1 mavzu: Tub va murakkab sonlar. Sonlarning eng kichik umumiy karralisi va eng katta umumiy bo‘luvchisi. Murakkab songa bo‘linish alomati



Download 83,91 Kb.
bet1/6
Sana21.01.2022
Hajmi83,91 Kb.
#395875
  1   2   3   4   5   6
Bog'liq
1 maruza
001-D52StatusofICTpolicydevelopmentCountryreportBrazil, 8-seminar etnomadaniyat javoblari LOLA, Doc16, matanaliz5, 2 5251541991258328804, Amaliy 3 MOM, Tabiatshunoslik darslarida axborot texnologiyadan foydalanish ma-hozir.org, Первая промежуточная контрольная Хайдаров, Referat Jismoniy tarbiya Vazifa-5, 265 та тест, ПФ-6099 30.10.2020, 6099 30.10.2020, Reja, Mifologiya fani-WPS Office

Ma’ruza mashg`ulotlari.
1 mavzu: Tub va murakkab sonlar. Sonlarning eng kichik umumiy karralisi va eng katta umumiy bo‘luvchisi. Murakkab songa bo‘linish alomati.

Reja:
1.Tub va murakkab sonlar.Sonlarning eng kichik umumiy karralisi

2. Murakkab songa bo‘linish alomati.
Tub va murakkab sonlar.
Ta’rif: Faqat ikkita bo’luvchiga ( 1ga va o’ziga ) ega bo’lgan birdan

katta bo’lgan natural son tub son deyiladi; agar sonning ikkitadan ortiq chekli bo’luvchilari bo’lsa, bunday sonlar murakkab sonlar deyiladi.

Masalan, 2;3;5;7;…- sonlari tub sonlar.

4;6;8;9;…- sonlari murakkab sonlar.


Bir tub son ham, murakkab son ham bo’lmaydi. Bir shunday birgina maxsus natural son bo’lib, faqat bitta bo’luvchiga ega.

1-teorema: Birdan boshqa har qanday natural son hech bo’lmaganda bitta tub bo’luvchiga ega.

2-teorema: Har qanday murakkab son tub sonlar ko’paytmasi shaklida faqat birgina usul bilan tasvirlanishi mumkin.

Sonni tub sonlar ko’paytmasi shaklida ko’rsatish kanonik yoyilma deyiladi. Misol, 210=2·3·5·7

Ba’zan murakkab sonni tub ko’paytuvchilarga ajratganda tub ko’paytuvchi takrorlanishi mumkin. Masalan, 24=2·2·2·3=23·3

Tub ko’paytuvchilarning takrorlanib kelishini hisobga olib murakkab A sonning tub ko’paytuvchilar shaklidagi kanonik yoyilmasi deb quyidagi ko’rinishdagi yozuvga aytiladi.

A=P1α1·P2 α2·P3 α3·…·Pn αn

3-teorema: Tub sonlar soni cheksizdir.

Ushbu teorema ba’zi adabiyotlarda Yevklid teoremasi deb nomlanadi.

Berilgan son tub yoki murakkab son ekanligini aniqlash uchun bajariladigan hisoblashlarni ancha soddalashtirish imkonini beradigan usullardan birini ko’rsatamiz.

Har bir murakkab sonning hech bo’lmaganda bitta tub bo’luvchisi borligi ko’rsatilgan edi.

Berilgan murakkab A sonning birdan boshqa eng kichik tub bo’luvchisi dan oshmasligini isbotlaymiz.

Haqiqatan A sonning eng kichik tub bo’luvchisi q bo’lsin.

A=q·A1 , bunda A1≥q

Bundan AA1≥q2A1 ga ega bo’lamiz. Tengsizlikning ikkala tomonini A1 ga qisqartirib A≥q2 yoki q≤ ni hosil qilamiz.

A sonning tub yoki murakkab son ekanligini aniqlash uchun A ni dan kichik bo’lgan tub sonlarga bo’lish shart. Agar A son dan kichik bo’lgan birorta tub songa bo’linmasa, bu holda A tub son bo’ladi.

Misol: 919 sonni tub yoki murakkab son ekanligini aniqlash kerak bo’lsin.

dan kichik bo’lgan barcha tub sonlar 2;3;5;7;11;13;17;19;23;29

919 sonini bu sonlarning har biriga bo’lib tekshiramiz. 919 soni bu tub sonlarning hech biriga bo’linmaganligi sababli 919 soni tub son bo’ladi.



Download 83,91 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
risida sertifikat
covid vaccination
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti