan holda yani majua holda organadi.

Duniyo bo’yicha alkalogiya sohasida ilmiy taqiqat ishlarini olip borga olimlar ko’pchilikni tashkil qiladi. Ayniqsa Rus olimlari suvotilari haqida dastlapki malumatlarni berganlar. S.G.Gmelino (1769-1793) L.L. Hepexina (1771), P.Palos (1769) yillar ning ilmiy ishlarida suvotilar haqid dastlapqi malumotlar yoratilgan. Ko’zga ko’riningan Rus olimlari R. Berik (1782), A.N.Anugin (1782) L.L. Borodin (1782) kabi olimlarning harakati bilan Volga, Dnepr va bashqa daryolarning suv o’simliklarini o’ganib,gidrobiologik ,geobatanik,algologik izlashlar olib borganlar.

Bu iliy ishlarda faqat suv havzalarida yashaydigan suv o’simliklarining ro’yhati berilip qolmasdan bu o’simliklarning jamoa holda yashash tarsi yani,fitosenozi haqida ham ma’lumot berilgan.

V.M.Kotanskaya suv o’simliklarini fenologik kuzatish usullariniishlap chiqardi.bu esa algolog olimlar uchin muxim axamiyatgab ega boldi.

L.A.Demchenko(1948) Borava kolini o’simliklarni organib,faqat ularning yashash sharoiti haqida emas balki toliq tur tarkibi haqida ham malumot topladi.V.N.Chernow (1948)daryo havzalaridagi kollarni suvotilarni organip,suv osimliklarining bioekologik hususiyatlarini korsatib berdi.

Suv osimliklarini organish hatto ikkinchi jahon urishida dawrida ham toxtagani yoq.Chunki bu davrda oziq-avqat ,yem-hashakka bolgan talab juda kuchki edi.Ayniqsa bsliqchilikni riwojlantirish uchin daryo,ko’l. zanur va boshqa suv havzalaridagi osimliklarni organish juda muhum bolib qaldi.Jahon olimlari geobatanik izlanishlardan tashqari suv osimliklarining dinamikasini,suvotilarning tez kopayip ketish sabablarini hamda suvotilarning ekologik xususiyatlarini o’rgana bo’shladilar.

Bu barada Rus alimlori L.M. Sukachev (1926), M.D. Doktorovskiy (1935) S.P. Lovrenko (1938), L. Sinzerling (1938). G. Natis (1949) kabiy olimlar chuqur ilimiy ishlanishlar olip bordilar va turli darajadagi ilimiy asarlar yaratdilar ingichkabargi qo’g’a, ko’l qamishi kabi o’simliklarni iqlimlashtirish borasida K. A. vompilov (1951), A. G. Seriski (1950), U.N. Generozov (1934), S P Tratiskiy (1953), M.D. Ryazonov (1950), M.A.Galkina (1950),K.D.Voronixin(1953)kabi olimlar ilmiy izlanish olib bordilar hamda yem-xashak va ozuqaga talabni qondiradigan darajadagi suv o’simliklari haqida ma`lumotlar beredilar.

A.F. gureyevich (1953), L.N.(1955), A.N Kondrateva (1957) va boshqa olimlar makrofitlarning fitonsitlik hususiyatini organdilar.

Ekologik, geobotanik izlanishlar bilan bir qatorda floristic, florogenetik izlanishlar ham olib bordilar.Bunday ilmiy ishlarga M.M Qollerbox (1940)ning xara o’simliklari haqida A.E hinda (1945)ning suv yongogi haqida T.D Kolesnikova (1965)ning ba`zi suvotlarning otmishda va hozirgi tarqalishda ishlarini misol qilib olish mumkin.Undan tashqari L.S. Korensnova (1959), L.S. Nikoloyevskiy (1957) kabi olimlar suv va botqoq o’simliklarini anotomik va xojalik nuqtai nazardan foydalanish istiqbollarini korsatib berdilar.

Maraziy R.SSSR ning suv hovzalariu o’simliklardan S,.L. Nikitinskiy Kavlkazdagi gilla kol o’simliklarini,Menkelshokova (1930) Kosvn ko’l o’simliklarini yaqindan organdilar va geobotanik hamda ekologik nuqtai nazardan makrofitlarni organishga asos soldilar.

.N. Chernov (1948) Okiy va Pruni kollarining yuksak o’simliklarini organib, ularning tur tarkibi va bioekologiyasini yoritib berdilar.R.M Povlikova (1939) garbiy viloyatidagi suv hovzalarini organib, oz ilmiy tadqiqot ishlarida k’ol yuzining yoppasiga ot bosish muammosi ustida toxtaladi.

Suv o’simliklarini o’rganish borasida O’rta asiyolik olimlar ham juda chuqur ilmiy izlanishlar olip borganlar. K. Shimid (1873)va F.B Darantu (1873)Amudarya deltasidagi qamishmishzorlar haqida malumot berganlar.

Ye N. Lvanva (1930), L.P. Ksilov (1931) va Ye. L. Ksilova (1931) Buxoro atirofidagi ko’llarning florasi haqida malumat berib, bu yerdagi suv o’simliqlarida bezgak pashasining yashash shorayitini ko’rsatip berganlar. S.M. Xudayqulov (1926) sholi poyalarini iflaslavchi suvotilarning 202 turini ko’rsatip bergan. Va suvga batib o’sivchi va suvda suzip yuzuvchi o’simliklar haqida ma’limotlar bergan V. P. Durabov (1938)to’qay o’simliklarini o’ranish bilan birga Amudaryo quyi akimidagi bazi suv va qirg’aq o’simlaaklariga ham tohtolip o’tadi. Alohida olingan qomishzorlar jamosiga .R.S Verning (1964), L.F Momatov (1964), J.N. Moylun (1964),A.E.Rodina(1963) kabiy olimlar geobotanik tavsif berganlar.

O’rta Osiyo suv o’simliklarining botanik tafsiifi L.R Roykova (1925) tomanidan berilgan bolip, u sirdaryon quyi oqimidagi ko’llarni o’rganip u yerdagi suv o’simliklari jamoalariga geobotanik tafsif berdi. Shu bilan birga o’simlik o’sayotgan suvning chukirligiga , tubining loyliligiga va boahka ekalogik omillarning o’simliklarga tasirini o’rgandi.

V.N. Generolova (1947) Farhod suv havhasidagi 34ta tur suv o’simligi haqida malumot beradi. T.G. Matyunva (1955) Qirgizistandagi Lssiqko’l va uning otirafidagi suv havzalarini o’rganip , maqira filarning suvda yuzuvchi qushlar uchun ahamiyatini ko’rsatip beradi.

V.S. Paktaviskiy Amudaryo etaklaridagi suv havzalaridagi o’simliklarni o’rgangan

A. A. Amirova (1958) Amudaryo orta oqimidagi o’simliklarini ahamiyatini ko’rsatgan. V. M. Kotonskaya (1959) Amudaryo deltasidagi barcha suv havzalaridagi suv o’simliklarini o’rgangan. Muzaffarov Ahror Muzaffarovich – yirik biolog olim, ekolog – florist, sistematik, algolok O’zbekistan Respublikasy Fanlar Akademyasining akademigi, Respublikada xizmat korsatgan fan arbobi Abu Rayhon Beruniy nomidagi davlat mukafatining eouvreati, biologiya fanlari doktori professor.

1952-yili “O’rta Osiyo tog`lari suv havzalarining suv o`tlar florasi” degan mavzuda doktorlik dessertatsiyasini himoya qildi. Suv havzalari florasini o`rganish natijasida birinchi marta suv o`tlarining tarqalish qonuniyatlarini kashf etdi. suv o`tlarining suniy yo`l bilan ko`paytirib ulardan halq xo`jaligini turli tarmoqlarida foydalasnish mumkinligi ilmiy tomondan tahlil qilindi.

Markaziy osiyoning tog` suv havzalariga hos suv o`tlarining Karpat, Ural, Sayon, Kavkaz, Tibet, Hindigush, Himolay Skandinaviya va boshqa tog` tizmalari florasi bilan umumiyligi borligini aniqladi.

Olim 10 ta monografik asar va 200dan ortiq ilmiy maqolalar chop etildi.

A.M. Muzaffarov va bashgalarsuv o’simliklar bilan iflaslangan suvlarni biologik usul bilan tozolashda, atmasfera azotini ko’k-yashil suvotilardan paxtochilik g’allachilikda va sholikorlikdafoydalanish yo’llarini ishlab chiqdilar.

A.M. Muzaffarov “O’rta Osiyo tog’ suv havzalarining suvo’tlari florasi” (Toshkent 1960) “Amudaryo oqimining suvo’tilar florasi” (Toshkent 1965) “suvo’tilarning geografik tarqalishi” (Toshkent 1981) 3 jildli “O’rta Osiyo ko’k yashil suvo’tilari aniqlangichi” (Toshkent 1987-1988)

“Xlorella va uni qo’llash” (Toshkent 1974) kabi asarlar yozgan.

Berdiqulov Xursanali Ortiqovich (1973-yilda tug’ilgan) – algofiziolog,algobiotexnolog,biologiya fanlari doktori 1967-yili “suvotlar fotosintezi” mavzuida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1991-yili “Istiqbolli fototrof suvo’tilarning biologic xususiyatlari va ularning suniy o’stirish usullari” mavzuida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

100 dan ziyod ilmiy asarlar muallifi. Bular orasida “Ochiq havoda o’sadigan suvo’tilar fotosintezi” nomli kitobi va boshqa asarlar bor.

X.O’ Berdiqulov xlorella stsenedesmus, xlamidomonada va evgelena turkumlariga mansub 20 dan ortiq suvo’tilar shtamlarining fiziologik-biokimyoviy va biotexnologik xususiyatlarini o’rganib ularning umumiy va o’ziga xos qonuniyatlarini aniqladi.

Ismoilxo’jaev Bahodir Sharipovich (1949-yilda tug’ilgan)-algolog, biofiziolog, biologiya fanlari doktori.

50ta ilmiy ishlar muallifi. Eng dolzarb ishlari quyidagilardir: “Ba’zi mikroskopik suvo’tilarning biokimyoviy tarkibini qiyosiy o’rganish”, “Evgelena va xlamidomonada suvo’tilarning fosfolinil tarkibi”. Ilmiy tadqiqotlari yashil va evgelena suvo’tilari bo’limi vakillarining fiziologiya va biokimyoviy xususiyatlarini hamda ularning tarkibidagi muhim moddalarni (karotin,takoferal,tengi yo’q yog’ va aminokislota) yo’naltirilgan holda hosil bo’lishini taminlovchi o’stirish shartlarini ishlab chiqishga bag’ishlangan. Xlomidomonada suvo;ti biomassasidan mo’ynachiligida foydalanish mumkinchiligini ko’rsatib beradi.

Shoyoqubov Risqali Shoyoqubovich(1940-yilda tug’ilgan)algolog-sistematik, biotexnolog,gidrobotanik, biologiya fanlari doktori.

U 100dan ortiq ilmiy asarlar muallifi. Ular orasida “O’zbekiston xara suvo’tilari” (Toshkent 1979) nomli monografiya 4ta informatsiya(axborot) varaqasi 1ta oqava suvlarini pistiya bilan tozalash biotexnologiyasi yuzasidan tavsiya bor. Ilmiy ishlari uchun 5ta mualliflik guvohnomasi berilgan.

Ilmiy asarlari asosan tabiatni muhofaza qilish va suvo’tilardan oziq yetishtirish, suvo’tilar va pistiya o’stirish, ulardan foydalanish, yuksak suvo’tilarni madaniylashtirish, ulardan qishloq xo’jaligi (chorvachilik va parrandachilik) va sanoat korxonalari (mineral o’git ishlab chiqaruvchi korxonalar biokimyoviy sanoati,pillachilik fabrikalari, go’sht kombinatlari va yog’-moy sanoati korxonalari) da oqava suvo’tilarni tozalash maqsadlarida foydalanishga bag’ishlangan.

Ergashev Ahmatgul Ergashevich (1932)yilda togilgan) –algolog – sistematik botanik, biologiya fanlari doktiri, professor.

260dan ortiq ilmiy ishlar chop etdi. Muhum asarlari: “Mirzachol kolektor – drenajlari suvotilarining florasi va ullarning ahamiyati” (Toshkent,1968), “Orta asiyosuv havzalari algo florasining rivajlanish va tarqalish qanunyotlari” (Tashkent,1977), “Orta Osiyo protokok suvotilarini aniklagichi ” (Tashkent, 1979)va bashqalar.

Ilmiy ishlar Markazi Osiyo suniy suv havzalari suvo’tilari florasining ekologiyasini o’rganishga ukarning rivajlanishi va tarkalish qanunyatlarini belgilashga ularning rivajlanish yoritishga garatilgan. Fanga 45dan ortik yangi suvotilari turlarini kiritdi. Iflas suv otilarni biologic usulda suvo’tilar yordamida tozalash ishiga katta hissa qo’shdi. QabulovSaparbay (1938-yilda tog’ilgan) ekolog, biologiya fanlar doktori.

U “Qoraqalpig’istonda iqlimlashtirilayotgan zarang turlarining o’sishi va suv almashivining o’ziga xas xusisyatlari” degan mavzuda nomzatlik, 1990-yili esa “Oral dengizining qurilishi bilan Orol bo’yi chollaridagi o’simliklar gaplamining o’rganishi” mavzuda doktirlik dissertatsiyalarini himoya qildi.

60ga yaqin ilimiy ishlar muollifi. Bular orasida “Osimliklarning suv tanqisligiga moslashivi” (Tashkent, 1981), “Suv hoyat manbai” (Toshkent1977), “Odam,daraxt,suv” (Nukus1978) kabi asarlari bar .

Qochkorva Muqaddam Abdullaevna (1930-yilada tog’ilgan) algolog –ekolog, florist , biologiyo fanlar doktiri.

Muhim ishlari quydagilar. “sholi poyolardagi ko’k-yashil suvotilarning azot toplavchilarini tanlash va ularni o’stirish” (Maskva, 1967), “Azot toplavchilarini o’stirishda marfqalogik belgilarini o’rganish” (Toshkent, 1972), “Chirchiq daryosi vodiysi sholipoyalarning suvotilari” (Tashkent, 19720, “sholipoyolar alqablarasiga gerbitsitlarning ta’siri (Tashkent, 1981).

Ilimiy ishlari ko’k-yashil suvotilari bilan bog’liq nazariy va amaliy masalalarni ishlap chiqishga bog’ishlangan.

Olima ko’km-yoshil suvotilarning tabiyotdagi faolshakillarini ajratish .suvotlarining yalpi ostirish usularini ishlap chikarish ko’k-yashil suvotilari ularning azottoplavchi va boshga shakillarini xalk xojaligining qator tormaqlarida tatbiq etishga katta etibar berdi.

Umuman olganda O’ zbekistonning turli zonalarida tarkalgan suv o’simliklarinichukur o’rgtanga olimlar qatariga A.M.Muzaffarov, T.T. Touvbayev, R.S. Shoyaqov, J. Qutliyev, S. Keldibekov, M.Abdiyev, V.M. Suxoverxov , E. Yunisov , M.A. Qochkorova, Xolmuradov, S. Barov, O’. Pratovlar kiradi.

Bu olimlar suv o’simliklarining turli husisyatlarini yashash, shorayiti, biologyasi, ekologiyasi, ularga tasir kiluvchi omillar ularniiqlimlashtirish, hamda faydali va zararli xususiyatlarini o’rganganlar.




Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa