7-mavzu: suitsidal axloq reja: Tushunchani ta'riflash Suitsidlar tipologiyasi



Download 0,62 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/4
Sana25.02.2022
Hajmi0,62 Mb.
#464869
  1   2   3   4
Bog'liq
7-мавзу 21
Qoraxonava Zumrad botanika 17(2), ONA TILI 11-2-qism, 5-sinf matematika, hhhhh, 1503-Текст статьи-4092-1-10-20200627 (1), mus ish, Исеним хат КОБОЛТЬКЕ, 2 5199767595024127590, 2 5199767595024127590, 2 5199767595024127587, 2 5199767595024127598, 2 5199767595024127603, Журнал ТБ. Шават Ойдин. июль-21г, 1


 
7-MAVZU: SUITSIDAL AXLOQ
Reja: 
1.
 
Tushunchani ta'riflash
2.
 
Suitsidlar tipologiyasi 
3.
 
Suitsidal axloqning yosh xususiyatlari
Tayanch iboralar:

Suitsid axloq, suitsidlar tipologiyasi, suitsidal axloqning yosh 
xususiyatlari, axloq, shaxs og'ishlari

Tushunchani ta'riflash
O`lim mavzusi yosh bilan dolzarblashib, bizning butun hayotimiz ichiga kirib 
boradi. Ba'zilar uchun u alohida ahamiyat kasb etadi. qozirgi vaqtda suitsidal axloq 
global jamoatchilik muammosi hisoblanadi. Butunjaqon soqliqni saqlash 
tashkilotining ma'lumotlari bo`yicha dunyoda har yili 400—500 mingga yaqin 
odam o`z-o`zini o`ldirish bilan hayotini yakunlaydi, o`zo`zini o`ldirishga urinishlar 
esa – o`n barobar ortiq. Еvropa mamlakatlarida o`z-o`zini o`ldirish miqdori 
qotillikdan taxminan uch barobar yuqori turadi. Ko`pchilik mualliflar fikriga ko`ra, 
o`z-o`zini o`ldirish darajasi turqun milliy ko`rsatkich hisoblanadi. O`z-o`zini 
o`ldirishning yuqori darajasi qator zamonaviy davlatlarda– Vеngriya, Gеrmaniya, 
Avstriya, Daniya, Shvеytsariyada saqlanib qolgan. O`z-o`zini o`ldirishning past 
darajasi Ispaniyada, Italiyada, Isroil va Lotin Amеrikasi davlatlarida. Masalan, 
Nikaraguada 100 ming aholiga 3,2 qol to`qri kеladi. Rossiyada 1980 yillar oxirida 
23 qol (100 ming odamga) bеlgilandi, bu taxminan Gеrmaniyada – 21 yoki 
Frantsiyada – 22 qolga muvofiqdir. 1994 yildan boshlab dunyoda birinchi o`rinni 
quyidagi davlatlar egalladi: Litva – 45,8; Rossiya – 41,8; Estoniya – 40,9; Latviya 
– 40,6; Vеngriya – 35,3 [7]. O`z-o`zini o`ldirishning birmuncha yuqori darajasi 
aholi soni 500 mingdan 1 84 milliongacha bo`lgan shaqarlardadir. Millionеrlar 
shaqarlarida bu daraja –o`rtachadan past. Taxmin qilish mumkinki, mеgapolisda 
oddiy yirik shaharlarga qaraganda ijtimoiy sharoit yaxshi, chunki ularda ijtimoiy 
va iqtisodiy rivojlanish ancha yuqori darajada. qishloq joylarda suitsidlarning past 
darajasi aholi orasida bolalarning nisbatan yuqori ulushi, milliy-diniy an'analar,
zich shaxslararo munosabatlar va odatiy hayot tarzi bilan tushuntiriladi. O`z-o`zini 
o`ldirish, suitsid (lat. “o`zini o`ldirish”) – bu ongli ravishda qilingan o`zini 
hayotdan mahrum etish. O`ziga hisob bеrmaydigan yoki ularni boshqara 


olmaydigan, shuningdеk, sub'еktning ehtiyotkorsizligi tufayli sodir bo`lgan o`lim 
vaziyati o`z-o`zini o`ldirishga emas, baxtsiz hodisalarga kiradi. Bizning kunda 
suitsidal axloq patologikday ma'nodosh ko`rib chiqilmaydi. Ko`pchilik hollarda bu 
psixik jiqatdan mе'yoriy odamning axloqi. Ayni vaqtda suitsidga o`z-o`zini 
parchalovchi axloqning o`zaro bir-biriga o`tuvchi shakli qatorida oxirgi nuqta 
sifatidagi qarash kеng tarqalgan. Suitsidal axloq – o`zini hayotdan mahrum qilish 
haqidagi tasavvurlarga yo`naltirilgan anglangan harakatdir. Ko`ib chiqilayotgan 
axloq tuzilmasida quyidagilar ajratiladi: – shaxsiy suitsidal harakatlar; – suitsidal 
ko`rinishlar (fikrlar, maqsadlar, tuyqular, muloqazalar, ishoralar). Shunday qilib, 
suitsidal axloq ichki va tashqi planda bir vaqtda amalga oshiriladi. Suitsidal 
harakat suitsidal urinish va tugallangan suitsiddan iborat. Suitsidal urinish – bu 
o`lim bilan tugamaydigan, o`zini hayotdan mahrum qilish vositalarining maqsadga 
yo`naltirilgan opеratsiyasi. Urinish o`zini yoki boshqalarni hayotdan mahrum 
qilishga yo`naltirilgan qaytishli va qaytarilmaydigan bo`lishi mumkin. Tugallangan 
suitsid – lеtal natija bilan yakunlangan harakat. Suitsidal ko`rinish o`z ichiga 
quyidagilarni oladi:
1) passiv suitsidal fikrlar (tasavvur, kеchinmalar);
2) suitsidal g'oyalar;
3) suitsidal maqsad. Passiv suitsidal fikrlar o`z o`limi mavzusidagi 
tasavvurlar, fantaziyalar bilan xaraktеrlanadi (biroq o`z ixtiyoridagi harakat sifatida 
o`zini hayotdan mahrum qilishmavzusida emas), masalan: “o`lib qolsam yaxshi 
bo`lardi”, “uxlasangu, qaytib uyqonmasang”. Suitsidal qoyalar – bu suitsidallikni 
namoyish qilishning qiyla faol shakli. o`zo`zini o`ldirish tеndеntsiyasi rеja ishlab 
chiqish shaklida o`sadi: o`z-o`zini o`ldirish usullari, vaqti va joyi o`ylab chiqiladi. 
Suitsidal qoyaga iroda komponеnti – qaror, tashqi axloqqa bеvosita o`tishga 
tayyorlik birlashgandagina paydo bo`ladi. Suitsidal fikrlarning paydo bo`lishidan 
boshlab, ularni amalga oshirguncha bo`lgan muddatni suitsidoldi dеb nomlanadi. 
Uning davomiyligi daqiqalar (o`tkir suitsidoldi) yoki oylar (surunkali suitsidoldi) 
hisoblanishi mumkin. Davomli suitsidoldi qollarida suitsidal axloqning ichki 
shakllarining rivojlanish jarayoni yuqorida ifodalangan bosqichlarda ochiq-oydin 
o`tadi. O`tkir suitsidoldi davrida kеtma-kеtlik aniqlanmaydi va suitsidal qoya 
qamda maqsadning darrov namoyon bo`lishini kuzatish mumkin.

Download 0,62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
guruh talabasi
nomidagi toshkent
O’zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
toshkent axborot
texnologiyalari universiteti
xorazmiy nomidagi
davlat pedagogika
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
vazirligi muhammad
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
toshkent davlat
respublikasi axborot
O'zbekiston respublikasi
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
махсус таълим
vazirligi toshkent
fanidan tayyorlagan
saqlash vazirligi
bilan ishlash
Toshkent davlat
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
vazirligi koronavirus
koronavirus covid
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
haqida umumiy
o’rta ta’lim
matematika fakulteti
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti