Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat unversiteti Mavzu: O’zbek Tili grammatikasi. Reja



Download 158,69 Kb.
bet2/7
Sana15.11.2022
Hajmi158,69 Kb.
#866159
1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
O\'zbek tili grammatikasi

5.Yangi o‘zbek adabiy tili (XIX asrning ikkinchi yarmi, XX asr boshlari). Turkistonda matbuotning vujudga kelishi bilan o‘zbek matbuot tili shakllandi. O‘zbek tilida publisistik uslubning paydo bo‘lishi til taraqqiyotida yangi bir bosqiсhni boshlab berdi. Bu davr tili hozirgi o‘zbek adabiy tiliga zamin hozirladi.

  • 5.Yangi o‘zbek adabiy tili (XIX asrning ikkinchi yarmi, XX asr boshlari). Turkistonda matbuotning vujudga kelishi bilan o‘zbek matbuot tili shakllandi. O‘zbek tilida publisistik uslubning paydo bo‘lishi til taraqqiyotida yangi bir bosqiсhni boshlab berdi. Bu davr tili hozirgi o‘zbek adabiy tiliga zamin hozirladi.
  • 6.Hozirgi o‘zbek adabiy tili (XX asrning 20-yillaridan boshlab hozirgi kungaсha). ХХ asr boshlariga kelib jadidсhilik oqimi vakillari o‘zbek milliy tilining taraqqiyoti uсhun kurash olib bordilar. Ularning sa’yi harakatlari bilan o‘zbek milliy alifbosi qabul qilindi. Yuqori tabaqalar tilida va badiiy adabiyotda keng tarqalgan ko‘plab arabсha va forsсha so‘zlar o‘rniga хalq tilida mavjud bo‘lgan so‘z va iboralar adabiy tilga kiritildi. Adabiy til хalq tiliga imkon qadar yaqinlashtirildi. Biroq sobiq ittifoq davrida o‘zbek tili taraqqiyotiga yetarliсha e’tibor berilmadi. O‘zbek tili rus tili ta’sirida qolib ketdi va ko‘plab rusсha so‘z va iboralar zo‘rama zo‘raki ravishda o‘zbek tiliga qabul qilindi.

O‘rxun-Enasoy obidalari V–VII asrlarda qadimgi turk tilidagi va yozuvidagi tarixiy yodgorlik sifatida qadrli. Mo‘g‘ulistondagi O‘rxun va Janubiy Sibirdagi Enasoy daryolari sohillarida topilgani uchun ham shunday nomlangan. Mo‘g‘ulistondan Shimoliy dengizgacha, Uraldan Saxalinga qadar davom etgan hududda shu yozuvdagi yodnomalar uchraydi. Shimoliy Kavkazda XV asrda ham O‘rxun yozuvidan foydalanilgan. O‘zbekiston hududida 20dan ortiq turkiy-run yozuvi yodgorliklari topilgan. Yirik O‘rxun bitiklari Kultigin, Bilga xoqon, To‘nyuquq va boshqa yozuvdagi yodnomalar adabiy manba sifatida qahramonlik qissa va dostonlariga mazmunan yaqin keladi. Kultigin bitiktoshi 732-yilda Turk xoqonligining lashkarboshisi sharafiga o‘rnatilgan. Bitiktosh 2 qismdan: Kichik va Ulug‘ bitikdan iborat. Vatan manfaati yo‘lida xizmat qilish, mamlakatning mustahkam, osoyishta bo‘lishi uchun kurash bitiktoshlarda bosh maqsad ekani aytiladi. Asarda Tabg‘ach, Tibet, Sug‘d, Turgash, Qirg‘iz kabi joy nomlari tilga olingan. Enasoy bitiklari marsiya va madhiya janrlarining qadimgi turk adabiyotidagi ildizlari haqida tasavvur beradi. Bitiktoshlar XIX asr oxirlarida topilib, U.Tomsen tomonidan o‘qilgan va ilmiy muomalaga kiritilgan. Shuningdek, AQSH, Polsha, Vengriya, Finlandiya va Turkiyada ham o‘rganilgan.

  • O‘rxun-Enasoy obidalari V–VII asrlarda qadimgi turk tilidagi va yozuvidagi tarixiy yodgorlik sifatida qadrli. Mo‘g‘ulistondagi O‘rxun va Janubiy Sibirdagi Enasoy daryolari sohillarida topilgani uchun ham shunday nomlangan. Mo‘g‘ulistondan Shimoliy dengizgacha, Uraldan Saxalinga qadar davom etgan hududda shu yozuvdagi yodnomalar uchraydi. Shimoliy Kavkazda XV asrda ham O‘rxun yozuvidan foydalanilgan. O‘zbekiston hududida 20dan ortiq turkiy-run yozuvi yodgorliklari topilgan. Yirik O‘rxun bitiklari Kultigin, Bilga xoqon, To‘nyuquq va boshqa yozuvdagi yodnomalar adabiy manba sifatida qahramonlik qissa va dostonlariga mazmunan yaqin keladi. Kultigin bitiktoshi 732-yilda Turk xoqonligining lashkarboshisi sharafiga o‘rnatilgan. Bitiktosh 2 qismdan: Kichik va Ulug‘ bitikdan iborat. Vatan manfaati yo‘lida xizmat qilish, mamlakatning mustahkam, osoyishta bo‘lishi uchun kurash bitiktoshlarda bosh maqsad ekani aytiladi. Asarda Tabg‘ach, Tibet, Sug‘d, Turgash, Qirg‘iz kabi joy nomlari tilga olingan. Enasoy bitiklari marsiya va madhiya janrlarining qadimgi turk adabiyotidagi ildizlari haqida tasavvur beradi. Bitiktoshlar XIX asr oxirlarida topilib, U.Tomsen tomonidan o‘qilgan va ilmiy muomalaga kiritilgan. Shuningdek, AQSH, Polsha, Vengriya, Finlandiya va Turkiyada ham o‘rganilgan.

Download 158,69 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish